Column Peter de Waard

Kunnen niet alle kolenmijnen worden stilgelegd?

Van de totale CO2-emissies in de wereld wordt 90 procent veroorzaakt door fossiele brandstoffen. De helft daarvan zijn kolen. Indien de wereld de klimaatverandering wil tegengaan, is de meest efficiënte manier alle kolenmijnen te sluiten. Dat kan door ze op te kopen en de locaties te benutten voor het bouwen van woningen of – liever nog – het plaatsen van windmolens.

Het is een idee van de Canadees-Amerikaanse econoom Alex Tabarrok – een rechtse libertijn die zijn eigen ideeën graag in twijfel trekt.

Kolenmijnen zelf zijn niet duur, vergeleken met bijvoorbeeld olievelden. De prijs van kolen wordt vooral bepaald door de kosten van het winnen en het transport. Westerse landen zouden financieel gemakkelijk in staat zijn de kolenmijnen op te kopen en stil te leggen en zelfs de mijnwerkers een goede uittredingsregeling te geven. ‘Het is relatief goedkoop om kolenmijnen op te kopen, omdat niet de kolen zelf worden gekocht maar het recht de kolen gewoon in de grond te laten zitten’, aldus Tabarrok.

Als daardoor de prijs van kolen stijgt, zal dat ertoe leiden dat afnemers naar alternatieve bronnen (gas, olie en duurzame energie) overstappen. Een gevaar is dat het ene land mijnen sluit waardoor kolen duurder worden, maar dat een ander land daarvan profiteert door nieuwe mijnen te openen.

Maar Tabarrok is daar niet bang voor. Hij denkt dat de vraagelasticiteit groter is dan de aanbodelasticiteit. Oftewel de vraag naar kolen neemt sneller af als de prijzen stijgen, dan dat het aanbod stijgt door het stijgen van de prijzen. Maar het zou in de ogen van Tabarrok wel nuttig zijn als grote kolenverbruikende landen als India en China meewerken aan het plan.

De overheden van arme landen hoeven zelf niet de mijnen op te kopen. Dat zouden westerse landen kunnen doen. Zij kopen ook al delen van het tropisch regenwoud op om die te beschermen tegen houtkap. Daarnaast heeft het beperken van de kolenstook ook grote voordelen. Luchtvervuiling door kolenstook zorgt voor miljoenen doden per jaar – 400 duizend in China en 1,2 miljoen in India. In de VS werden de kosten van de gezondheidsschade door kolenwinning – inclusief claims van oud-mijnwerkers – al eens geschat op 500 miljard dollar.

Het sluiten van kolenmijnen is niets nieuws. Nederland heeft dat vijftig jaar geleden al gedaan. Ook Frankrijk en Groot-Brittannië hebben geen eigen kolenwinning meer.

Westerse landen kunnen in plaats van de mijnen te kopen ook al die locaties huren voor bijvoorbeeld een periode van tien of twintig jaar en ze stilleggen. Mogelijk zijn op die termijn nieuwe innovatieve energiebronnen als wind, zon, waterstof en kernfusie zo ver ontwikkeld dat het winnen van kolen onrendabel is geworden.

Wat voor bedrag met het opkopen en stilleggen van kolenmijnen – nog zo’n 50 duizend in de wereld – is gemoeid, heeft Tabarrok helaas niet uitgerekend. Maar het plan is wel interessant voor nadere studie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.