Kortsluiting op Damrak

Beurshandelaren en computers; de combinatie lijkt soms nog beroerder dan die van beurshandelaren en justitie. Afgelopen maandag lag de totale beurshandel in Amsterdam bijna vijf uur stil door een computerstoring, precies op een moment dat de financiële crisis in het Verre Oosten escaleert....

Van onze verslaggever

Peter de Waard

AMSTERDAM

Het was echter niet de eerste computerstoring die de handel heeft gefrustreerd. Zeer berucht - zo niet rampzalig - was de grote computerstoring tijdens de mini-crash in oktober 1989. De capaciteit van de computer, het zogenoemde Hos (handelsondersteund systeem) die in september 1988 op de vloer was neergezet, bleek te klein te zijn. Het systeem kon de grote hoeveelheid orders niet verwerken.

Tot overmaat van ramp voerde de computer in de nacht van maandag op dinsdag op eigen houtje talrijke aan- en verkooptransacties uit tegen een verkeerde koers. De volgende dag moest de handel worden stilgelegd om alle transacties weer terug te draaien. Er stak een storm van kritiek op. Particulieren die zich de crash van twee jaar eerder herinnerden, raakten volslagen in paniek toen ze hun aandelen niet konden verkopen. Sommige beleggers kregen afrekeningen dat hun aandelen waren verkocht, terwijl de transacties in feite al waren teruggedraaid.

Grote beleggers dreigden met schadeclaims. Toenmalig beursvoorzitter Baron Boudewijn van Ittersum belegde een persconferentie: de beurs zou een nieuwe computer met een grotere capaciteit aanschaffen. De handel was het vertrouwen in de voortschrijdende automatisering echter totaal kwijt. Massaal wilde men terug naar de vloerhandel, waardoor twee jaar eerder tijdens de echte crash wel alle orders kon worden verwerkt. Weg met de Verhossing, luidde de strijdkreet op de beurs.

Zo ver kwam het niet. De automatisering was niet te stoppen. In 1994 werd het HOS vervangen voor het TSA, Trading System Amsterdam. Ook de laatste handelaren verdwenen van het Damrak en namen op kantoor plaats achter een beeldscherm. Maar ondanks de voortdurende verbeteringen van het computersysteem bleven er storingen plaatsvinden.

De topacht sinds 1990:

1. 12 januari 1998: 290 min.

2. 3 december 1990: 122 min.

3. 22 september 1997: 120 min.

4. 17 augustus 1992: 87 min.

5. 8 januari 1990: 70 min.

6. 27 februari 1991: 68 min.

7. 8 februari 1993: 52 min.

8. 11 maart 1997: 15 min.

Beurshandelaar Sem van Berkel ontkent dat de Amsterdamse beurs vaker last heeft van computercalamiteiten dan andere beurzen in de wereld. 'Integendeel, eerder minder vaak. Maar dat maakt het niet minder erg. Ik wilde zelf maandag gaan kopen, omdat ik vond dat de koersen wel erg ver waren weggezakt. Maar die kans kreeg ik niet.' De handel lag om 11.00 uur stil en werd pas om 15.50 uur hervat.

Een aantal handelaren, bijvoorbeeld degenen die short zaten, aandelen hadden verkocht op termijn, beleefde maandag vijf angstige uurtjes. 'Maar het is anders dan tien jaar geleden. Handelaren zijn nu gewend aan de computer. In hun achterhoofd houden ze ook altijd rekening met het feit dat de handel door een storing plat kan worden gelegd', aldus Van Berkel.

Een handelaar van beurscommissionair Stroeve: 'Je zou een back-upsysteem moeten hebben, waardoor deze zaken kunnen worden voorkomen. Een aantal jaren geleden was een storing geen probleem. Dan ging iedereen gewoon weer even naar de vloer en handelde met de hand. Maar dat gaat nu niet meer.'

Bestuursvoorzitter Peter van der Lugt van Van der Moolen, het grootste Amsterdamse beursbedrijf, stelt eveneens dat het aantal storingen in Amsterdam beperkt is. 'Ook de beurzen van Londen en Frankfurt kampen herhaaldelijk met technische mankementen. De DTB, de Duitse termijnbeurs, heeft in oktober de handel een aantal keren moeten stilleggen; precies op het moment dat de koersen alle kanten opgingen', aldus Van der Lugt.

Hij grapt dat het Amsterdamse computersysteem de storingen nog zeer gelukkig weet te timen. 'De storing was verholpen op het moment dat de Amerikaanse effectenbeurs openging. Die steeg onmiddellijk na de opening. Je kan dus stellen dat door de storing is voorkomen dat veel beleggers in paniek hun stukken verkochten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden