DE KWESTIEPETER DE WAARD

Komt er een einde aan de schuldopstapeling?

Peter de Waard artikel ColumnBeeld .

De kosten uitgedrukt in geld − gelukkig niet in die van mensenlevens − van de opeenvolgende krediet- en coronacrisis zijn nu al hoger dan die van de beide wereldoorlogen in de vorige eeuw.

Het Internationaal Monetair Fonds denkt dat de totale overheidsschuld van de landen in de wereld door de great lockdown zal stijgen tot 101,5 procent van het mondiale bbp. Zelfs na de Tweede Wereldoorlog was die volgens berekeningen van het IMF niet zo hoog.

De uitgaven voor de coronacrisis hebben geen historisch precedent. Nooit eerder werd zo met geld gesmeten om economieën overeind te houden. Nu al is 10biljoen euro uitgegeven om gezinnen en bedrijven door de crisis te loodsen zonder dat ze in armoede vervallen of omvallen. En in tegenstelling tot de zomer van 1945, toen de Duitsers en Japanners waren verslagen, heeft het coronavirus zich nog niet onvoorwaardelijk overgegeven. Hoogstens is er sprake van het begin van het einde. Of, om Churchill na de slagen om El-Alamein in WO II te parafraseren: het einde van het begin. De virusoorlog escaleert nog steeds. Wereldwijd lijkt het aantal gevallen nog telkens nieuwe records te breken. En in landen waar het virus onder controle leek, laaien op sommige plekken nieuwe haarden op.

Het IMF roept landen ook niet op nu te stoppen met het stimuleren. Dan zou riskanter zijn dan nog meer schulden maken. ‘Maar de vraag is wel of die schulden niet een keer onhoudbaar worden’, zo zegt IMF-directeur Gita Gopinath op haar blog. Hiermee wordt gezegd dat er met vuur wordt gespeeld.

Het enige geluk is dat de rijkeluislanden – vooral westerse landen – vrijwel gratis hun schulden kunnen financieren, omdat de rente 0 procent of nog lager is. Zij hebben het op een akkoordje gegooid met de eigen centrale banken die de overheidsschulden opkopen. Alleen in de eurozone zal dit jaar voor nog eens 2.000 miljard euro extra op de balans van de ECB komen te staan.

Waar het IMF zich wel druk over maakt: dat met de stimuleringsplannen massaal ondernemingen overeind worden gehouden die al gedoemd waren ten onder te gaan, zogenoemde zombiebedrijven.

‘Het is zaak de gezonde bedrijven van de ongezonde te scheiden. De uitgaven moeten geconcentreerd zijn op groeisectoren zoals de digitale economie en niet die op krimpsectoren zoals het reiswezen en de luchtvaart’, zo stelt het IMF, iets waarvan alvast de Europese regeringen zich weinig aantrekken.

De Bank of Internationale Betalingen BIS stelde onlangs dat het aantal zombiebedrijven is geëxplodeerd in een tijd van megastimulering en negatieve rente. Een ander gevolg van de stimulering is dat het geld niet zozeer bij werknemers en mkb’ers, die werkloos worden of bankroet gaan, terechtkomt, maar in de zakken van aandeelhouders en vastgoedbeleggers eindigt.

Hierdoor ontstaan zeepbellen die niet het einde maar de opmaat zijn tot een oorlog, waarin wel mensenlevens op het spel staan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden