ColumnPeter de Waard

Krijgt Pieter Elbers een televisiedrama of een standbeeld?

Precies een eeuw geleden was KLM ook blut, zo bleek zondagavond in het televisiedrama Vliegende Hollanders over de pioniersgeest van de luchtvaarthelden Albert Plesman en Anthony Fokker.

In dat opzicht is er in honderd jaar weinig veranderd. Toen was er 3,4 miljoen gulden nodig van de Nederlandse regering, nu is dat 3,4 miljard euro. Toen kon het echter nog ambtelijk worden geregeld tijdens een tennispartijtje met de thesaurier-generaal van het ministerie van Financiën die Leonard Trip heette. Trip was in 1918 de positie van minister van Financiën aangeboden in het kabinet Ruijs de Beerenbrouck, maar dat weigerde hij.

Als thesaurier was zijn invloed oneindig veel groter – die functie bestaat al sinds 1579 en de minister kwam pas in 1813 – en hoefde hij ook geen politieke verantwoordelijkheid af te leggen. Minister in zijn plaats werd jonkheer Dirk Jan de Geer, de slapjanus die vlak voor de oorlog premier werd en later zoete broodjes met de nazi’s wilde bakken. Trip zelf zou overigens president worden van De Nederlandsche Bank.

Die geschiedenis is allemaal niet in het drama te zien. Net zo min wordt er gerept over de Spaanse griep die in die tijd wereldwijd 50 tot 100 miljoen mensen hun leven kostten. In de serie houdt niemand anderhalve meter afstand en praat geen KLM’er over de pandemie.

Vliegende Hollanders gaat vooral over het doorzettingsvermogen van Plesman, de idealist, die in de handen wordt gedreven van de opportunist Anthony Fokker. Hij weet de crises te bezweren dankzij bluf en politiek gekonkel. Hierdoor mag de KLM zich nu de oudste onder haar oorspronkelijke naam opererende luchtvaartmaatschappij ter wereld noemen. Plesman kreeg een standbeeld van Mari Andriessen in het Sint Hubertuspark in Den Haag en in veel gemeenten zijn straten naar hem genoemd.

Of de huidige ceo Pieter Elbers ooit een standbeeld krijgt, mag worden betwijfeld. Als hij al tennist hoeft hij dat niet te gaan doen met de huidige thesaurier-generaal op het ministerie van Financiën Christiaan Rebergen. Die heeft blijkbaar zo weinig macht dat hij niet eens een Wikipedia-vermelding heeft. Elbers is uitgeleverd aan een rechtlijnige minister die zelf in de wurggreep zit van Tweede Kamerleden, onwillige bonden, milieugroeperingen en Franse eigenaren.

De KLM lijkt een bodemloze put. De lockdown zal zeker tot het volgend voorjaar duren. En als de lockdown eraf gaat, zal het nog jaren met verliezen duren voordat de KLM weer helemaal boven Jan is. En dan is er nog het probleem van het feit dat KLM de verliezen bij Air France moet blijven aanvullen.

De redding van de KLM is bezig een thriller te worden die in 2120 een televisiedrama zou kunnen zijn. En als Pieter Elbers dat lukt, zou hij ook een standbeeld verdienen.

Fokker lukte het 25 jaar geleden niet, zij het dat er geen Fransen maar Duitsers in het spel waren. Maar toen waren de wonden van het RSV-debacle nog te vers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden