DE KWESTIEPETER DE WAARD

Kan Nederland nu eindeloos schulden maken?

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie

Ooit waren staatsschulden een molensteen om de nek van regerende politici. Die tijd is voorbij. Elk land met een nulrente kan de bananenrepubliek uithangen. Er kraait geen haan meer naar.

Schuld gold toen als een vloek. Het maakte een land een slaaf van de financiële markten. Als de regering er een ratjetoe van maakte, verordonneerden de presidenten Zijlstra en Duisenberg van De Nederlandsche Bank de komst van een cameraploeg van het NOS Journaal naar het Frederiksplein.

Vanachter een leeg bureau met alleen een Financial Times op de hoek legde Duisenberg schoolmeesterachtig uit dat het tijd werd de tering naar de nering te zetten. Als de regering de begroting niet op orde zou brengen, dan zouden toekomstige generaties de rekening moeten betalen. ‘Als de bladeren vallen is daar weer Duisenberg’, reageerde Lubbers op het ritueel. En anders trok een met sommetjes gewapende Cees van den Beld van het Centraal Planbureau (CPB) wel aan de bel.

De huidige president van De Nederlandsche Bank Klaas Knot noch de huidige directeur van het CPB Pieter Hasekamp doen zoiets. En dat is niet omdat het NOS Journaal niet meer wil komen. Ze vinden dat meer schulden maken best mag – sterker nog: schulden maken moet.

Bezuinigen is ook aan het Frederiksplein en de Bezuidenhoutseweg een vies woord. En het andere B-woord – belastingverhoging – is helemaal taboe, terwijl er toch veel voor te zeggen zou zijn bedrijven en personen die geen last hebben van deze crisis of er zelfs van profiteren deels de lasten te laten betalen.

Wopke Hoekstra zal als het CDA niet terugkeert in de regering, de geschiedenis ingaan als de minister die in de snelst mogelijke tijd de grootste schulden wist te maken.

Veel van zijn voorgangers creëerden een gat. Hij creëert een zwart gat. In december vorig jaar zei hij nog dat de staat in 2020 een bedrag van 42 miljard zou moeten gaan lenen. Nu is dat 138 miljard – bijna 100 miljard meer – en het derde steunpakket is nog niet eens meegeteld.

De staatsschuld loopt dit jaar op tot een nieuw record van 470 miljard euro – een biljoen gulden. Ter vergelijking: in 1981, het jaar dat Nederland bijna failliet dreigde te gaan, was de schuld 120 miljard gulden. Veel van het geleende geld komt via het overheidsloket terecht bij mensen en bedrijven die het helemaal niet nodig hebben of belandt op de aandelen- en huizenmarkt.

Iedereen stelt zich gerust met de gedachte dat er na deze pandemie weer een tijd komt van langdurige welvaartsstijging, waarin schoon schip kan worden gemaakt.

Maar als corona van de voorpagina’s is verdwenen komen de problemen met de financiering van de energietransitie, de zorg en de pensioenen weer terug. En misschien is er binnen vijf jaar wel een nieuwe onvoorziene crisis die verdere schuldopeenhoping nodig maakt.

Een kniesoor die daarop let. De molensteen voelt op dit moment zo licht als een veertje.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden