Kleine ziekenhuizen vaak in financiële problemen

Veel kleinere ziekenhuizen in Nederland zitten diep in de financiële problemen. Binnenkort kondigt ZorgSaam een nieuwe ontslagronde aan, zegt bestuursvoorzitter Maarten Rutgers. Vorig jaar was er bij het Zeeuws-Vlaamse ziekenhuis ook al een ontslagronde voor 288 banen (van de 3.000). Rutgers is nog maar sinds oktober vorig jaar in dienst, ad interim, nadat zijn voorganger Paul Rademacher plotseling was opgestapt.

Ziekenhuis Zorg Saam Zeeuws Vlaanderen Beeld Arie Kievit
Ziekenhuis Zorg Saam Zeeuws VlaanderenBeeld Arie Kievit

Sindsdien rinkelen de alarmbellen onophoudelijk. De ondernemingsraad zegde in november het vertrouwen in het bestuur op en de oude bestuurders zijn vertrokken. Enkele weken geleden concludeerde de door de provincie Zeeland ingehuurde 'verkenner' Jos de Beer dat de twee ziekenhuizen, ZorgSaam beneden de Westerschelde en het Admiraal de Ruyter Ziekenhuis erboven, eindelijk eens moeten samenwerken. Hij waarschuwde: 'Het grootste risico voor Zeeland: de Zeeuwse zorg is failliet.' En vorige week kondigde de raad van toezicht van ZorgSaam aan in zijn geheel af te treden.

Intussen is Rutgers in druk gesprek met verzekeraars, Rabobank en ING om een reddingsplan voor het financieel uitgemergelde ziekenhuis op te stellen. Daarbij zal ZorgSaam worden opgedeeld. Nu is het nog één organisatie, die behalve het ziekenhuis ook de thuiszorg en de ouderenzorg in Zeeuws-Vlaanderen exploiteert. Gevolg van een fusie van vijftien jaar geleden.

Verder moet er fors bezuinigd worden. Zo zullen de artsen kieskeuriger moeten worden met het aanvragen van laboratoriumonderzoek en röntgenfoto's. Ook de raad van bestuur zal inleveren; die telde drie man, straks nog één of twee.

Schijnwinst

Tot 2011 was ZorgSaam een solide ziekenhuis. In 2012 was er nog een winstje, maar dat was volgens Rutgers al schijn. 'Die winst was te danken aan een transitiebijdrage van de overheid. Zonder die bijdrage zouden we toen al verlies hebben geleden.'

In 2013 leed ZorgSaam een verlies van 7 miljoen euro, en in 2014 zal het rond 25 miljoen zijn geweest. In drie jaar tijds is dan vrijwel het hele eigen vermogen opgesoupeerd.

En waardoor? 'Doordat er te laat is begonnen met bezuinigen', zegt Rutgers. 'In 2013 was te voorzien dat er voor 7 miljoen euro bezuinigd moest worden, maar dat is niet gebeurd. In 2014 had het ook nog gekund, maar ook toen gebeurde er niets.'

Volgens een recent rapport van accountantsbureau BDO zit een op de vijf ziekenhuizen in de penarie. Vooral de kleine. Dat komt vooral door een krimp in de zorgmarkt. Zo gaat een steeds groter deel van de ziekenhuiszorg naar huisartsen, die veel taken veel goedkoper kunnen doen.

null Beeld Arie Kievit
Beeld Arie Kievit

Bijdrage

Bovendien zijn de verzekeraars selectief gaan contracteren. Dat hebben ze bij ZorgSaam ook gemerkt. Volgens Rutgers koopt bijvoorbeeld de grootste verzekeraar in Zeeland, CZ, een aantal kankerbehandelingen niet meer in bij zijn ziekenhuis. 'Van die ingrepen deden we er te weinig.'

Mogelijk verliest ZorgSaam ook nog het contract voor het behandelen van borstkanker. 'In de kwaliteitsscore zijn we niet de beste in de regio.' Het is tekenend voor de kleine ziekenhuizen. Om goed te zijn in een bepaalde behandeling, moet je er veel van doen. Dat lukt niet in kleine ziekenhuizen, en dus verliezen ze contracten.

Rutgers zegt dat zijn ziekenhuis recht heeft op een bijdrage van een paar miljoen euro per jaar 'beschikbaarheidspremie', bedoeld om ziekenhuizen in dunbevolkte gebieden te ondersteunen. 'Maar de toezichthouder NZa weigert die toe te kennen. Tot nu toe heeft geen enkel ziekenhuis deze premie gekregen.'

Continuïteit

De gesprekken met de banken en verzekeraars zullen nog wel even duren. Ook dat is tekenend voor de situatie van ziekenhuizen: banken en verzekeraars praten steeds nadrukkelijker mee over de toekomst van de instellingen. KPMG publiceerde onlangs een onderzoek en concludeerde dat de risico's voor de continuïteit van ziekenhuizen sterk zijn toegenomen. En dat het steeds vaker de banken en de verzekeraars zijn die zeggen dat een instelling maar moet fuseren.

Gaat ZorgSaam dat ook doen, fuseren? Aan de andere kant van de Westerschelde, in Goes, staat het Admiraal de Ruyter Ziekenhuis, ook niet al te groot, en dat heeft zich nooit erg krachtig tegen een fusie uitgesproken.

Rutgers wel: 'Een fusie zou niets oplossen. Een fusie heeft alleen zin als je activiteiten in de ene of de andere locatie kunt concentreren. Dat kan hier nauwelijks, want je wilt vanwege de aanrijtijden aan beide zijden van de Westerschelde behandelingen kunnen uitvoeren.' En wat vinden de banken en verzekeraars? 'Die zijn het daarmee eens.'

Provinciale verkenner Jos de Beer vindt meer samenwerking hartstikke nodig. Maar ook hij stelt: 'Een strakke fusie van de beide Zeeuwse ziekenhuizen biedt geen oplossing.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden