Krachtige lobby

De zoveelste kwestie rondom de Joint Strike Fighter (JSF) – ditmaal over de terugbetaling van de Nederlandse investeringskosten – wekt bevreemding over de mores van het bedrijfsleven....

Aanvankelijk ontmoette deze Medefinancieringsovereenkomst (MFO) betrekkelijk weinig weerwerk. Maar in 2008, toen de wisselkoers van de euro ten opzichte van de dollar sterk in het nadeel van de Europese contractpartijen was veranderd, rekenden de betrokken bedrijven – verenigd in het Netherlands Industrial Fighter Aircraft Replacement Platform (Nifarp) – nog eens na wat deze ontwikkeling voor hen betekende. Uit deze rekenoefening bleek dat de MFO de Nederlandse JSF-partners zo’n 10 procent van hun omzet zou kosten. In een poging de MFO open te breken, oefenden zij op verschillende manieren druk uit op de staat. Ze zouden zich niet langer aan de overeenkomst gebonden achten als Nederland van aankoop van de JSF zou afzien – een nieuwe ontbindende voorwaarde, zes jaar na de totstandkoming van de overeenkomst. En ze suggereerden tot ondertekening van de MFO te zijn gedwongen, en geen vrije onderhandelingsruimte te hebben genoten. ‘De luchtvaartindustrie heeft de MFO onder protest getekend’, beweerde de bedrijfstak.

Bij de rechter maakte ze geen kans met deze voorstelling van zaken. En de arbitragecommissie die zich uiteindelijk over het geschil boog, was er evenmin van onder de indruk. Wel bepaalde ze dat de staat de hoge dollarkoers ten tijde van de betaling van 800 miljoen dollar aan de Amerikanen niet aan het bedrijfsleven mag doorberekenen. Op die manier daalde het afdrachtpercentage van 10 tot minder dan 5 procent. Nog te veel, naar de smaak van de luchtvaartsector. Uiteindelijk werd de afdracht tot ongeveer 3 procent gereduceerd.

De reconstructie van de succesvolle poging van de JSF-lobby om het MFO open te breken, in de Volkskrant van gisteren, is onthutsend. Het bedrijfsleven profiteerde van het aandeelhouderschap van de staat in het JSF-project, maar zag er geen been in om zich met leugentjes en chantagepogingen aan gemaakte afspraken te onttrekken. Kennelijk vertegenwoordigt een contract met de staat een andere waarde dan een contract met een commerciële partij.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden