Koning van de jungle

Terwijl Dayaks en Madurezen elkaar afslachten op het Indonesische eiland Kalimantan, in Nederland beter bekend als Borneo, vindt er in Djakarta een heel ander soort gevecht plaats....

GEERT-JAN BOGAERTS

Van onze verslaggever

Geert-Jan Bogaerts

AMSTERDAM

Jaren lang had het Canadese goudopsporingsbedrijfje Bre-X een kwijnend bestaan geleid op de effectenbeurs in Toronto. Zelden had het in zijn zevenjarig bestaan een cent verdiend; de verliezen waren bij elkaar genomen vele malen groter dan de winsten. Totdat het vorig jaar eindelijk goud aantrof in Boesang, oost-Borneo, het wilde oosten van Indonesië.

Het is de grootste goudvondst sinds een eeuw geleden de reserves van Witwatersrand, in Zuid-Afrika, werden aangetroffen. De winbare hoeveelheid goud is 71 miljoen ounce (2201 ton), en dat is een lieve duit waard: 24,5 miljard dollar, ofwel bijna 47 miljard gulden.

Bre-X zelf werd door de Indonesische regering te licht geoordeeld om die hoeveelheid in zijn eentje te gaan winnen. Het bedrijf beschikte niet over het kapitaal en de kennis om die klus aan te kunnen.

Maar dat was geen probleem in de Indonesische kleptocratie. Soeharto wist wel een partner: het eveneens Canadese Barrick. Dat Soeharto's oudste dochter Siti Hardiyanti Rukmana partner was met Barrick, kwam goed uit en was voor het overige inderdaad toeval: de Indonesische bedrijven waarin geen Soeharto-telgen deelnemen, zijn op de vingers van één hand te tellen.

Bre-X had echter geen zin in een deal met Barrick: er zat nog een behoorlijke hoeveelheid oud zeer tussen beide ondernemingen en dat vormde een obstakel om een langdurig samenwerkingsverband aan te gaan. Daarop kwam een andere oude bekende het toneel op: Bob Hasan, al veertig jaar golf-vriend van Soeharto en een van de rijkste zakenmannen in Indonesië. Hasan heeft zijn fortuin vooral opgebouwd met de houtkap in Kalimantan.

Hasan heeft ooit eens een potje golf gespeeld met Sylvester Stallone, en voegde deze acteur toen toe: 'Jij bent Rambo, maar ik ben koning van de jungle.' Waarop Stallone niets meer wist te zeggen - maar dat schijnt geen uitzondering te zijn.

Hasan heeft ook een vriend: het Amerikaanse bedrijf Freeport McMoRan uit New Orleans, dat geleid wordt door James 'Jim Bob' Moffett. Freeport heeft jarenlang voor Soeharto de kastanjes uit het vuur, casu quo koper en goud uit de grond gehaald in Irian Jaya, de westelijke helft van het eiland waarop ook Nieuw Guinea ligt.

Soeharto's golfvrind kwam met de oplossing die iedereen, behalve Barrick en dochter Siti tevreden stelt. Voordat die oplossing uitgevoerd kon worden, moesten echter eerst de fundamenten gelegd worden voor de verdere verrijking van Soeharto en Bob Hasan. Via hun investeringsvehikel Nusamba kochten zij controlerende belangen in de lokale partners van Bre-X: de aannemers, cateraars en mijnbouwbedrijven.

Vervolgens kon Bre-X aankondigen dat het een nieuwe partner had gevonden: Freeport McMoRan. Bre-X krijgt een belang van 45 procent in de mijn, meer dan het onder de vorige deal met Barrick gekregen zou hebben. Onder Barrick zou Bre-X' aandeel slechts 22,5 procent hebben bedragen.

Freeport zelf krijgt 15 procent, en dient daarvoor 1,6 miljard dollar bij te dragen: 400 miljoen uit het eigen vermogen en 1,2 miljard aan verse leningen van Chase Manhattan.

De crux zit 'm in de 30 procent die de lokale partners van Bre-X ontvangen: vooral dus Soeharto zelf en Hasan. Die 30 procent zijn gratis: Bre-X ontvangt geen geld voor het belang. De Indonesische regering krijgt de overige 10 procent eveneens voor noppes. Het belang dat Hasan en Soeharto privé krijgen wordt geschat op 5 miljard dollar: niet slecht voor een investering die geen geld, geen enkele moeite en slechts een klein beetje tijd heeft gekost.

Bre-X, zo stelde een analist gisteren, is 'gepiepeld'. Het bedrijf, geconfronteerd met een take it or leave it, moest deze deal wel accepteren. Bob Hasan toonde zich gisteren op een persconferentie zeer tevreden: 'President Soeharto en ik zijn goede vrienden. En hij zet me niet onder druk. Dat waardeer ik zeer in hem.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden