Kwart werkenden komt straks niet rond tijdens pensioen

Zeker een kwart van de mensen die nu werken, kan na de pensionering niet rondkomen. Lagere pensioenen en hogere kosten brengen hen in de problemen, waarschuwt het Nibud.

Remco Andersen
null Beeld Marcel van den Bergh
Beeld Marcel van den Bergh

Veel werkenden van nu gaan een financieel zorgelijke oude dag tegemoet: zeker een kwart van hen heeft na pensionering waarschijnlijk een te laag inkomen om rond te komen. Dat zeggen het Nibud en accountantskantoor PwC in een gezamenlijk rapport. Met name huurders en huiseigenaren met aflossingsvrije hypotheken lopen risico op financiële problemen na hun pensioen.

'Garanties uit het verleden maken dat er voor Nederlanders weinig noodzaak was om zich te verdiepen in de financiële situatie na pensionering', stelt het rapport. 'De toekomst ziet er echter anders uit. De overheid en de werkgevers trekken zich meer terug en er komt dus meer verantwoordelijkheid bij het individu terecht.'

Het Nibud en PwC beschrijven een aantal valkuilen waar een deel van de 65-minners in dreigt te vallen. Dat zijn deze:

Uitgaven gepensioneerden worden hoger dan nu

Veel jongeren van nu realiseren zich niet dat zij op latere leeftijd meer kosten zullen hebben dan hun ouders nu. De afkalvende verzorgingsstaat betekent dat de toekomstige oudere meer zorgkosten zelf zal moeten betalen.

Bovendien zullen de hypotheekkosten voor veel 'nieuwe ouderen' na hun pensioen hoog blijven. De aflossingsvrije hypotheek werd uitgevonden in de jaren tachtig, en werd in de jaren negentig echt populair. Maar na dertig jaar vervalt de hypotheekrenteaftrek. Stel: je koopt op je 37ste een huis met een aflossingsvrije hypotheek. Op je 67ste vervalt je fiscale renteaftrek en moet je fors meer rente gaan betalen -en misschien gaan aflossen. Op hetzelfde moment dat je woonlasten hard stijgen, ga je met pensioen en daalt je inkomen met tientallen procenten.

Tot slot hebben de nieuwe ouderen een heel ander uitgavenpatroon dan de generatie van voor de oorlog. Waar de huidige tachtigers en negentigers vaak sober thuis achter de bloemen gingen zitten, stellen de huidige jonge pensionado's prijs op regelmatige weekendjes in de zon en misschien een leuke oldtimer op de oprit. Het grote genieten kost geld.

Inkomsten toekomstig gepensioneerde onzeker

Flexwerkers bouwen veel moeilijker een stabiel pensioen op dan hun ouders in vaste dienst dat deden; wisselende werkverbanden leiden tot pensioengaten. Het merendeel van de ZZP'ers regelt überhaupt niets voor zijn oudedagsvoorziening. Doordat veel jongeren tegenwoordig gedwongen worden om van het ene flexibele baantje naar het andere te hoppen, stoppen ze minder geld in de pensioenpot dan de jongeren die voor hen kwamen.

Het Nibud waarschuwt dat Nederlanders collectief te weinig doen aan financiële langetermijnplanning. Het aantal scheidingen blijft ook toenemen, waardoor het vroegere gezinsinkomen in een later stadium wellicht over meer zelfstandig wonenden moet worden verdeeld.

Het is niet zo dat we over dertig jaar een land vol hongerige pensionado's zijn, zegt PwC-onderzoeker Bastiaan Starink. 'Maar het kan gebeuren dat mensen langer moeten doorwerken dan ze nu denken om een fatsoenlijk pensioen bij elkaar te sparen. Of dat ze bij hun pensioengerechtigde leeftijd hun huis moeten verkopen om met de opbrengst hun inkomen aan te vullen.'

Werk/opdrachtgevers en overheid

'Maatwerk' moet de nieuwe filosofie voor het pensioenstelsel worden: persoonlijke omstandigheden variëren tegenwoordig enorm, en pensioenplanning moet daarom meer op het individu kunnen worden toegespitst. Het Nibud roept burgers op om hun verantwoordelijkheid daarvoor nemen, en werkgevers en overheid om degelijke financiële planning beter te bevorderen.

Het beste middel dat werkgevers daartoe kunnen inzetten, volgens Starink: maak gratis een financieel adviseur beschikbaar. 'Dat biedt inzicht, overzicht, handelingsperspectief. Jongeren hebben misschien best zin om met een planner te praten, maar niet om er vijfhonderd of duizend euro voor te betalen. De werknemers worden er blij van, de werkgever krijgt rendement in de vorm van waardering voor zijn arbeidsvoorwaarden. Financieel zorgeloze werknemers zijn ook productiever.'

De overheid moet op haar beurt burgers helpen inzicht te krijgen in hun verwachte uitgaven en inkomsten na pensioenleeftijd, advies op maat geven, maar bovenal flexibele pensioenen toestaan. 'De wetgever zou het mogelijk moeten maken om met de hoogte van de pensioenuitkering meer te variëren', aldus Starink. 'Dit zou de pensioensituatie van velen positief beïnvloeden.'

Maar bovenal moeten Nederlanders meer pro-actief hun eigen financiële planning op orde brengen. Vakbond CNV stelt in een reactie tegenover persbureau ANP dat pensioenen ook voor ZZP'ers verplicht moeten worden, en dat bedrijven jongeren die goed functioneren eerder in dienst zouden moeten nemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden