Kruidvat draait handelaar in klassieke muziek de nek om

Spotgoedkope cd's van Het Kruidvat lokken meer klanten de winkel in, zodat ze ook andere artikelen kopen. Maar daardoor worden wel de klassieke cd-handel en onafhankelijke cd-producenten de nek omgedraaid, meent Kees Koudstaal....

OP initiatief van fortepianist Bart van Oort zullen deze zomer, aansluitend op het Holland Festival Oude Muziek, vijf musici van naam alle klavierwerken van Haydn opnemen. Garant voor de productie, die uiteindelijk tien cd's zal omvatten, staat het huislabel van drogisterijketen Het Kruidvat: Brilliant Classics. Als het gaat over de 'Kruidvat-Bach-cantates' van het Nederlands Bach Collegium onder leiding van Pieter Jan Leusink is de kritische luisteraar er snel van overtuigd dat in dat geval 14,95 gulden voor een setje met vijf cd's nog duur betaald is.

Maar de complete klavierwerken van Haydn uitgevoerd door uitstekende vertolkers en straks als 'op = op' aanbieding voor een habbekrats te koop, dát is andere koek. Als er ook opnametechnisch sprake blijkt te zijn van een aanvaardbaar niveau, ben je als liefhebber wel gestoord als je zo¹n aanbieding aan je neus voorbij laat gaan.

De vraag is of musici van naam er verstandig aan doen hun artistieke prestaties toe te vertrouwen aan een drogist. In het Tijdschrift Oude Muziek zegt fortepianist Bart van Oort het de directie van het Kruidvat na: 'Het publiek wil graag compleet kopen; dat is duidelijk.' Een stelling met een nogal hoog flauwekul gehalte. Als Van Oorts Haydn-project straks verkoopt als een speer vloeit dat vrijwel uitsluitend en alleen voort uit de lage prijs en niet uit de door hem en zijn kompanen geleverde artistieke prestatie.

Het is tegenwoordig bon ton de digitale opvolger van de elpee die in reguliere vakhandel wordt aangeboden duur te vinden. En waarom ook niet. Voor cd's van gevestigde budgetlabels als Naxos en Arte Nova moet de consument tegenwoordig al zes maal de prijs betalen die drogisterijketen het Kruidvat voor een klassieke compact disc vraagt.

Dat het publiek niet altijd even consistent is in zijn opvatting blijkt uit de gigantische verkoopcijfers van normaal geprijsde cd's van megasterren als Andreas Scholl en Wibi Soerjadi. Of neem de laatst uitgebrachte cd van de 'alt aller alten' Aafje Heynis. Vele duizenden worden er verkocht voor 39,95 gulden per stuk. Een geweldig bedrag voor een cd met louter 'hits' uit de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw, waaronder: 'k Wil U, o God, mijn dank betalen.'

De dank bij platenmaatschappij Philips zal inderdaad groot zijn. Het argument dat door het uitbrengen van dergelijke cd's bijzonder repertoire kan worden vastgelegd, is een verhaal dat allang geen hout meer snijdt. Grote platenmaatschappijen kennen tegenwoordig nog maar één doel en dat is het tevredenstellen van de aandeelhouders.

Dat het Kruidvat klassieke cd's zo goedkoop kan aanbieden is snel uit te leggen. Voor de opname wordt een minimale tijd uitgetrokken. Musici ontvangen een leuk bedrag ineens, waarmee alle rechten worden afgekocht. Vervolgens worden de cd's in een uitermate karige verpakking verscheept naar de Kruidvatvestigingen.

Daar worden ze opgestapeld naast inlegkruisjes en zonnecrêmes en vliegen ze als 'prijsknaller' met tienduizenden (en in het geval van Bach met miljoenen) de deur uit. Een bijkomende factor van betekenis is, dat de cd voor het Kruidvat een 'traffic sale'-artikel is; men lokt de consument naar de winkel in de verwachting dat hij andere dingen koopt.

Het is bedroevend te zien dat de klassieke cd-markt zich zo aan het ontwikkelen is dat ook goede musici hun heil gaan zoeken bij het Kruidvat. Zij hebben kennelijk niet door dat zij helpen de hamer te hanteren waarmee het Kruidvat de nagels slaat in de doodskist van de kleine onafhankelijke cd-producent, die wél zijn nek durft uit te steken en die getalenteerde musici de kans geeft niet-alledaags repertoire op cd vast te leggen. Dat en passant de reguliere klassieke cd-handel de nek wordt omgedraaid, dringt kennelijk ook niet tot ze door.

De idee dat in de nabije toekomst alleen nog geluidsdragers met klassieke muziek zullen worden aangeboden in drogisterijen, warenhuizen, supermarkten en bij benzinepompen moet de liefhebber van klassieke muziek zorgen baren. Want dan is ook dit cultuurgoed geheel in handen gekomen van lieden voor wie uitsluitend het maken van omzet en winst telt.

Wat dat voor consequenties zal hebben voor het repertoire dat dan nog zal worden uitgebracht, laat zich raden. En geloof maar niet dat 'meneer Kruidvat' als spijt optant à la Joop van den Ende een fonds in het leven zal roepen waar jonge talentvolle musici kunnen aankloppen als zij hun dromen willen waarmaken.

Voordat die situatie daadwerkelijk is ingetreden, kan de consument profiteren van misschien wel de laatste stuiptrekkingen van de verenigde klassieke cd-vakhandel. Men zou juist van die partij verwachten dat zij het kwaad bestrijdt op basis van kwaliteitsmotieven. Het tegendeel is waar, men denkt de boosdoener te kunnen bevechten met gelijke middelen.

Zo boden de 'klassieke zaken' onlangs voor nog geen vijftig gulden een set aan met de complete strijkkwartetten van Beethoven, uitgevoerd door het fameuze Alban Berg Quartett. Deze zomer ligt er in de winkels van de jubilerende vereniging voor eenzelfde spectaculair lage prijs een zes-cd-boxje met alle pianosonates van Mozart in de uitvoering van Ronald Brautigam, 'een topmusicus die hoogtepunten uit de pianoliteratuur speelt'.

De enthousiaste fans van Brautigam die, aangespoord door jubelende recensenten, nog maar kort geleden zijn Mozart-cd's voor vijfenveertig gulden per stuk aan hun collectie toevoegden zullen zich toch op z'n minst bedonderd moeten voelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden