KLM dreigt met fikse straffen voor stakers

Met een dreigbrief aan al het grond-personeel hoopt KLM een staking af te wenden. Het opschorten van goedkope tickets maakt indruk.

Beeld ANP

De KLM intimideert grondpersoneel dat deel wil nemen aan een mogelijke staking bij die luchtvaartmaatschappij. Inhouding van loon en het geen gebruik kunnen maken van de personeelsregeling om goedkoper te kunnen vliegen (IPB-regeling) kan de KLM-leiding alleen maar opleggen voor de duur van die staking. Maar in de brief aan het personeel suggereert de leiding dat de maatregelen langer van kracht kunnen zijn.

'Dat kan welbewust zo geformuleerd zijn', vermoedt hoogleraar arbeidsrecht Evert Verhulp na lezing van de sommatie die de KLM-leiding aan alle 14.500 grondmedewerkers heeft gestuurd, de helft van het totaal aantal medewerkers. In de brief van 28 juli waarschuwt directeur René de Groot potentiële stakers voor 'negatieve consequenties' als inhouding van salaris en het intrekken van IPB-faciliteiten.

Kroonjuweel

Dat dreigement heeft tot grote beroering geleid onder het KLM-personeel. IPB staat voor Indien Plaats Beschikbaar en wordt door personeel als een soort kroonjuweel gezien: als niet alle stoelen verkocht zijn kan KLM-personeel op het laatste moment tegen een aantrekkelijke korting boeken.

Of er een staking komt bij KLM wordt donderdag duidelijk bij de rechtbank in Haarlem. Als enige van vijf betrokken vakbonden heeft de FNV een staking uitgeroepen, vanwege een geschil over een nieuwe cao, maar KLM vecht de rechtmatigheid daarvan aan bij de rechter.

De gewraakte brief van directeur De Groot heeft indruk gemaakt op Schiphol. Een passagemedewerker die anoniem wil blijven: 'Je merkt heel sterk dat mensen nu geen zin hebben in staken. Zo zie je hoe enorm belangrijk die secundaire arbeidsvoorwaarden zijn.'

Een platformmedewerker: 'Ik vond de brief zeer bedreigend overkomen. Ik weet niet of de directie de maatregel echt zal invoeren; misschien is het alleen een dreigement. Ik vermoed dat de directie tweedracht probeert te zaaien binnen het personeel om een mogelijke staking te voorkomen.'

Ook niet-leden van de FNV, de enige bond die wil staken, zijn ontstemd over de brief. Grote aantallen bagageafhandelaars, wat salaris betreft de laagst ingeschaalde werknemers van KLM, zijn geen lid van een vakbond of van een andere dan de FNV.

Pure intimidatie

Voorzitter Reinier Castelein van vakbond De Unie, tegenstander van een staking, zegt dat ook zijn leden onaangenaam verrast zijn door het dreigement van KLM. Castelein kan zich dat goed voorstellen en spreekt net als hoogleraar arbeidsrecht Verhulp van 'pure intimidatie'.

Verhulp beklemtoont dat KLM gerechtigd is loon in te houden voor de duur van een staking en ook 'allerlei arbeidsvoorwaarden', zoals de IPB-regeling, kan bevriezen. Dat de KLM-directie is opgetreden tegen grondstewardessen die vorige maand in KLM-tenue folders uitdeelden over het arbeidsconflict en de dreigende staking is volgens Verhulp eveneens te billijken. 'Dat tenue is eigendom van KLM.' De hoogleraar arbeidsrecht noemt de brief van directeur De Groot 'illustratief' voor de bedrijfscultuur bij KLM. Het laagst ingeschaalde personeel wordt met maatregelen bedreigd, piloten (de duurste werknemers) worden ontzien.

Voorzitter Castelein van De Unie, die zelf jaren voor KLM werkte, verwijt de huidige directie dat die er alles aan doet om het 'aloude familiegevoel bij KLM' af te breken: 'De vorige directeur, Camiel Eurlings, werd verweten onzichtbaar te zijn bij de stakingen in Parijs. Nu zijn er stakingen in Nederland en zie je slechts een adjudant van topman Pieter Elbers dreigbrieven sturen.'

Bescheiden salaris

De IPB-regeling is één van de secundaire arbeidsvoorwaarden bij KLM waarmee het personeel erg blij is. De regeling bestaat al decennia en was vroeger ruimer van opzet, maar is nog steeds een lokkertje. Als niet alle stoelen van een vlucht zijn verkocht, kan personeel voor zichzelf en eventueel het gezin tegen zwaar gereduceerd tarief op het laatste moment de lege stoelen boeken.

Vooral voor laag ingeschaalde KLM'ers biedt de regeling de mogelijkheid om dure, verre vluchten betaalbaar te krijgen, zegt Leen van der Lugt, projectleider van de FNV op Schiphol. Over het dreigement om stakers bij de bagageafhandeling hun IPB-rechten af te nemen: 'Het komt hard aan bij mensen die in verhouding een laag salaris verdienen en die regelmatig gebruik maken van IPB-rechten. Ik kan me goed voorstellen dat als jouw familie nog in Suriname woont, dat je daar één of twee keer per jaar naartoe zou willen. Dat kan niet als je een bescheiden salaris verdient.'

Bagageafhandelaars verdienen bij KLM ongeveer 2.300 euro bruto per maand. Ervaren KLM-piloten hebben een bruto jaarsalaris van ruim twee ton. Legendarisch zijn de verhalen over hoe piloten weten voor te dringen als personeel een lege stoel wil bemachtigen.

De IPB-regeling bood vroeger kortingen van meer dan 80 procent. Die tijden zijn voorbij. Versobering is niet zo zeer door KLM doorgevoerd, maar het gevolg van een ingreep door de Belastingdienst. Die ziet de regeling als verkapt loon en heft inkomstenbelasting over de tickets.

Wie zes maanden in dienst is van de KLM, kan er 'onder voorwaarden' gebruik van maken, zegt de luchtvaartmaatschappij. Voor binnen-Europese vluchten is de KLM'er soms goedkoper uit bij prijsvechters als RyanAir. IPB-rechten aanspreken voor verre vluchten is nog steeds aantrekkelijk.

KLM is met een grote kostenbesparingsoperatie bezig maar gebruikt de IPB-regeling nog steeds als 'lokkertje' voor het werven van personeel. KLM ziet de regeling als een 'gunst'. Hij is alleen van toepassing voor vast personeel. Juist bij het grondpersoneel, en vooral bij de bagageafhandelaars, is KLM bezig zich te ontdoen van vast personeel. Uitzendkrachten zijn goedkoper.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden