Kartelwaakhond: NS deed niet aan machtsmisbruik

Kartelwaakhond ACM ziet af van een boete voor de NS wegens machtsmisbruik bij de aanbesteding van de openbaar vervoersconcessie Limburg. Hoewel de NS in de ogen van de ACM de spoorwegwet op vier kleine punten overtrad, had dit geen invloed op de kans van concurrenten om de concessie ter waarde van 1,5 miljard euro in de wacht te slepen.

Beeld anp

Dit melden bronnen rond het onderzoek aan de Volkskrant. Een woordvoerder van de NS bevestigt het bericht. NS-dochter Abellio heeft de aanbesteding, voor een periode van 15 jaar, gewonnen. NS en Veolia zijn vrijdag per brief door de ACM op de hoogte gesteld van het definitieve oordeel. De kartelautoriteit stelde het onderzoek in naar aanleiding van klachten van Veolia.

Geen sprake van machtsmisbruik

De uitkomst van het ACM-onderzoek is een opmerkelijke plotwending in de soap rond de aanbesteding van een van de grootste ov-concessies in Nederland. Afgelopen donderdag meldde De Telegraaf nog op basis van een conceptrapport van de kartelwaakhond dat de NS een miljoenenboete zou krijgen vanwege machtsmisbruik in Limburg.

Zo zou de NS - eigenaar van de stations - concurrenten meer laten betalen voor het gebruik van de ov-chippalen en kaartautomaten. Concurrerende spoorbedrijven zouden zo geen eerlijke kans maken op de concessie. De Tweede Kamer eiste naar aanleiding van het bericht in De Telegraaf opheldering van staatssecretaris Mansveld van Infrastructuur over de kwestie.

Het uitgelekte conceptrapport was opgesteld om juristen van de betrokken bedrijven de kans te geven inhoudelijk te reageren op de beschuldigingen en conclusies van de kartelwaakhond. Naar nu blijkt hebben de juristen van de NS die aantijgingen succesvol weerlegd. De NS rekent Abellio dezelfde tarieven voor diensten op het station als de concurrentie. Van machtsmisbruik is geen sprake.

Tegenvaller

Het oordeel is een fikse tegenvaller voor de ov-aanbieders Veolia en Arriva. Veolia verzorgt sinds 2006 het busvervoer en twee stoptreinlijnen in Limburg. Het door financiële problemen geplaagde Franse bedrijf kan de concurrentiestrijd met de NS en Arriva op eigen kracht niet langer bolwerken. Voor de aanbesteding van de nieuwe concessie, die komend jaar ingaat, diende Veolia een ongeldig bod in. Het bedrijf vroeg voor de concessie meer subsidie dan de provincie beschikbaar heeft voor het openbaar vervoer.

Arriva leverde wel een geldig bod in bij de provincie, maar verloor de aanbesteding ruimschoots van NS-dochter Abellio. Arriva biedt reizigers in Limburg in ruil voor het beschikbare subsidiebedrag van 55 miljoen euro per jaar een veel schraler aanbod van treinen en bussen dan Abellio. Arriva en Veolia hebben aangekondigd de uitkomst van de aanbesteding voor de rechter te zullen aanvechten.

Verstrekkende gevolgen

Voor deze rechtszaak heeft het oordeel van de ACM mogelijk verstrekkende gevolgen. Veolia-topman Manu Lageirse stelde vrijdag tegenover persbureau ANP dat de zaak zich vooral zou richten tegen het NS-machtsmisbruik in Limburg. Met het rapport van de kartelwaakhond in de hand zal het voor de provincie gemakkelijker zijn de gunning aan Abellio te verdedigen.

Nederland kent sinds 2001 marktwerking op het spoor. Concessies voor regionale stoptreinlijnen buiten de Randstad worden sindsdien openbaar aanbesteed. Aanvankelijk waren deze lijnen het domein van private spoorbedrijven. Rond 2010 kwam de kentering. De succesvolste nieuwkomer, Arriva, werd opgeslokt door staatsbedrijf Deutsche Bahn en ook de NS wint weer terrein in de provincie. In de strijd om het spoor wordt geen middel geschuwd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden