KLM verdient aan volle vliegvelden

De drukte op de vliegvelden maakt slots (landings- en startvergunningen) schaars. En dus is er handel in. KLM is fel tegen die handel, maar verdiende er vorig jaar 49 miljoen gulden mee....

KLM verdiende vorig jaar bijna 49 miljoen gulden met de handel in slots, zeg maar het recht om op een vliegveld te landen dan wel op te stijgen. Het gaat om de verkoop van acht van deze slots per dag op de Londense luchthaven Heathrow. De prijs van een slot blijkt dus zes miljoen gulden.

Het is voor het eerst dat de waarde van een slot wordt gepubliceerd. Analist Chris Tarry van de Londense zakenbank Dresdner Kleinworth Benson komt de eer toe. De benodigde gegevens vond hij in een zinnetje in het jaarverslag KLM. Daarin staat dat de post van 49 miljoen voor 'verkoop vaste activa' 'voornamelijk' bestaat uit de verkoop van slots door KLM UK.

Schiphols slotcoördinator H. Wijkhuizen heeft 380 duizend slots te vergeven, dat wil zeggen dat er 190 duizend toestellen kunnen landen en evenveel kunnen opstijgen. Bij een prijs van zes miljoen gulden per (dagelijks) slot zou Wijkhuizen slots ter waarde van 6,2 miljard gulden te verdelen hebben.

Maar hij verkoopt deze schat niet; hij geeft ze weg. En KLM, die ongeveer de helft van die slots krijgt, zou daarmee een waarde van 3,1 miljard gulden zomaar voor niks van Wijkhuizen ontvangen.

Maar analist Tarry tempert al te enthousiast rekenwerk. 'Ik weet niet op welke tijdstippen die slots op Heathrow waren. Er is een groot verschil tussen de waarde van een slot op de piekuren en de waarde in de rustige uren. Bovendien kun je een luchthaven als Heathrow niet vergelijken met Schiphol, al is het wel waar dat beide luchthavens vol zitten.'

KLM's Britse dochter KLM UK (tot vorig jaar Air UK) verkocht de slots aan British Airways. Volgens een woordvoerder van KLM is dat essentieel in de handel in slots. 'Als je slots zou verkopen aan een luchtvaartmaatschappij die in een ander land zetelt, krijg je luchtvaartpolitieke problemen. Maar KLM UK en British Airways zijn beide Britse luchtvaartmaatschappijen.'

Een maand geleden liet minister Jorritsma van Verkeer en Waterstaat weten dat ze van de Europese Commissie regels verlangt om de handel in slots doorzichtig te maken. KLM reageerde toen furieus. 'Een idioot plan', zei een woordvoerder, en: 'Wij moeten ons concentreren op vliegen, niet op de handel in slots.' Op dat moment had de onderneming de slots op Heathrow allang verkocht, en er de 49 miljoen gulden winst op binnen gehaald.

Als een luchtvaartmaatschappij zes miljoen gulden moet betalen voor het recht om dagelijks één keer te mogen vertrekken dan wel aankomen, zou dat moeten leiden tot hogere kosten voor vliegen. Een slot legt dan immers beslag op kapitaal, en dus kunnen er kapitaalslasten op worden berekend.

Uitgaande van een rente van 5 procent levert een slotprijs van zes miljoen een kostenverhoging op van 821 gulden per start of landing. Met een rente van 7 procent zou dat uitkomen op 1150 gulden. Afhankelijk van het aantal stoelen per vliegtuig zou dat neerkomen op ruwweg 20 tot 80 gulden per stoel, en voor een retourtje (één slot voor stijgen, één voor landen) dus het dubbele.

Officieel mag er in slots niet worden gehandeld, maar analist Tarry van Dresdner Kleinworth Benson weet wel hoe het toch kan werken. 'Ze worden niet verkocht maar uitgewisseld tegen een hoeveelheid geld', lacht hij. Zo is de afgelopen jaar een massale grijze handel ontstaan. Ook KLM weet dat er ook op Schiphol gehandeld wordt in slots, maar 'ik herinner me niet dat we het zelf ooit gedaan hebben', zegt een woordvoerder.

Gerard Reijn

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden