Keuze in energie nog ver weg

Per 2004 kunnen consumenten zelf kiezen bij wie ze hun gas en licht kopen. Maar de keuze is nog beperkt en het vergelijken van de tarieven een groot probleem....

door Esther Hansen Löve

Wie niets begrijpt van zijn energierekening, bevindt zich in goed gezelschap. 'Een paar jaar geleden kreeg ik een eindafrekening die ik eens goed heb bekeken, maar ik kwam er niet uit', bekent Fons Jansen, tariefdeskundige van energiebedrijf Essent. Wie dit jaar opeens een fors hogere voorschotnota krijgt, moet er maar op vertrouwen dat hij niet opeens meebetaalt aan bijvoorbeeld al te kwistige sponsoruitgaven voor een voetbalclub. 'Het klopt meestal wel, maar je kunt het onmogelijk uitleggen', zegt Jansen.

Door de nieuwe elektriciteitswet, een fiks hogere energiebelasting, de mogelijkheid om groene stroom te kopen en fusies tussen energiebedrijven wordt het er niet bepaald simpeler op. Dat komt slecht uit, want over vier jaar kunnen consumenten kiezen bij wie ze hun gas en licht kopen.

Tarieven vergelijken dus. Maar een traditioneel probleem daarbij is dat niet iedereen op dezelfde manier wordt afgerekend. Sommigen kiezen voor een enkeltarief, anderen voor een dubbeltarief. Wie een enkelmeter heeft, betaalt een lager maandelijks bedrag voor 'vastrecht', maar moet dan ook dag en nacht een relatief hoge kilowattuurprijs betalen.

Met een dubbeltariefmeter betaal je per maand een paar gulden meer 'vastrecht', maar is de stroom 's nachts en in het weekend voordelig. Dit nachttarief is soms meer dan de helft lager dan het enkel- en het dagtarief. Dat is voordelig voor wie weinig thuis is en in het weekend de was doet. Het Zuid-Hollandse energiebedrijf Eneco biedt bovendien de mogelijkheid om een dubbelmeter te nemen en achteraf, als dat voordeliger zou uitpakken, toch een enkeltarief te betalen.

De energiebelasting maakt het extra ingewikkeld. Die is bedoeld om het energieverbruik terug te dringen, zodat de eerste 800 kilowattuur en de eerste 800 kubieke meter gas vrijgesteld zijn. Pas daarboven gaat de belasting tikken. Nu gebruikt een gemiddeld huishouden zo'n 3000 kilowattuur stroom en 2100 kuub gas per jaar. Dat betekent dan dat over 2200 kilowattuur en 1300 kuub gas ecotax moet worden betaald: 9,64 cent per kilowattuur en 24,46 cent per kuub. In 1999 was dat nog 5,82 en 18,78 cent. Een fikse verhoging dus, die een huishouden dit jaar op zo'n 158 gulden kan komen te staan.

Maar het is niet alleen de ecotax die de energienota dit jaar opdrijft. De dure olie en de zachte winter zullen ook hun tol eisen. De olieprijs stuwt niet alleen de elektriciteitstarieven op - veel stroom wordt opgewekt in oliegestookte centrales -, maar op termijn ook de gasprijs. Verder baseren energiebedrijven hun voorschotnota's op gemiddelde winters, strengere winters dus dan die van dit jaar. Dus wie over 1999 geld terug kreeg van de energierekening, kan over 2000 toch een hogere voorschotnota verwachten.

Haast nog verwarrender is dat binnen de grote energiebedrijven verschillende tarieven gelden. Dat heeft te maken met de geschiedenis. In plaats van de huidige kolos Essent waren er een paar jaar geleden nog vier bedrijven. Ook Nuon, na Essent het grootste energiebedrijf in Nederland, hanteert nog drie verschillende tarieven. Doordat er een jaar geleden nog veel meer tarieven golden in het Nuon-verspreidingsgebied - alleen in Noord-Holland al vijf - en de tarieven naar elkaar toe moeten groeien, zijn de stroomprijzen in de goedkope gebieden iets opgehoogd en in dure regio's iets verlaagd.

Nuon en Eneco hebben dit jaar het vastrecht verhoogd en de kilowattuurprijs in sommige gebieden licht verlaagd. Dat heeft deels te maken met de energiebesparing, legt Johannes de Haan van Nuon uit. Doordat veel mensen hun huis hebben geïsoleerd en zuinige apparaten hebben aangeschaft, is het verbruikte aantal kilowatturen - het variabele deel van de kosten - gedaald. Daardoor worden de vaste kosten van het energiebedrijf - leidingen, personeel - relatief hoger. Dat berekenen de energiebedrijven nu door. Zuinigheid wordt dus door uw energiebedrijf niet echt beloond. Alleen de fiscus moedigt aan tot sober stoken.

De tarieven vergelijken kán wel; na een rondgang langs de verschillende websites, daarop goed zoeken om de tarieven te vinden en flink rekenen. Dan blijkt Eneco van de drie energiereuzen het goedkoopst. Nuon is zo'n 9,5 procent duurder en Essent 10,5 procent. Dat verschil komt vooral door de geschiedenis (sommige gemeenten eisten veel dividend, andere - veelal 'rode' gemeenten - verplichtten het energiebedrijf lage tarieven te hanteren) en de samenstelling van het klantenbestand (grote bedrijven als klant hebben levert voordelen op).

De drie bedrijven willen klantvriendelijk zijn. Maar hun servicebalies zijn veelal opgeheven, hun websites nog niet geheel up to date en telefonisch vragen stellen kost tegenwoordig geld, althans bij Nuon.

Bovendien heeft de kritische consument voorlopig niks aan de prijsverschillen. Hij kan immers nog niet kiezen en de keuze is met drie reuzen nogal beperkt. Maar in 2004 kan het wel en verschijnen naar verwachting nieuwe spelers op het toneel: banken, supermarkten of buitenlandse leveranciers. Dan zal blijken of een energierekening een beetje doorzichtiger kan ; en in hoeverre consumenten bereid zijn om over te stappen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden