KLM: vijftien jaar aankondigen en afbreken

Samenwerking aankondigen, paar maanden onderhandelen, spanning opvoeren, samenwerking afbreken, nieuwe samenwerking in het vooruitzicht stellen. Zo opereert KLM al vijftien jaar lang....

Het ging niet alléén om de tegenvallende groeimogelijkheden op Malpensa. De uitblijvende privatisering van Alitalia speelde een rol, én de immer ontkende cultuurverschillen. 'Alle overleg was moeilijk. Zelfs het meest triviale moest altijd met superieuren worden overlegd', klaagt een KLM'er.'Zelfs Cempella had geen enkele power of authority. Mijn eigen counterpart bij Alitalia weigerde met mijn medewerkers te spreken; hij sprak alleen met mij. Het leek daar Rusland wel.'

Afgelopen dinsdag was Van Wijk in Rome, donderdag was zijn Italiaanse collega Cempella in Amstelveen. Feitelijk met lege handen, slechts met het verzoek nog wat langer geduld te hebben. De KLM-topman hakte de knoop door. 'Zachte heelmeesters maken stinkende wonden', zei hij vrijdagavond.

Harde heelmeesters daarentegen staan met lege handen. Dat blijkt uit de geschiedenis van vijftien jaar falende samenwerkingsprojecten.

Het verschil met de vorige keren is dat de markt een beetje dun is geworden. Alle luchtvaartmaatschappijen hebben zich al gebonden aan samenwerkingsverbanden oplopend tot vrijwel complete fusies (Swissair en Sabena). Dat was één van de redenen voor Van Wijk om doortastend te zijn: anders zouden zelfs de laatste alternatieven zijn verdwenen.

Van Wijk wil niet zeggen met wie hij nu wil praten. Probleem is dat zijn aspiraties dusdanig hoog liggen, dat de kans op succes met wie dan ook beperkt lijkt. Hij was bereid de ideale partner Alitalia te laten vallen omdat het tempo hem te laag voorkwam, en omdat hij onvoldoende zekerheid kreeg over uitbouw van de samenwerking. Hij kon geen genoegen nemen met wat minder spectaculaire resultaten, vanwege de dreigende stinkende wonden. Het zal hem niet geloofwaardiger maken bij andere maatschappijen.

Voorlopig zal hij weer moeten terugvallen op de oude KLM-tactiek. KLM, in Nederland getooid met het kwaliteitsimago van de zwaan, staat elders in Europa bekend als de spreeuw onder de airliners: overal schooien ze passagiers vandaan. Die worden met lage tarieven gelokt om via Schiphol te vliegen naar hun verre bestemmingen. 'KLM heeft de laagste gemiddelde opbrengst per stoel in de wereld', overdrijft een deskundige.

Maar juist voor deze tactiek zijn de allianties een grote concurrent. Lufthansa en Swissair slagen er al aardig in zelf passagiers uit de ommelanden te halen en via hun eigen vliegvelden te laten reizen. Zo meldde Schiphol de afgelopen maanden dat een aantal luchtvaartmaatschappijen was vertrokken om zich op Lufthansa's thuisbasis Frankfurt te richten.

Dat is toch wat anders dan vrijblijvende 'verlovingen'. Van Wijk heeft wel gelijk dat de samenstelling van allianties nog steeds wisselt. Maar hij kan moeilijk tegenspreken dat het steeds ingewikkelder wordt. Veel partijen zijn al gebonden aan allianties. Sommige alternatieven zijn ondenkbaar omdat KLM nooit zal breken met de Amerikaanse partner Northwest Airlines.

Misschien moet Van Wijk maar weer eens een knoop doorhakken, en aansluiting zoeken bij die andere spreeuw onder de vliegbedrijven. EasyJet is nog vrij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden