de kwestiePeter de Waard

Kan Jesse worden omarmd door Donald en Boris?

Begin 2012, vlak na de kredietcrisis, kwam de Franse president Nicolas Sarkozy met een plan voor een mondiale transactiebelasting op kapitaal. Bij het overmaken van grote bedragen zou een belasting moeten worden betaald van 0,1 procent – 1 promille. Wie 50 miljoen euro overmaakte naar de VS en dat tien seconden later terugboekte naar Parijs, was 1 ton kwijt aan belastingen.

Het moest een einde maken aan het flitskapitaal dat via computerprogramma’s de wereld over schiet om in honderdsten van seconden gebruik te maken van kleine onevenwichtigheden op de kapitaalmarkt. Het zou ook hedgefondsen moeten belemmeren om voor eigen gewin de financiële huishouding van complete landen of bedrijven onderuit te halen.

Sarkozy had het zelf niet bedacht. Hij blies alleen een oud plan van de Amerikaanse Nobelprijswinnaar James Tobin nieuw leven in. Wall Street en de City van Londen wisten met vereende krachten de zo wenselijke tax te torpederen. Hierdoor flitst vanwege speculatie nog altijd honderden keer meer aan kapitaal over de wereld dan er voor de daadwerkelijke handel en beleggingen nodig is.

Inmiddels is Jesse Klaver van GroenLinks met een plan gekomen dat even interessant is als de transactietax: een exittax. Bedrijven die hun hoofdkantoren verplaatsen, moeten een rekening vereffenen. Alleen voor Unilever zou die al uitkomen op 12 miljard euro.

Op deze wijze kan worden voorkomen dat bedrijven landen ontvluchten vanwege belastingtech­nische redenen. In 2015 wilde de machtige Amerikaanse farmaciegigant Pfizer fuseren met het veel kleinere Ierse Allergan, met uitsluitend als doel het juridische hoofdkantoor te kunnen verplaatsen naar Ierland waar het tarief van de vennootschapsbelasting nog niet de helft was van dat in de VS.

Obama stak er nog een stokje voor. Maar dat heeft niet kunnen beletten dat landen met elkaar in een race to the bottom zijn gewikkeld om bedrijven aan te trekken. De winstbelastingen gaan daarbij steeds verder omlaag.

Een exittax kan ervoor zorgen dat landen weer normaal vennootschapsbelasting kunnen heffen. Dat het een goed idee is blijkt wel uit de paniekerige reacties in de City en op Wall Street. ‘Dutch plan for tax departing multinationals gains momentum’ (Nederlands plan voor belasting op vertrekkende bedrijven wint momentum), kopte the Financial Times, de zakenbijbel van het financiële establishment. De Daily Telegraph, lijfblad van Boris Johnson, kopte: Left-wing ‘exit tax’ plan risks turning the Netherlands into a pariah state (Met links ‘exittax’-plan riskeert Nederland een pariastaat te worden).

De exittax zou kunnen passen in de America First-agenda van Trump of de Brexit-agenda van Johnson. Zij doen er alles aan om hun bedrijven in eigen land te houden. Maar of Donald en Boris daarom ook Jesse van de Dutch greens zullen omarmen is te betwijfelen.

Beiden zijn grote opportunisten die met alle winden meewaaien. Het zal het grootkapitaal weinig moeite kosten ze tijdig voor hun karretje te spannen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden