Kleinknecht en de bierkaai van het CPB

Stop de loonmatiging, het banenscheppende wonder uit de polder is achterhaald! Al tien jaar lang ageert Alfred Kleinknecht, hoogleraar innovatieve economie aan de TU Delft, tegen het krampachtig beperken van loonstijgingen....

Belangrijkste punt in de discussie over loonmatiging is het effect ervan op de arbeidsproductiviteit, ofwel de toegevoegde waarde per werknemer per uur. Volgens het Centraal Planbureau (CPB) heeft loonmatiging geen nadelige effecten voor de arbeidsproductiviteit. Onzin, zegt Kleinknecht. Laat de lonen maar stijgen, dat komt de productiviteit alleen maar ten goede.

Deze week kwam het CPB met een nieuw onderzoek waarin die noodkreet van Kleinknecht nog eens wordt verworpen. Volgens het CPB 'meent een aantal economen dat loonmatiging ook een structurele vertraging van de arbeidsproductiviteit veroorzaakt...'. Onterecht, vinden de rekenmeesters van het kabinet.

De naam Kleinknecht valt twee keer op de introductiepagina van de studie. De professor voelt zich gevleid dat het CPB onderzoek heeft gedaan vanwege zijn standpunt. Maar volgens hem is er iets fundamenteels mis met het model dat het Planbureau gebruikt. 'De uitkomsten zijn zo realistisch als het model dat erachter zit.' En met die realiteit valt het volgens Kleinknecht vies tegen. 'We weten gewoon meer. Het model laat belangrijke elementen weg, zoals de landen om ons heen. Als het model van het CPB klopt, zouden landen zonder loonmatiging het veel slechter gedaan hebben, maar ik constateer het tegendeel.'

Volgens Kleinkecht is de arbeidproductiviteit in landen als Frankrijk en Duitsland namelijk meer toegenomen, terwijl werknemers daar ieder moment staken omdat hun vakbonden forse loonstijgingen eisen. Niks loonmatiging dus. 'Nederland heeft de liefste en braafste vakbeweging van Europa', zegt de innovatiehoogleraar. 'In andere landen zijn de vakbonden veel harder, toch doen ze het beter dan Nederland wat betreft de groei van de arbeidsproductiviteit.'

Dat komt volgens Kleinknecht doordat producenten wachten met arbeidsbesparende innovaties als de lonen kunstmatig laag gehouden worden. Pas als de lonen stijgen, investeren bedrijven in nieuwe technieken en neemt de arbeidsproductiviteit toe.

Jawel, zegt het CPB, maar dat effect geldt alleen op de korte termijn. Als de duur geworden werknemers eenmaal op straat staan, beginnen de lonen te dalen. Bedrijven nemen dan weer mensen aan, en de arbeidsproductiviteit gaat naar beneden. Erger nog, stelt het CPB: als we naar Kleinknecht luisteren, zou de arbeidsproductiviteit op de lange termijn zelfs onder het niveau van voor de loonstijgingen kunnen dalen.

De discussie zal nog wel even duren. Het CPB heeft in ieder geval nog een troef: Het nut van loonmatiging in de bestrijding van werkloosheid is onbetwist. Kleinknecht geeft toe: 'Dat is zeker een punt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.