Koersstijging haalt scherpe kantjes van de crisis

Achtergrond..

Amsterdam Met een koerswinst van ruim 36 procent gaat 2009 de boeken in als een van de beste beursjaren. Alleen beleggers die kort van memorie zijn of pas dit jaar begonnen met beleggen, zullen staan te juichen. Degenen die hun geld al langer in aandelen hebben zitten, zullen verzuchten dat de schade enigszins is beperkt door dit koersherstel.

De AEX staat nu weer op hetzelfde punt als in oktober 2008. Die maand was de val van de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers het startschot voor de kredietcrisis.

Begin dit jaar kampte de Amsterdamse beurs net als andere Amerikaanse en Europese beursen nog met de naweeën van die val van Lehman Brothers. De AEX bleef in 2009 dalen en bereikte op 6 maart het dieptepunt. De beursindex sloot nipt onder de 200 punten. Ter vergelijking: in de zomer van 2007 verkeerde de AEX nog op ijle hoogte rond de 560 punten.

In maart begonnen de beursen wereldwijd op te krabbelen. De angst dat het financiële systeem door zijn hoeven zou zakken, was geweken. Overheden en centrale banken hadden de financiële sector een reddingsboei toegeworpen. Banken ontvingen miljarden aan overheidssteun en centrale banken leenden hun geld vrijwel gratis uit aan banken.

De stijging van de koersen vanaf het dieptepunt is spectaculair. In krap tien maanden schoten de koersen met ruim 68 procent omhoog naar 335 punten. Wie denkt dat dat vooral te danken is aan de stijgingen van de zwaargetroffen ING en Aegon komt bedrogen uit.

De grootste trekker van het herstel het afgelopen jaar is ArcelorMittal. Dat is opvallend, want deze staalgigant is alles behalve een toonaangevend Nederlands bedrijf. ’s Wereld grootste staalconcern, dat ook nog op acht andere beursen staat genoteerd, was goed voor bijna een kwart van de stijging van de AEX. Samen met Unilever, Philips, ASML en Akzo Nobel tekende ArcelorMittal voor ruim de helft van de stijging. ING en Aegon hadden weinig in de melk te brokkelen.

Ondanks het onzekere beursklimaat blijf de beurs functioneren als bron van risicodragend vermogen voor bedrijven. Zo moesten bouwbedrijf Heijmans, Wavin (kunststof buizen) en TomTom (navigatiesystemen) met de pet rond op de beurs. De twee laatste bedrijven moesten de prijs betalen voor het agressieve financieringsbeleid uit het verleden. TomTom had flink geleend om kaartenmaker TeleAtlas over te nemen. Wavin was door de voormalige eigenaar, een private equityfonds, voor de beursgang vol gehangen met schulden.

Heijmans is een geval apart. Dit bouwbedrijf kampte met de gevolgen van verliesgevende bouwprojecten in Duitsland, Engeland en Nederland. Heijmans haalde met een aandelenemissie ruim 100 miljoen euro op.

De Vereniging voor Effectenbezitters (VEB) moet niets hebben van dit soort bedrijven. Volgens de VEB betalen de aandeelhouders de rekening voor slecht beleid. Het uitgeven van nieuwe aandelen tegen een lage koers verwatert het aandeel: toekomstige winsten moeten worden gedeeld met meer aandeelhouders.

Ook het afgelopen jaar verdwenen weer een aantal bekende namen van de Amsterdamse beurs. Sommige, zoals kantoorinrichter Samos, Van der Moolen en beddenmaker Dico, gingen failliet. Andere fondsen werden overgenomen.

De val van Van der Moolen was het meest spraakmakende faillissement. Het oude hoekmansbedrijf dat groot was geworden op de Amsterdamse beurs ging roemloos ten onder. De VEB wil dat de Ondernemingskamer onderzoekt hoe het zo ver kon komen. De beleggersclub heeft wel een idee: tekortschietend ondernemingsbestuur, structureel falend beleid en misleiding van het beleggend publiek. Dat de baas Richard den Drijver reisjes met een privévliegtuig naar de Formule 1 in Monaco declareerde toen het slecht ging met het bedrijf steekt ook.

Beter af waren de aandeelhouders van de drie fondsen die werden opgeslokt door branchegenoten: ze ontvingen een flinke premie. Bergingsbedrijf Smit Internationale viel in handen van baggeraar Boskalis. Super de Boer vond onderdak bij familiebedrijf Jumbo. Kopieermachinemaker Océ vond zichzelf te klein en gaat verder onder de vleugels van Canon.

Delta Lloyd was het enige grote bedrijf dat vorig jaar koos voor een beursnotering. Zo haalde de Britse eigenaar Aviva 1 miljard euro op. Ondanks een reclamecampagne hadden particulieren weinig belangstelling voor de beursnieuweling. Na al het gedoe met financiële concerns zaten ze niet te wachten op een nieuwe verzekeraar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden