Het spel en de knikkers Frank Kalshoven

‘Laat er een CO2-belasting zijn’: eens, maar de argumentatie is zwak

De kleine man betaalt de CO2-belasting voor grote vervuilende bedrijven.

Laat er een CO2-belasting zijn, zodat de grote vervuilende bedrijven, en niet de kleine man, de kosten dragen van het klimaatbeleid. Dit is de samenvatting van het standpunt van de linkse oppositie. Ofschoon ik het standpunt deel (ja, laat er een CO2-belasting zijn), is de argumentatie zwak. Omdat we het debat over het klimaatbeleid nog wel even bij ons hebben, loont het de moeite dit af te pellen. Denk even mee.

Stap 1. Klimaatbeleid kost geld. Het levert ook iets op (minder opwarming van de aarde), maar dat is nu het punt niet.

Stap 2. De kosten kunnen op verschillende manieren worden verdeeld. Manier 1: we delen de kosten door 17,2 miljoen mensen en sturen alle burgers, jong en oud, een klimaatfactuur met een identiek bedrag erop. Een klimaat-tikkie. Manier 2: we heffen een CO2-belasting bij producenten en die verdelen we naar rato van de CO2-uitstoot.

Stap 3. Kiezen we de klimaatfactuur, dan daalt de koopkracht van huishoudens en hoe lager het inkomen van een huishouden, des te groter de koopkrachtdaling. Een gelijk bedrag tikt hoger aan bij een laag dan bij een hoog inkomen. Als we nu ophouden met nadenken, zouden we dit een onrechtvaardige kostenverdeling vinden. Laat de vervuiler betalen!

Stap 4. We houden niet op met denken en stellen vast dat er niet alleen klimaatbeleid is, maar ook een belastingsysteem. Als we dat wat progressiever maken (toptarief omhoog, bodemtarief omlaag), betalen alle huishoudens per saldo weer naar draagkracht. Dat ­vinden we dan al rechtvaardiger: iedereen draagt, naar inkomen, gelijk bij aan het klimaatbeleid. Maar de ­opportunist in ons heeft een beter plan: laat de vervuiler betalen!

Stap 5. Dus dat doen we. We sturen geen klimaatfactuur aan burgers, maar heffen een CO2-belasting op bedrijven. Lekker puh.

Stap 6. De bedrijven stellen vast dat er een kostprijsverhogende belasting is bijgekomen. De kostprijs van een ton staal, een kuub chemie, een plens energie stijgt van de hen bekende X, naar X plus Y, waarbij Y de CO2-heffing is. Voor de langere termijn gaan ze investeringsplannen maken om de CO2-uitstoot te verminderen. Hoe meer de uitstoot kost, des te sneller deze ­investeringen rendabel zijn. Daarom is zo’n CO2-belasting een goed idee.

Stap 7. De bedrijven verhogen hun prijzen. Net als de supermarkt de prijzen verhoogt als het lage btw-tarief stijgt van 6 naar 9 procent, verhogen de staalboer, de chemiereus en de stroomproducent, hun prijzen als er CO2-belasting geheven wordt. En deze prijsstijgingen komen – uiteindelijk – allemaal terecht in de prijzen van consumentengoederen, naar rato namelijk van de mate waarin ze staal bevatten, en chemische componenten en energie.

Stap 8. De prijsstijgingen van producten hollen de koopkracht uit van huishoudens. Deze uitholling is nu niet voor alle huishoudens gelijk (zoals in het geval van de klimaatfactuur) en is ook niet naar draagkracht (zoals in het geval van de klimaatfactuur gecombineerd met fiscaal beleid), maar naar rato van de consumptie van CO2 door huishoudens. Dat komt goed uit, want de grote vervuilers, dan zijn we zelf.

Stap 9. Omdat de prijzen van CO2-intensieve producten stijgen, en die van CO2-extensieve producten niet, passen huishoudens hun koopgedrag aan. Planeet gered.

Stap 10. Wie de kostenverdeling naar CO2-consumptie onrechtvaardig vindt, grijpe andermaal naar het belastingwapen.

De vervuiler moet inderdaad betalen. Dat zijn wij, kleine mannen, zelf. En grote mannen natuurlijk en vergeet de vrouwen niet. Een CO2-belasting is hiertoe het slimste instrument.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? Email: frank@argumentenfabriek.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden