Kink in de kabel

UPC heeft haast. De koers van het kabelimperium is ingestort en de aankoop van SBS geschrapt, juist nu een mogelijk groter gevaar dreigt dan geldgebrek....

MARK SCHNEIDER, de Amerikaanse topman van UPC, maakt bange dagen door. In enkele weken zag hij de papieren waarde van zijn bedrijf grotendeels in rook opgaan. Na ongekende stijgingen is de beurskoers van het zwaar verlieslijdende UPC met 70 procent gedaald.

Het pessimisme van beleggers komt ongelegen, want het kabelbedrijf betaalde de reeks miljarden-overnames met zijn kostbare aandelen. Maar afgelopen maandag kwam er een eerste kink in de kabel. UPC moest de overname van SBS Broadcasting, het moederbedrijf van SBS 6 en Net 5, laten lopen: te duur geworden door de lage koers. En dat terwijl de beursgang van UPC's internetdochter Chello voor komende week staat gepland.

De mislukte SBS-aankoop is pijnlijk. Het radio- en televisieconcern had UPC's kabels moeten voorzien van content, ofwel leuke dingen voor de mensen. Die content moet er toe leiden dat UPC binnenkort eindelijk geld gaat verdienen met zijn triple play: de combinatie van betaaltelevisie (UPC TV), telefonie (Priority Telecom) en internet (Chello).

UPC verwacht straks veel meer inkomsten doordat de kabelklanten speelfilms op aanvraag willen, goedkoop gaan bellen of gaan shoppen op internet. Ze zullen voor al die diensten, net als Amerikanen al jaren doen, veel meer betalen dan de verplichte maandelijkse twee tientjes kabelgeld.

De vooruitzichten voor die grote verdienstrategie van UPC waren altijd uitstekend. De klant heeft zijn kabelaar immers niet voor het kiezen. Sinds UPC voor 2,37 miljard gulden Eneco's kabelnet kocht, zijn bijvoorbeeld de Rotterdammers aangewezen op UPC - of ze dat nu leuk vinden of niet. Dat vaste klantenbestand is een belangrijke asset voor de kabelreus. Maar nu doemt er een mogelijk groter gevaar op dan de koersdaling: het alleenrecht van UPC in de huiskamer behoort binnenkort tot het verleden.

Al jaren wordt er gepraat over het doorbreken van het kabelmonopolie vanuit de grond, de lucht en de ruimte. Via het 'opgevoerde' telefoonnet, satellieten en de digitale ether zouden kabelreuzen als UPC concurrentie moeten krijgen. Jarenlang waren deze concurrerende infrastructuren slechts toekomstmuziek. Nu worden ze, middenin UPC's haperende overnamejacht, werkelijkheid.

'Het gaat onherroepelijk gebeuren', zegt adviseur Peter Jelgersma. 'En het is een bedreiging voor UPC.' Jelgersma, onder meer initiatiefnemer van het digitale tv-project Digitenne en bemiddelaar bij de verkoop van het Haarlemse kabelnet aan UPC, ijvert al jaren voor concurrentie voor het kabelmonopolie. Hij denkt dat er volgend jaar echte alternatieven zijn voor kabelklanten die het lastig vinden om geen keuze te hebben.

De meest aardse bedreiging komt van KPN. Het telecombedrijf gaat op grote schaal ADSL verkopen, waarmee de aloude telefoon-koperdraad geschikt wordt voor snel internetten en video. KPN heeft een fikse voorsprong op UPC en consorten: van de drie miljoen Nederlandse internetters surft circa 95 procent nog steeds via de telefoonlijn.

UPC's eigen provider Chello wacht na de beursgang dus een zware taak. Volgens Jelgersma is KPN met ADSL namelijk al verder dan velen denken. 'Maar daaraan geven ze geen ruchtbaarheid, omdat veel KPN-klanten nog internetten met ISDN', aldus de adviseur. 'En je zegt natuurlijk niet dat je chocolade-ijs hebt als iedereen met z'n vanille-ijsje bezig is.'

Daarnaast wordt UPC's tv-, internet- en belimperium bedreigd door de digitale ether en de satelliet (zie kaders). Deze kabelconcurrenten leken lang het domein van technofreaks, maar worden serieuze rivalen voor UPC op het vlak van (betaal)tv en internet.

Telecomconsultant Jaap van Till van Stratix relativeert de schade voor UPC. Volgens de voormalige Delftse 'internethoogleraar' wordt er veel gepraat over concurrerende infrastructuren, maar vergeten velen dat de vraag naar capaciteit voor telecom, tv en internet enorm is. 'Iedereen vraagt zich af welke access-techniek gaat winnen. Maar de vraag is vele malen groter dan het aanbod.'

Volgens Van Till wordt UPC straks ook een interconnectiebedrijf. 'Ze kunnen hun capaciteit tegen betaling verhuren aan concurrenten, net als KPN dat doet met zijn telefoonnet. Ze worden naast detaillist ook groothandel.' Van Till wijst er op dat UPC ook profiteert van de nieuwe infrastructuren: het kabelbedrijf kan ze gebruiken om de concurrenten te bestoken in gebieden waar het geen eigen net heeft.

Maar een eigen klant levert UPC veel meer op dan de huurcenten van een concurrent. UPC voelt er dus niets voor zijn kabels zomaar open te stellen voor anderen. Maar de kans bestaat dat de politiek UPC daartoe dwingt. Binnenkort praat de Tweede Kamer over de kabelnota. Uiteindelijk wordt de kabel - net als het telefoonnet - voor iedereen toegankelijk, heeft 'Brussel' al aangegeven.

De vraag is alleen hoe snel dat moet gebeuren. Meteen, zeggen onder meer de Consumentenbond en internetproviders. Pas over enkele jaren, zegt UPC. 'Anders liften concurrenten gratis mee op onze investeringen', zo stelt Manuel Kohnstamm, juridisch directeur bij UPC. 'Als we alleen kale infrastructuur mogen uitbaten, kunnen we niet verder bouwen aan onze netwerken.' UPC geeft de miljarden namelijk niet alleen uit aan het kópen van kabelnetten, maar ook aan het geschikt maken ervan voor diensten die geld moeten opleveren.

Verliest UPC zijn dure klanten dus nog voordat eraan verdiend kan worden? Of is er plek voor iedereen in de jacht op het grote multimediageld? Zowel satelliet exploitant Astra, het digitale tv-consortium Digitenne als KPN, met ADSL, komen volgend jaar echt op stoom en dichten zichzelf substantiële marktaandelen toe.

'ADSL, satelliet en zelfs glasvezel-tot-de-voordeur vormen een grote bedreiging voor kabelbedrijven', zegt Lars Godell van het gerenommeerde onderzoeksbureau Forrester. 'Nederland mag dan zeer dicht bekabeld zijn, het niveau van de dienstverlening laat sterk te wensen over.' Snelheid is in eerste instantie het belangrijkste verkoopargument. 'Daarna wordt het menens: het gaat uiteindelijk om de bundeling van internet, tv en andere content.' KPN biedt niet voor niets 100 miljoen voor de uitzendrechten van voetbal via internet.

Peter Jelgersma adviseert UPC dan ook haast te maken met het bundelen van zijn pretpakket; voordat het vaste klantenbestand af gaat brokkelen doordat de UPC-klanten elders gaan winkelen voor de winstgevende diensten. 'Volgend jaar rond deze tijd is Digitenne er, is ADSL groot en is satelliet een stuk goedkoper dan nu', zo stelt de adviseur.

'Als de schappen in de informatiesupermarkt van UPC dan niet vol liggen, gaat de klant naar de melkboer in de straat en de bakker op de hoek om zélf zijn pakket samen te stellen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden