Klokgebeier tegen de bouw van een treintunnel

Dwars door Piemonte, tussen Italië en Frankrijk, is een 54 kilometer lange treintunnel gepland. Vorige week had het werk moeten beginnen, maar het dorp Venaus ligt dwars....

Twee beelden: het eerste afgelopen zondag, overdag, het tweede in hetholst van de nacht van maandag op dinsdag. Twee beelden van dezelfde pleken vrijwel dezelfde mensen, twee taferelen die, zo onderling strijdig alszij zijn, allebei hetzelfde conflict uitdrukken. Alleen in hun samenhangkrijgen ze betekenis.

Die zondag ligt de berghelling, aan de voet waarvan het onooglijkePiëmontese dorpje Venaus huivert, er vredig bij. Vlak buiten het dorp -972 inwoners, kerstkaartkwaliteit - , in de glooiing van de berg, staan wattentjes. Als het niet zo koud was en er rondom niet overal verse sneeuw lagopgetast zou je kunnen denken dat het om een kleine en rustieke campingging. Weerbestendige iglotenten, dat wel, maar de ware natuurliefhebberheeft van zichzelf altijd wel iets stoers. Alpenweides, tenslotte, desneeuw is er ook 's zomers te zien, zij het dan uitsluitend in de hogeverten.

Nee, dan dinsdagnacht. Een leger van meer dan vijfhonderdpolitiemannen, blauwe helmen op, schild en wapenstok in de aanslag,overrompelt omstreeks drie uur de geïmproviseerde camping. Wakkergeschrokken mensen schieten zo vlug als zij kunnen een winterjas aan overhun pyjama's en zoeken inderhaast een veilig heenkomen.

Een commandostem roept door een portofoon de kadastrale nummers van depercelen die 'ingenomen' zijn, tenten worden bruusk omver getrokken,kookgerei en andere persoonlijke bezittingen sneuvelen, hier en daar begintiemand te kermen. Tik van de wapenstok: uiteindelijk zullen er zeventienmensen in het ziekenhuis belanden. In minder dan geen tijd beginnen deklokken van het kerkje van Venaus te beieren: 'Alarm! de vijand is daar!' - zij het dat die vijand de staat zelf is.

Venaus, Piëmonte, in het uiterste noordwesten van Italië, doorslechts één bergketen van Frankrijk gescheiden, is sinds een week hetbrandpunt van het land. Op 30 november hadden er de voorbereidendewerkzaamheden moeten beginnen voor de bouw van een bijna 54 kilometer langetunnel door de Monte Giusalet die aan de andere kant van de Alpen de MontJafferau heeft.

Tegelijkertijd met het zware materieel op rupsbanden, dat de driehectare bouwterrein moest ontginnen, arriveerden er echter enkeletientallen agenten, in vol ornaat. Sinds gisteren, de dag waarop hetruigere werk van start had moeten gaan, telt Venaus meer agenten danoorspronkelijke inwoners; onder die agenten zijn de Italiaanseelite-troepen, getraind in terrorisme-bestrijding.

En vanaf nu staat de vallei, aan het eind waarvan Venaus ligt, devallei van de Susa, die tot aan Turijn loopt, op zijn kop. Wegengeblokkeerd, spoorlijnen versperd, boze mensen op de rails, tot achter hetstation van Turijn aan toe.

'No TAV', daar gaat het om, het is aan de plakkaten en borden door dehele vallei en op alle omringende berghellingen te zien. Veel woorden makenzij er niet aan vuil, de Piëmontezen, 'Bied weerstand om te blijvenbestaan' is zowat het woordrijkste spandoek, of: 'Help, de politievermoordt onze vallei'. Die vallei is de smalle corridor die vanNoord-Italië naar Frankrijk leidt; vlakbij ligt de autosnelweg naar deFréjus-tunnel. Over die weg worden per jaar meer dan een miljoen tongoederen getransporteerd, vijfduizend vrachtwagens per dag.

Maar bij die ene tunnel zal het niet blijven, als het aan deItaliaanse regering, ja, als het aan de Europese overheden ligt. Want devallei van de Susa maakt deel uit van een megaproject, dat Barcelona en opde lange termijn zelfs Lissabon met Kiev door middel van een spoorlijn metelkaar moet verbinden. Een hoge snelheidslijn, de 'Treno ad AltaVelocità', zoals die in het Italiaans heet, vooral bedoeld om hetgoederentransport over de weg in te dammen en daarmee het milieu teontlasten. Maar bovendien bedoeld als manifestatie van Europesesamenwerking: het tracé zal het Donaubekken en de Balkan verder gaanontsluiten en bij Lyon in Frankrijk aansluiting zoeken met deinfrastructuur van hoge snelheidslijnen die naar Noord- en West-Europavoeren.

Vooral ten koste van ons, zeggen ze in Venaus en de rest van de valleivan de Susa. Het dorp ziet als een berg op tegen de krappe twintig jaar vanboren en vrachtverkeer die het tegemoet gaat, en met hen de overige 65duizend bewoners van de vallei. 'De berg bevat asbest en uranium', zeggende tegenstanders, 'en met een snelweg, twee provinciale wegen, een gewonespoorweg én de rivier is die vallei al zo vol.' De Piëmontezen zijn ervanovertuigd dat de TAV niets anders is dan een ijdel Europeesprestigeproject, dat met valse voorstellingen van zaken en draconischevoorspellingen bevorderd wordt. 'De beslissingen zijn in Brussel en Romegenomen, naar ons is niet geluisterd', zegt één van de wakenden in hettentenkamp. Geen van allen willen zij hun naam noemen; de groep bestaatvooral uit jongeren en ouden van dagen. Zij posten - en als de nood aande man komt zullen zij in korte tijd de overige bewoners van de vallei opde hoogte brengen.

Dat was ook wat zij deden, dinsdagnacht, met behulp van een offensiefaan sms-verkeer en het ouderwetse instrument van de kerkklokken. Sindsdinsdag houden zij de vallei in hun greep, met hun blokkades enversperringen - én de landelijke politiek.

Want Rome is er niks gerust op. Niet alleen moet het werk voortgangvinden, oordelen de meeste politici, om de aansluiting bij de rest vanEuropa niet te missen, maar volgend voorjaar zijn er ook verkiezingen.Italië is een lappendeken van regio's en eigenaardige streken met eensterk zelfbewustzijn. Wie de regio's krenkt, krenkt het land. Bovendienstaan voor midden februari de Olympische Winterspelen op het programma, die in Turijn gehouden zullen worden.

Dat weten de demonstranten maar al te goed: 'Requiem aeternam aan deOlympiade', joelden zij zondag tegen de politie. Minister van BinnenlandseZaken Giuseppe Pisanu greep het meteen aan: het protest in de vallei vande Susa is een gevaar voor de veiligheid, want als terroristen kwaadwillen, dan zullen ze onrust uitbuiten en de Olympische Spelen tot doelkiezen.

'Venaus is Falluja', meldt een van de opschriften, en dedemonstranten maakten dinsdag zelfs de vergelijking met Nasiriyah, de stadin Irak waar twee jaar terug negentien Italiaanse soldaten omkwamen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden