Kunst als slimme investering voor superrijken

In Amsterdam onderhielden superrijke collectionneurs zich met de haute finance. Over de Panama Papers werd nauwelijks gesproken, over passie, geld en macht des te meer.

Bezoekers van de conferentie Art & Finance borrelen in het Van Gogh Museum.Beeld An-Sofie Kesteleyn / de Volkskrant

'Kunst is emotie. Belasting is ook emotie. En als je 85 procent erfenisbelasting moet betalen, is dat heel veel emotie.' Belastingspecialist Pierre-Jean Estagerie uit Luxemburg krijgt de zaal plat, donderdag tijdens de conferentie Art & Finance in het Amsterdamse Concertgebouw. Met zo'n tweehonderd financieel adviseurs praat hij over het begeleiden van de top van de internationale kunstwereld.

Kunst, geld, passie en macht

Het is de grootste - en negende - kunst- en geldcongres van het internationale advieskantoor Deloitte tot nu toe. Wealth managers, tax planners, private bankers en andere adviseurs zijn de laatste jaren in groten getale afgekomen op de honingpot: de explosief gegroeide kunstmarkt. Het aantal superrijken is toegenomen. Veilingprijzen zijn geëxplodeerd. Kunst wordt meer en meer bekeken als een investering. En wie een grote kunstcollectie heeft, kan die inzetten als onderdeel van slim vermogensbeheer.

'Het gaat bij kunst om passie', hoorde Philip Hofmann van The Fine Art Fund Group onlangs iemand zeggen. 'Totale onzin. Het gaat om kunst, geld, passie en macht. Vroeger was de bezitter van een grote kunstcollectie meestal een erfgenaam. Die kon het zich veroorloven om niet over geld te praten. De nieuwe collectioneurs hebben hun geld zelf verdiend. En die stellen hoge eisen aan de financiële begeleiding van transacties. Als ik voor een cliënt een aankooprapport maak, dan is dat 120 pagina's dik. En bevat het gedetailleerde informatie over zaken als herkomst, prijzen van vergelijkbare werken en de financiële afhandeling.'

Hoffman, een Brit met knalgroene das, rode sokken en grijs pak, is een van de voorlopers van het nieuwe gilde in kunst en haute finance. Zestien jaar geleden begon hij als een van de eersten met een fonds dat kunstaankopen kon financieren. 'Het duurde drie jaar voor ik tien miljoen euro bij elkaar had. Nu is dat 500 miljoen euro en stroomt het geld binnen.'

Beeld An-Sofie Kesteleyn / de Volkskrant

Averij

Een van de weinige grote kunstverzamelaars in Amsterdam is de Argentijn Aldo Rubino. Hij richtte zijn eigen museum op in Buenos Aires, gespecialiseerd in geometrische abstractie. Hij is ook bankier, maar laat zich kritisch uit over de gretigheid waarmee kunstaankopen worden gefinancierd. 'Zonder geld geen kunstverzameling. Maar de prijzen lopen nu zo snel op, mede door leningen met kunst als onderpand, dat er een zeepbel dreigt. Er wordt geld gestapeld zoals in de Amerikaanse huizenmarkt vlak voor de financiële crisis. Als de luchtbel barst, loopt de hele kunstwereld averij op.'

Een onderzoek naar kunst en geld van Deloitte en onderzoeksbureau ArtTactic wijst volgens Deloitte-directeur Adriano Picinati di Torcello op verdere groei van de kunstmarkt. De krimp van de kunsthandel wereldwijd in 2015 (de schattingen lopen uiteen van 6 tot 111 procent) is volgens hem niet meer dan een kleine correctie na vijf jaar onstuimige groei.

Dat kunst steeds meer wordt gezien als een vast bestanddeel van een beleggingsportefeuille, is volgens hem de basis voor verdere groei van de kunstmarkt. Steeds meer kunstverzamelaars, nu 72 procent volgens het Deloitte-onderzoek, zien kunst niet alleen maar als 'passie', maar ook als investering. En dus zullen de prijzen verder oplopen. En dus zal er steeds meer behoefte zijn aan financieel advies, ook over testamenten en fiscale overdracht.

Beeld An-Sofie Kesteleyn / de Volkskrant

Panama Papers

De woorden 'Panama Papers', de benaming van de uitgelekte stukken van een trustkantoor op Panama, werden nauwelijks gebezigd. Alleen kunstverzamelaar Rubino maande de kunstwereld tot meer transparantie. 'Na de Panama Papers wordt controleerbaarheid steeds belangrijker. De kunsthandel zal zich dus meer moeten reguleren dan nu het geval is.'

Mede-organisator van de bijeenkomst was het Van Gogh Museum. Dat lanceerde er Van Gogh Museum Professional Services, een bedrijf waarmee het museum zijn kennis op kunstgebied wil verkopen. Particulieren en bedrijven kunnen tegen betaling advies krijgen over zaken als beheer van kunstverzamelingen, goede opslag en museummanagement.

De eerste klus is al geklaard: de advisering van een Amerikaans bedrijf bij de bouw van een commercieel en duurzaam kunstdepot in New York. De ambitie is voorlopig nog bescheiden, zegt de zakelijk directeur van het Van Gogh Museum, Adriaan Dönszelmann. 'Met een omzet van een half miljoen euro over een paar jaar zou ik al heel tevreden zijn.'

Beeld An-Sofie Kesteleyn / de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden