De KwestiePeter de Waard

Kent de FNV de ‘groene’ toekomst beter dan de Tata-directie?

Tata Steel in IJmuiden is een van de weinige bedrijven waar het gedachtengoed over arbeiderszelfbestuur uit de jaren zeventig – zeg: het Joegoslavische model – nog enigszins in ere wordt gehouden.

In 1979 werd de Wet op de Ondernemingsraden aangepast, waardoor de directie uit de OR werd verbannen en de OR grote bevoegdheden kreeg. Maar in plaats van dat werknemers daardoor de macht grepen, pakten de aandeelhouders in de jaren tachtig de macht terug.

De meeste OR’s zijn gedegradeerd tot schoothondjes van de directie. Ze mogen best een kritische noot kraken, maar alleen als die binnenskamers wordt gehouden en de strategie van de bedrijven niet doorkruist. Het is uitzonderlijk als het werknemersorgaan ook een strategische toekomstvisie naar buiten brengt. Zelfs bij de tumultueuze veranderingen bij Shell en Unilever of de banken is door de buitenwereld zelden iets van de OR’s vernomen.

Maar die van Tata is nog altijd een pitbull. Datzelfde geldt voor de vakbonden, waarmee de ondernemingsraad samen optrekt. Zo werd ondanks de coronacrisis en de dieprode cijfers bedongen dat tot 2026 geen gedwongen ontslagen vallen. Hiernaast wil de FNV dat Tata in IJmuiden zich losmaakt van het Britse deel. De vakbond bemoeit zich met sales, finance en legal. Inmiddels eist de FNV ook inspraak over de investeringen in de vergroening. Bestuurder Roel Berghuis wil een fossielvrije staalproductie in IJmuiden en keert zich tegen de investeringen van de directie in het Hisarna-project, waarbij de uitstoot van CO2 alleen wordt verminderd en de rest wordt opgeslagen in lege aardgasvelden in de Noordzee.

De FNV wil dat Tata die ‘geldverslindende’ tussenfase overslaat en de kolen helemaal inruilt voor ‘groene’ waterstof, net zoals een autoconcern meteen van benzine naar elektrisch gaat en niet eerst nog een hybride lanceert.

Alleen fossielvrij zal het staalbedrijf in IJmuiden kunnen overleven. Het station voor een halfslachtige oplossing is gepasseerd, vindt de FNV. Concurrenten zoals het Zweedse SSAB en Oostenrijkse Voest kiezen ook voor fossielvrij. Deze week opende SSAB zelfs een eerste proeffabriek, samen met Vattenfall, voor de productie van duurzaam staal. In de directiekamers in IJmuiden vindt iedereen het goed dat de FNV meedenkt. Maar Tata is SSAB niet. Er is hier geen goedkope waterkracht. IJmuiden zou de wind van alle Noordzeeparken nodig hebben voor de productie van duurzaam staal. Dat zou onmogelijk en onbetaalbaar zijn.

Of de metallurgen in de directievleugel gelijk krijgen of de mannen en vrouwen van de werkvloer, zal de toekomst moeten uitwijzen. Maar het is mooi dat het personeel zich via bonden en OR kan bemoeien met de toekomst van een bedrijf.

Ze hebben een luisterend oor. Dat ze ook het laatste woord krijgen, lijkt vooralsnog een utopie.

Zelfs de Indiase bazen hebben geen Tito in hun midden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden