DE KWESTIEPeter de Waard

Kunnen bèta’s iets leren van ‘pseudo’-wetenschappers?

Peter de Waard Beeld .

Economie is door de echte ­bèta’s vaak weggehoond als een pseudo-wetenschap. De Nobelprijs is fake en dat geldt ook voor de modellen. Die gaan nog altijd uit van de homo ­economicus, die zijn keuzes maakt op grond van maximale bevrediging van zijn behoeftes.

Maar de mens is een veel complexer wezen. Die is niet rationeel, maar laat zich meeslepen door emoties en hypes. Economen zagen daarom de kredietcrisis van 2008 niet aankomen. In hun modellen was er geen vuiltje aan de lucht. En toen in 2007 de Amerikaanse huizenmarkt instortte en banken daar in problemen raakten doordat de hypotheken niet werden afgelost, was er geen econoom die problemen voorzag in Europa. Pas in 2008 bleek het een mondiale crisis te zijn.

De economen kunnen bij de coronacrisis een lange neus trekken naar de virologen, microbiologen en andere medische disciplines die ook niet vooraf waarschuwden. En toen de epidemie in China eind ­vorig jaar begon, dachten ze dat die tot Azië beperkt zou blijven.

Pas na de voetbalwedstrijd ­Atalanta Bergamo tegen Valencia op 19 februari sloeg het virus toe in ­Europa. Het zou nog een maand duren voordat Nederland op slot ging en in ­andere landen zoals Groot-Brittannië duurde het nog langer.

Bij de kredietcrisis van 2008 stonden de neuzen bij het zoeken naar een oplossing nog in dezelfde richting. De leiders van de G20 besloten gezamenlijk de schade van de kredietcrisis te beperken door banken te redden en hun economieën te stimuleren. Bij de coronacrisis van 2020 deed elke regering wat anders. De ene kondigde een complete lockdown af, de andere deed niets, de derde kwam met een gedeeltelijke lockdown en de vierde met een intelligente lockdown.

Wetenschappers kwamen met ­totaal tegengestelde adviezen en voorspellingen, waardoor de chaos nu compleet is. Hoe meer professoren met welgemeende waarschuwingen op de buis opdoken, hoe meer de vertwijfeling toesloeg. ­Vergeleken met corona was de ­kredietcrisis een toonbeeld van voorspelbaarheid.

Nu de wetenschappers het niet weten, rest de economen weinig anders dan met allerlei visies op de proppen te komen: van het mildste tot het zwartste scenario. Analisten spreken van de V, U, W of L-curve als route uit de ellende.

Toen de economen bij de vorige crisis de mist ingingen, trokken ze het boetekleed aan. Gedragseconomie kwam in zwang, waarbij economen probeerden massahysterie als een bankrun te verklaren.

Maar in het Outbreak Management Team zitten alleen maar medici. Mogelijk kunnen de wetenschappers nu iets leren van de economen. Ze zouden hun oor te luisteren moeten leggen bij psychologen en sociologen. Geen formules meer over de verspreidingskansen van het virus, maar gedachten over hoe een paniekerige overheid en een hysterisch volk zullen reageren als de bèta’s elkaar in de haren blijven vliegen over de juiste aanpak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden