Kiloknaller is taaier dan de plofkip

'Bodemprijs!!!' 'Superactie!' '2de gratis!' Het nieuwste spotje van actiegroep Wakker Dier dat sinds zaterdag op televisie is, toont beelden van kippen, koeien en varkens in erbarmelijke omstandigheden, waar de vetgedrukte teksten in opzichtige kleuren overheen gemonteerd zijn.

De nieuwe reclame van Wakker Dier

De succesvolle actiegroep koos twee keer eerder voor een televisiecampagne. Tegen de plofkip, een vleeskip die is doorgefokt om zo snel mogelijk op gewicht te komen, en de kiloknaller, vlees dat volgens Wakker Dier voor absurd lage prijzen verkocht wordt waardoor er geen ruimte is voor dierenwelzijn. De plofkip maakt inmiddels plaats voor een diervriendelijkere variant. Waarom is die kiloknaller toch zo hardnekkig?

Na de campagne in 2010 nam het aantal kiloknallers met 30 procent af. Sindsdien gaat het weer mis. Volgens Wakker Dier is het aantal supermarktstunts met 'industrievlees' het afgelopen half jaar met een kwart gestegen ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. De stunts met industrievlees vertegenwoordigen ruim 85 procent van alle vleesaanbiedingen.

Vorige maand heeft Wakker Dier het reclamespotje tegen de plofkip stopgezet omdat alle supermarkten hebben beloofd in 2016 volledig over te stappen op diervriendelijkere kip. Dat is de verdienste van Wakker Dier, zegt campagnemedewerker Hanneke van Ormondt. 'Vóór onze campagne wist niemand wat een plofkip was.'

Naming and shaming

Wakker Dier bedenkt de reclamespotjes zelf. Supermarkten worden met naam en toenaam genoemd, 'want naming and shaming werkt', zegt Van Ormondt. Daarnaast wordt dierenleed, zoals een gans die wordt volgestouwd met voer, expliciet getoond. 'In de supermarkt is vlees anoniem. Wij laten zien dat het een dier is met een leven, en dat je als consument een keuze hebt in hoe dat leven eruit ziet.'

Een televisiecampagne is duur, dus Wakker Dier zet vooral in op radiospotjes en media-aandacht. En met succes: het onverdoofd castreren van biggen, de legbatterijkip en ijzerarm kalfsvlees zijn al verdwenen.

De kiloknaller is een ander verhaal. 'De supermarkten verkeren in een prijzenoorlog. Van A-merken wordt de minimumprijs bewaakt, van vlees niet', zegt van Ormondt. Volgens Wakker Dier krijgt duurzaam vlees door het prijsverschil met stuntvlees geen eerlijke kans, en worden boeren door de kleine prijsmarges gedwongen het wettelijk welzijnsminimum op te zoeken.

Volgens Van Ormondt zenden supermarkten een dubbele boodschap uit. 'Ze vinden hun standaardkip en -varken niet meer goed genoeg, maar ze doen ze wel in de aanbieding'. Zo is Albert Heijn twee keer meer gaan stunten met dezelfde plofkip die het bedrijf eind dit jaar uit de schappen wil hebben.

inkoopprijs

Miranda Boer, woordvoerder van supermarktbrancheorganisatie Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL), vindt dat helemaal niet tegenstrijdig. 'Kiloknallers zeggen niets over welzijn. Onze dierenwelzijnstandaard gaat verder dan de wet vereist, het assortiment wordt duurzamer. Aanbiedingen maken daarin geen verschil.'

De invloed van supermarkten op de inkoopprijs is volgens haar beperkt, omdat ruim 70 procent van het Nederlandse vlees wordt geëxporteerd. 'De prijs wordt bepaald door de wereldmarkt. Er is veel aanbod, dus de prijs is laag. Supermarkten betalen niet meer dan nodig', zegt Boer. Albert Heijn zegt boeren extra te betalen voor duurzaam vlees en dit vaker in de aanbieding te doen.

Eric Douma, voorzitter varkenshouderij van de Land- en Tuinbouworganisatie is het met de supermarkten eens. Ja, de consument zou duurzamer moeten eten en de supermarkt heeft haar verantwoordelijkheid. 'Maar er is voldoende keuze. Er blijven nu eenmaal mensen met een kleine beurs.'

Douma maakt zich wel zorgen over hoe boeren op lange termijn hun investering in duurzaamheid kunnen terugverdienen, maar volgens hem moet de consument daarvoor zorgen. Daarbij ligt zijn voorkeur bij de methode van de Dierenbescherming boven die van Wakker Dier. De Dierenbescherming geeft met een keurmerk aan welke keuzes er zijn en wat die betekenen. Zo zal de consument uiteindelijk de kiloknallers links laten liggen. 'En dan stoppen supermarkten echt wel.'

Steun

Dat licht lijkt ook Wakker Dier gezien te hebben. De vorige campagne was op supermarkten gericht, dit keer wordt de consument aangesproken. 'We moeten de consument achter ons krijgen voordat we de supermarkten om garanties vragen', zegt Van Ormondt. Dat laatste gebeurde in 2010 niet, wat er volgens haar ook voor zorgde dat supermarkten doorgingen met kiloknallers.

Wat Douma betreft zou Wakker Dier zich op de wereldmarkt moeten richten, in plaats van te vitten op Nederlandse supermarkten. 'De consument dichtbij bepaalt hoe wordt geproduceerd, maar de wereldmarkt de prijs. Het grootste deel van het varken wordt in Nederland niet gegeten. Als de duurzame boer alles wil terugverdienen, moet bijvoorbeeld China, waar de oortjes heengaan, ook duurzaamheid willen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden