Analyse Nederlandse auto-industrie

Laagste werkloosheid ooit, maar in de Nederlandse auto-industrie gaan duizenden banen verloren

Volkswagenmodellen in de ‘autotoren’, een opslagfaciliteit, van de Volkswagenfabriek in het Duitse Wolfsburg. Beeld AFP

De Nederlandse economie groeit, ondanks economische krimp in Duitsland. Alleen de malaise in de Duitse auto-industrie laat zich ook voelen in Nederland. Toeleveranciers kijken inmiddels noodgedwongen uit naar andere afzetmarkten.

De werkloosheid in Nederland bereikte vorige week het laagste percentage dat het CBS ooit publiceerde. De economie groeit harder dan die van buurlanden en dat was mede te danken aan de toegenomen export van 3 procent. Maar niet alle sectoren vereenzelvigen zich met die positieve stemming. Door de groeistuipen van de economie in Duitsland liep de uitvoer van Nederlandse industriële producten terug; de omzet daalde in juni met 10,2 procent vergeleken met vorig jaar. Sinds de crisis in 2009 kende de industrie niet zulke magere cijfers, en dat raakt vooral de toeleveranciers van auto-onderdelen. 

De vastgelopen industriële productie raakt de Nederlandse economie in zijn geheel minder dan die van Duitsland. Waar de Duitse economie krimpt, onttrekt Nederland zich aan economische stagnatie. Voor het eerst in jaren weet Nederland de afhankelijkheid van de Duitse welvaartsmotor te beperken. De economieën liepen lang hand in hand, maar Nederland lijkt het op veel vlakken zonder haar zieke grote broer te redden. Ook in de auto-industrie, waar de economische verwevenheid met Duitsland enorm is, kijken Nederlandse toeleveranciers inmiddels noodgedwongen met een schuin oog naar andere afzetmarkten.

Verloren banen

De malaise in de Duitse auto-industrie resoneert in Nederlandse garages en fabrieken, waar inmiddels duizenden banen verloren zijn gegaan. Toeleveranciers van de internationale auto-industrie merken dat consumenten minder geïnteresseerd zijn in een nieuwe auto. De vraag naar auto’s loopt niet alleen terug in Duitsland. Ook in andere Europese landen, China en de Verenigde Staten worden veel minder nieuwe exemplaren verkocht. ‘Vooral de neergang in China, jarenlang de drijvende kracht achter hogere volumes, doet pijn’, constateert sectoreconoom Max Erich van ING.

De vele bekende autobouwers in Duitsland kunnen hun handelswaar steeds moeilijker kwijt over de grens.  Duitsland ziet als exporteur met lede ogen aan hoe de handelsoorlog tussen China en Amerika blijft woeden. Die geopolitieke strijd is ook voelbaar bij de Nederlandse toeleveranciers; zij leveren onderdelen voor Duitse autoproducenten. Van de totale export van de Nederlandse onderdelensector gaat 44 procent naar klanten in Duitsland. In juni was de Duitse industriële productie 5,2 procent lager dan vorig jaar. En dat knelt de Duitse economie, die voor een kwart uit industrie bestaat, behoorlijk af.

De aandacht van Nederlandse toeleveranciers verlegt zich daarom naar Frankrijk, waar nu zo’n 5 procent van de exportomzet naar toegaat. Onlangs belegde de branchevereniging een handelsmissie bij Renault in Frankrijk. Maar de Franse markt kan nooit het gat opvullen dat de Duitsers achterlaten, verwacht Albert Jan Swart, sectoreconoom van ABN Amro. ‘De Franse industrie is bijna drie keer zo klein als die van Duitsland’, zegt Swart. ‘Bovendien heeft ook de Franse auto-industrie het momenteel moeilijk door dalende verkoopcijfers.’

Technologie

Naast geopolitieke beslommeringen spelen ook technologische ontwikkelingen de Europese autobouwers parten. Door de opmars van de elektrische auto zullen onderdelen als brandstofmotoren, versnellingsbakken en uitlaatsystemen langzaam uit de gratie raken. Economen verwachten dat de Europese automarkt in 2035 volledig elektrisch zal zijn. ‘Europa ligt ver achter op Aziatische landen als China, Korea en Japan bij de ontwikkeling van batterijen voor de elektrische auto’, zegt Swart.

De elektrische-automarkt biedt kansen voor leveranciers die overschakelen naar batterijen, elektromotoren en laadinfrastructuur. Maar uiteindelijk weegt dat niet op tegen de verloren werkgelegenheid, omdat de productie minder arbeidsintensief en meer geautomatiseerd is. ‘Veel onderdelen van brandstofauto’s zijn hetzelfde als die van batterijauto’s, maar het aandrijfsysteem van elektrische auto’s werkt simpeler en vergt daarom minder arbeid’, aldus Swart.

‘Elektrische auto’s bevatten minder onderdelen, die ook nog eens langer meegaan dan onderdelen van brandstofauto’s. De behoefte aan onderdelen zal dus kleiner worden.’ Bovendien vestigen de meeste fabrikanten van batterijauto’s zich in Oost-Europa. ‘Het zwaartepunt van de auto-industrie dreigt zich naar het Oosten te verplaatsen. Dat is nadelig voor Nederland’, zegt de sectoreconoom.

Nog verder vooruitkijkend bedreigt ook de zelfrijdende auto de productie van brandstofauto’s. Internationale reuzen als Google en Uber durven fors te investeren in de ontwikkeling ervan. Dit soort bedrijven hebben meer te besteden dan de meeste ‘oude’ autobouwers. Als die meewillen in dat financiële krachtenspel, zullen ze dubbel moeten investeren: enerzijds om de brandstofmotoren te blijven verkopen en anderzijds om de nieuwe technologie te verwelkomen. Het is een van de vele dilemma’s die de Europese automarkt in zijn greep houdt.

Duitsland lijkt last te hebben van de wet van de remmende voorsprong

Als Duitsland in een recessie raakt – daar zijn twee kwartalen van krimp voor nodig – zal het land weinig zin hebben weer het voortouw te nemen in een crisis. Een nieuwe bondskanselier zal daar daar ook niet het krediet voor hebben. Alleen is de Duitse machtsstrijd geen theater, zoals die in Engeland. En daardoor heeft niemand er oog voor, schrijft Peter de Waard. 

Lage olieprijzen: goed nieuws voor automobilisten, minder voor de energietransitie
Olieprijzen blijven de komende jaren laag, voorziet ABN Amro. Dit is goed nieuws voor automobilisten: een lage prijs voor olie drukt ook de prijs van benzine en diesel. Tegelijkertijd bemoeilijkt de prijsbeweging een afscheid van fossiele brandstoffen en zit zo de energietransitie in de weg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden