Kritiek op ingrepen Fed zwelt aan

Twee maanden geleden waren de monden van beleggers en analisten er nog van opengevallen: een renteverlaging met driekwart procent in een keer, dat was sinds begin jaren tachtig niet meer voorgekomen....

De aandelenbeurzen gingen weliswaar als een razende omhoog, maar daar had de Fed niets mee van doen. Beleggers waren simpelweg opgelucht dat er die dag eens geen bank of hedgefonds omviel in New York.

Verwonderlijk is die lauwe reactie op het Fed-besluit niet.Steeds meer beleggers lijken niet langer te geloven dat een lagere rente nog veel kan uithalen: het vertrouwen keert er niet van terug op de financiële markten. Want de prijzen op de huizenmarkt blijven zakken, en dat is de echte oorzaak van de malaise. Banken blijven daardoor miljarden dollars verliezen op hun omvangrijke beleggingen in Amerikaanse hypotheken.

Bovendien is de afgelopen week voor de Fed zo dramatisch geweest, dat een aanpassing van de rente zo ongeveer het laatste is waarvan de financiële markten opgewonden raken. De centrale bank is terechtgekomen op onbekend terrein, en ontwikkelt met de dag nieuw beleid om de brandjes te blussen die her en der oplaaien op Wall Street. Voor het weekend kondigde de Fed aan dat banken voor het eerst hun hypotheekbeleggingen als onderpand mochten geven om maximaal 200 miljard dollar bij de Fed te lenen. Tot die tijd haalde de centrale bank de neus op voor zulk risicovol onderpand.

Vervolgens nam de Fed, om de zakenbank Bear Stears in het weekend van de ondergang te redden, voor 30 miljard dollar aan slechte hypotheekbeleggingen van die bank over. Als die beleggingen verder hun waarde verliezen, komt dat voortaan voor rekening van de Fed. En ten slotte zette de Fed aan het eind van het weekend de geldkraan wagenwijd open voor Amerikaanse zakenbanken. Daarmee moest worden voorkomen dat Bear Stearns de eerste dominosteen werd die vervolgens zijn concurrentenzou omtikken.

Zo onorthodox is het Fed-beleid van de afgelopen week, dat de kritiek op voorzitter Ben Bernanke aanzwelt. Hij zou zich veel te veel laten leiden door de zorgen van Amerikaanse zakenbankiers. En dat terwijl die op hun eigen blaren zouden moeten zitten, zodat ze niet meer zoveel risico nemen als in de afgelopen jaren.

Volgens sommige economen zou de Fed bovendien te ver gaan door hypotheekbeleggingen als onderpand te accepteren. Stel dat banken die geld lenen over de kop gaan en de leningen dus niet terugbetalen? Dan zit de Fed opeens met maximaal 200 miljard dollar aan hypotheekbeleggingen opgezadeld. Dat is nogal wat voor een centrale bank die zelf niet meer dan 800 miljard dollar bezit.

Maar volgens anderen gaat de Fed juist niet ver genoeg: wil Bernanke de kredietcrisis echt bezweren, dan moet hij alle beruchte hypotheekbeleggingen van de commerciële banken overnemen. Het onderlinge vertrouwen wordt dan in een keer hersteld, waarna banken weer kunnen overgaan tot de orde van de dag. Voor de Fed is het vervolgens wachten tot de donkere wolken overwaaien en de markt voor hypotheekbeleggingen uit het dal klimt. Bernanke heeft immers heel wat meer zitvlees dan de commerciële banken.

Een laatste kritiekpunt: Bernanke heeft zo veel hooi op zijn vork genomen dat een van de kerntaken, het bestrijden van inflatie, erbij in is geschoten.

De prijzen stegen de afgelopen maanden in de Verenigde Staten met gemiddeld meer dan 4 procent. Desondanks verlaagde de Fed de rente sinds midden januari met maar liefst 2 procent. Maar met een beetje goede wil kan de renteverlaging van dinsdagavond, die kleiner uitviel dan de beurzen hoopten, gezien worden als signaal dat Bernanke zich die kritiek aantrekt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden