Kippen zonder haan

De crisis bij Ajax werd in gang gezet door een miserabel aan- en verkoopbeleid. Dat leidde tot onenigheid in de directie, verontwaardiging in de spelersgroep en gemor onder het publiek....

Toen Dick Schoenaker dinsdagavond zijn jas van de kapstok pakte om dealgemene jaarvergadering van Ajax bij te wonen, schoot er een vermakelijkegedachte door zijn hoofd. 'In 1995 heb ik me afgevraagd waar zo'n avondeigenlijk goed voor was. Ajax won alles. Het kampioenschap, de ChampionsLeague en de wereldbeker. Wat viel er in godsnaam te vragen aan declubleiding?'

Maar een decennium later moet de middenvelder van weleer, clubtopscorervan Ajax in het seizoen 1979-1980, constateren dat de tijden zijnveranderd. 'Er waren ruim 140 leden. Ze wilden wel eens weten hoe het nuzat met het aankoopbeleid. Of Huntelaar, Vlaar en Kluivert allemaal komen.'

Technisch directeur Martin van Geel heeft ze allemaal moetenteleurstellen. Op namen van spelers is hij niet ingegaan. Al liet hij weldoorschemeren dat sommige namen intern niet eens zijn gevallen.

Als leider van Jong Ajax, lid van de 24-koppige ledenraad en, niet tevergeten, lid van Lucky Ajax, de vereniging van oud-spelers, kan Schoenakerde meestgehoorde klachten over Ajax wel dromen.

Zijn persoonlijke grieven? 'Er is geen hiërarchie in het elftal en dewil om te winnen ontbreekt. Het klinkt misschien gek, maar je zou eensmoeten weten hoeveel mensen Jantje van Halst missen. Zo'n type zou het nuheel goed doen.'

De schreeuw om een leider, een routinier die al die jonge, zelfopgeleideAjacieden bij de hand neemt, klinkt het luidst rond de Arena. Zo iemandontbreekt bij Ajax. Want aan de kwaliteit van de spelersgroep van coachDanny Blind ligt het niet. Wel aan discipline.

Aad de Mos, Ajax-coach van 1982 tot 1985: 'Ajax heeft alleen maar kippenen geen haan. Het kan vervelend zijn twee hanen in een groep te hebben,omdat ze dan om de macht strijden. Maar zonder een haan begin je niets.'

Simon Tahamata (49), speler van Ajax van 1976 tot 1980 en thans trainervan de E2: 'Neem nu dat belachelijke dansje na dat doelpunt van De Jong inblessuretijd tegen FC Thun. Doe eens normaal! Doe eens normaal! Wat denkje dat dat voor invloed heeft op mijn jeugdspelertjes?

'Terwijl ze zich hadden moeten schamen, gedroegen ze zich hautain. OpEurosport zie ik alle doelpunten in alle competities wekelijksvoorbijkomen, maar alleen wij hebben spelers die zich zo aanstellen. En hetis juist die misplaatste arrogantie die ertoe leidt dat mensen zich afkerenvan Ajax.'

Dat moet een halt worden toegeroepen, meent Tahamata. Na elf speelrondenin de competitie ligt Ajax al een straatlengte (dertien punten) achter opkoploper PSV. Heracles, vijftiende op de ranglijst, heeft de Amsterdammersmet een achterstand van drie punten zelfs in het vizier.

Hoewel de club zich dinsdag - winst tegen Sparta Praag volstaat - kanplaatsen bij de beste zestien ploegen van de Champions League, verhult dieuitgangspositie een hoop problemen. De belangrijkste bron van alle interneonrust is het aankoopbeleid van de laatste jaren. Tal van spelers kondenof niet aarden in Amsterdam of de hoge verwachtingen niet waarmaken,waardoor een sneeuwbaleffect is ontstaan.

Doordat de aankopen niet direct presteerden, bemoeiden intern steedsmeer mensen zich met het werk van de scouts en de directeuren, dieverantwoordelijk zijn voor de technische zaken. Dat leidde tot veelirritatie en, uiteindelijk, het vertrek van tal van bestuurders. Eentechnisch-directeur hoort er te zijn voor het beleid op de lange termijn,maar Ajax is in nog geen vijf jaar tijd na Leo Beenhakker en Louis van Gaalalweer toe aan zijn derde TD, Martin van Geel.

De rust bewaren, dat is iets waarmee veel mensen moeite hebben in enrond de Arena. De Mos: 'Ajax betaalt nu de tol voor jarenlang wanbeleid.Het zijn niet alleen de aankopen hè. Je moet ook kijken naar het momentwaarop je een speler laat vertrekken.

'Ibrahimovic gaat weg als de Champions League op het punt van beginnenstaat. En Van der Vaart loopt de poort uit voor vijf miljoen euro, terwijlhij bij HSV nu de ster van de Bundesliga is. Dat is kapitaalvernietiging.Zeker als je bedenkt dat Charisteas voor een soortgelijk bedrag isgekocht.'

Ook op de Zuid-Amerikaanse markt heeft Ajax de laatste jaren geengelukkige hand van kopen gehad, om maar eens een understatement tegebruiken. PSV haalde vorig seizoen Alex, Gomes en Farfan en was in hetverleden natuurlijk bepaald niet onfortuinlijk met Romario en Ronaldo.

Ajax kocht Santos, Juan en Gabrich en hoopt nu dat Rosales in elk gevalgeen miskoop zal blijken te zijn. Alleen Maxwell valt wat dat betreftbuiten het voornoemde rijtje. De Mos noemt Rosales nu al een miskoop. 'Ikkan me niet voorstellen dat in de jeugdopleiding van Ajax geen speler meteen beter of vergelijkbaar rendement rondloopt.'

Tahamata: 'Ik ben het eens met Aad. Het aantrekken van Rosales iskapitaalvernietiging geweest. Misschien moet Ajax het eens wat dichterbijhuis zoeken.'

Schoenaker bespeurt een bepaalde zelfgenoegzaamheid bij Ajax. 'Eenslechte periode wordt gezien als een dip. Wij zijn Ajax, het komt wel weergoed. Die gedachte heerst enorm binnen de club.'

De aanhoudende kritiek op het aankoopbeleid en op de scouting bij Ajaxlegt Gerrie Mühren, assistent-hoofd scouting van de club, naast zich neer.'Daar trek ik me totaal niets van aan. Ibrahimovic kon er toch ook niksvan? Die is nu een van de beste spelers in de Serie A. En Van der Vaartmoest toch ook weg? Is nu de held van de Duitsers.'

Wat Mühren op het volgende punt brengt: 'Wij kopen Machlas op hetmoment dat hij topscorer van de eredivisie is. Maar die raakt geenpepernoot meer als hij hier komt. Net als Wesley Sonck. Die was toch ooktopscorer in België. Daarom zeg ik: Ajax heeft geen spitsenprobleem, despitsen hebben een Ajax-probleem.

'En zij hebben daar zelf weinig schuld aan', vervolgt Mühren. 'Ik hebRosenberg zien voetballen in Zweden. Die deed het zo goed dat andere scoutsjaloers waren dat wij hem wisten te strikken. Maar als hij in de Arena nietbinnen een kwartier heeft gescoord, begint het publiek te fluiten. In deKuip beginnen ze dan juist 'Hand in hand kameraden' te zingen. Dat heefteen iets andere uitwerking op een speler, geloof ik.

'Ons publiek moet daarom eens wat beter nadenken. Toen Litmanen enPettersson hier kwamen, stonden die er ook niet direct. Geef die jongen duswat langer de kans. Rosenberg hoort nu van Ibrahimovic dat het hem ook isoverkomen. Hopelijk realiseert hij zich dat het dus niet persoonlijk isbedoeld.'

Over andere aankopen van de laatste jaren, onder wie Sikora en Soetaers,wil Mühren zich niet uitlaten. 'Dat is niet voor de pers. Niet iedereenhoeft te weten wie voor welke aankoop verantwoordelijk is geweest.'

Mühren kijkt dan ook liever naar de toekomst dan naar het verleden. Hijconstateert dat Ajax er helemaal niet zo beroerd voorstaat. 'Het isessentieel dat er een leider bijkomt in de spelersgroep, het liefst in dewinterstop. Denk nou niet dat we daar niet mee bezig zijn. Want we mogendan wel veel talent hebben, een elftal met een gemiddelde leeftijd van 21jaar wordt geen kampioen.'

Het vertrouwen van de scout is gerechtvaardigd. Ajax trok met Martin vanGeel een technisch-directeur aan die bij Willem II en AZ heeft aangetoondgoed de weg te kennen op de spelersmarkt. Maar bij Ajax staan er anderenamen in de kaartenbak en worden bovendien bijna dagelijks spelersaangeboden.

Van Geel trok tot nu toe een speler aan, verdediger Juanfran ophuurbasis, en maakte daarmee alvast een valse start. De Spanjaard, reservebij Besiktas, moest eerst wekenlang aan zijn conditie schaven en viel totnog toe alleen op met een laffe elleboogstoot in een duel van Jong Ajaxwaarvoor hij werd bestraft, ook intern.

Intussen haalde Emanuelson op die positie de selectie van het Nederlandselftal. En met de terugkeer van Maxwell in het vooruitzicht lijkt de komstvan Juanfran nu al overbodig.

Dat soort misstappen kan Van Geel zich niet te vaak veroorloven. De Mos:'Als de voorgaande aankopen nu wel hadden gerendeerd, had je hier niemandover gehoord. Zo werkt het in de voetballerij. Kijk maar naar PSV. Overalles is euforie. Niemand hoor je over Michael Ball. En die werd toch ookop de valreep aangetrokken.'

Alles hangt nu dan ook af van de aankopen van Van Geel, meent De Mos.'Die houden hem én de trainer in het zadel. En het houdt de spelers binnende club. Want als het weer gaat lopen, wil iedereen weer gewoon voor Ajaxvoetballen. Zo snel kan het omslaan.'

Die geruststellende gedachte zal ook leven bij de ruim 140 leden diedinsdag hun vragen mochten afvuren op de leiding van de club. VolgensTahamata ging het er 'behoorlijk pittig' aan toe. Dat vond Schoenaker welmeevallen. 'Simon was er voor het eerst. Ik vond het niet zo'n opmerkelijkeavond.'

Wat dat betreft is Schoenaker wat meer onder de indruk van debijeenkomsten met Lucky Ajax, waarvan er een avond eerder weer een op hetprogramma had gestaan. 'Dan sta je tussen grootheden als Ger van Mourik enGuus van Ham, mensen van over de zeventig die een historie hebben met Ajax.Die zien af hoor. En ze aarzelen ook niet hun klachten te laten horen.Alleen al voor hen zou het goed zijn als het zaterdag tegen FC Twente weereens wat beter gaat.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden