Keynes, de econoom met zeven levens

John Maynard KeynesBeeld Corbis

Dat de in april 1946 overleden John Maynard Keynes zeven levens heeft, staat inmiddels wel vast. Sinds de crisis van 2008 is hij weer de grootste econoom en invloedrijkste denker van de 20ste eeuw. Geen kwestie kan meer worden besproken zonder dat er keynesiaanse ideeën bij worden gehaald, of het nu om de Grexit gaat, de VS en de rente, China en de beurs of het migrantenvraagstuk.

Inmiddels is dankzij het door de BBC uitgezonden kostuumdrama Life in Squares (maandagavond laatste aflevering) en het dit voorjaar verschenen boek Universal Man, The Seven Lives of John Maynard Keynes ook de aandacht op zijn persoonlijke leven gericht. Omdat economie een gedragswetenschap is, doet dat ertoe.

Dat hij behalve econoom ook een staatsman, filosoof en diplomaat van formaat was, wisten de meesten al. Ook was bekend dat hij tot de kring van kunstenaars en intellectuelen behoorde die zich begin vorige eeuw concentreerden rond de pleinen van de Londense wijk Bloomsbury en daar met diepzinnige discussies en (bi)seksuele escapades afrekenden met de bekrompen Victoriaanse en Edwardiaanse moraal. 'They lived in squares, painted in circles and loved in triangles', omschreef Dorothy Parker de groep, waarvan de zussen Vanessa Bell (schilderes) en Virginia Woolf (schrijfster) de centrale figuren vormden.

Keynes was in de woorden van Leonard Woolf 'een snob, ambtenaar, speculant, zakenman, schrijver, boer, kunsthandelaar, staatsman, theaterdirecteur, boekverzamelaar, operagek en nog heel veel meer'.

Hij wiedde met een zakmesje het onkruid van Vanessa Bells optrekje in de Britse countryside om te voorkomen dat hij waanzinnig zou worden. Hij was de man die door James Strachey een ijzeren copulerende machine werd genoemd. Hij hield zelfs enkele jaren een lijst bij van de partners met wie hij het deed (23, waarvan veruit de meesten mannen) en hoeveel keer: 200. Hij had de in zijn tijd gebruikelijke vooroordelen tegen joden.

Het enige leven dat auteur Richard Davenport-Hines van Universal Man niet beschrijft, is dat van de econoom Keynes. Zijn economische theorieën waren geen gevolg van wiskundig of wetenschappelijk onderzoek maar een uitvloeisel van zijn andere zeven levens.

Keynes zag economie niet als een som van inkomsten en uitgaven, maar als een weg naar een betere wereld. Economie was voor hem in de eerste plaats een morele discipline. Niets stond bij hem vast. Hij stond altijd open voor andere opvattingen. Daarnaast had hij de charme en de melodieuze stem om anderen te overtuigen dat altijd moest worden tegemoetgekomen aan de overwonnenen, zoals de Duitsers na de beide wereldoorlogen. In Versailles nam niemand hem serieus, in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog was dat wel zo.

Keynes was als persoon een product van zijn tijd. Dat gold ook voor zijn ideeën, hoe veel generaties die ook nog meegaan.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden