Kan ik het forse gereserveerde bedrag alvast claimen?

En meer vragen over de nieuwe ABP-pensioenpot

Pensioenfonds ABP geeft zijn deelnemers dit jaar inzicht in hun persoonlijke pensioenpot. Het fonds laat de bijna een miljoen ambtenaren en onderwijzers in een persoonlijke grafiek zien hoeveel er nu voor elke werkende overheidsdienaar opzij is gezet en hoeveel geld er op pensioendatum naar schatting in de pot zit.

Foto anp

Een 47-jarige ambtenaar met een brutosalaris van zo'n 48 duizend euro heeft aan het eind van zijn loopbaan royaal een half miljoen euro aan pensioenvermogen opgebouwd. Dat geld reserveert het pensioenfonds ABP om hem of haar levenslang een nettopensioen uit te keren van circa 1.700 euro per maand.

Dit is wel een schatting op basis van het verwachte beleggingsrendement: het werkelijke pensioen kan dus ook hoger of lager uitvallen. Maar de berekening van het ABP geeft ambtenaren in elk geval een indruk van het latere pensioeninkomen, is de gedachte.

In de loop van 2018 ontvangen alle deelnemers van ABP die nog niet met pensioen zijn zo'n pensioenoverzicht. ABP is het eerste pensioenfonds dat op grote schaal aan de individuele deelnemers gaat tonen hoeveel ze zelf hebben ingelegd, hoeveel de werkgever heeft gestort en welk deel van de pensioenpot te danken is aan beleggingsrendement.

Foto Peter van Hugten

ABP doet dat met een eenvoudige grafiek, waarop is te zien hoeveel er nu in de pot zit en hoe dat bedrag de komende jaren - als je blijft werken bij de overheid - aangroeit. ABP heeft samen met pensioenuitvoerder APG deze grafieken uitgebreid getest onder drieduizend deelnemers. De conclusie is dat deelnemers niet zitten te wachten op allemaal ingewikkelde berekeningen over hun pensioen: een simpele grafiek die direct inzicht geeft volstaat.

ABP heeft de pensioengrafiek ontworpen om de sombere pensioenverwachting van veel werkende ambtenaren positief bij te stellen. Het fonds hoort vaak de klacht: als ik straks met pensioen ga, zit er niets meer in de pot. 'Sommige deelnemers denken dat de premie die zij inleggen direct wordt uitgekeerd aan gepensioneerden. Dat is een misvatting', zei ABP-directeur Nicole Beuken bij de presentatie van het nieuwe ABP-pensioenoverzicht. 'We willen laten zien dat deelnemers twee- tot driemaal de totale inleg terugkrijgen. Verder hebben we gemerkt dat zo'n overzicht de interesse in pensioenen aanwakkert.'

Kan ik het forse bedrag dat er al voor mij is gereserveerd alvast claimen?

Nee. ABP benadrukt dat het een 'communicatieconcept' is. Het ingelegde vermogen is en blijft gereserveerd voor het pensioen. Deelnemers kunnen het bedrag niet opnemen, omdat het pensioenfonds uit dat vermogen hun levenslange maandelijkse uitkering betaalt als ze met pensioen zijn. Het bedrag is de zogeheten contante waarde van het recht op die uitkering. Dat bedrag oogt imposant, maar wie denkt dat-ie hard op weg is miljonair te worden, moet zich realiseren dat het hier om brutobedragen gaat. Na pensionering gaat daar inkomstenbelasting vanaf.

Hoe berekent het ABP dat pensioenvermogen?

Het uitgangspunt voor de berekening is dat de deelnemer tot zijn pensioen in loondienst voor de overheid blijft werken en al die tijd hetzelfde salaris blijft verdienen. De premie-inleg van werknemer en werkgever zijn dan bekend. De deelnemer betaalt eenderde van die pensioenpremie; de werkgever de rest.

ABP belegt de premies die de deelnemers en hun werkgever in de pensioenpot hebben ingelegd. De winst die hierop wordt gemaakt, is het rendement. 'We gaan bij de berekeningen uit van het lage, risicovrije beleggingsrendement dat we ook hanteren bij het pensioenoverzicht', aldus Beuken. In de berekening van het uiteindelijke pensioenvermogen houdt het ABP ook rekening met de dekkingsgraad, een graadmeter voor de financiële gezondheid van een pensioenfonds. Op dit moment staat het ABP er wat dat betreft niet zo goed voor. Het verwachte pensioenvermogen en de geschatte pensioenuitkering vallen daardoor lager uit.

De grafiek laat een mooie stijgende lijn zien. De aandelen en andere zaken waarin ABP belegt kunnen toch ook in prijs dalen?

Dat klopt. Onder de getoonde strakke stijgende lijn zit een grilliger lijn verscholen. Het ABP weet uiteraard niet wanneer beurzen het slecht doen en hanteert daarom de gemiddelde (verwachte) stijging van het vermogen. Het fonds laat evenmin zien hoe het al opgebouwde vermogen tot stand is gekomen. Elk jaar is de actuele leeftijd van de deelnemer het startpunt voor de pensioenberekening.

Het kabinet wil naar een stelsel met persoonlijke pensioenpotten. Loopt dit nieuwe pensioenoverzicht daarop vooruit?

Nee. 'Deze berekening staat los van de eventuele invoering van persoonlijke pensioenpotten zoals beschreven in het regeerakkoord. Het is evenmin een pleidooi voor individuele pensioenregelingen. Dit concept werkt en kunnen we nu al invoeren', zegt Beuken.

Ik zit niet bij het ABP, maar bij een ander pensioenfonds. Kan ik van mijn fonds ook zo'n helder grafiekje krijgen?

Misschien wel. ABP stelt zijn berekenmethode beschikbaar aan andere pensioenfondsen. Meerdere fondsen hebben al belangstelling getoond. Vakbond FNV heeft er al eerder toe opgeroepen dat fondsen hun deelnemers beter moeten vertellen hoeveel geld er voor ze is gereserveerd.

Hoe vallen die mooie grafieken met stug doorstijgende pensioenbedragen te rijmen met het feit dat ABP al jaren de pensioenen niet heeft verhoogd?

Het pensioenvermogen stijgt weliswaar elk jaar, maar ABP heeft ook steeds meer geld nodig om alle 'beloofde' pensioenen te kunnen uitbetalen. Die 'kosten' zijn sinds 2008 harder gestegen dan de opbrengsten van de premie-inleg. Een deel van die kostenstijging is het gevolg van de stijging van de levensverwachting.

Een ander deel is te wijten aan de lage rente. ABP indexeerde tot 2008 elk jaar de pensioenrechten. Sindsdien zijn de ambtenarenpensioenen nauwelijks meer verhoogd. Indexeren mag alleen als de dekkingsgraad minimaal 110 procent is. Omdat de dekkingsgraad van het ABP al jaren onder die grens zit, kunnen de pensioenen niet omhoog.

Geld eerder opnemen

15 procent tot 20 procent van het ingelegde vermogen al voor het pensioen opnemen? Nu kan dat niet. Maar het is volgens enkele pensioenfondsen, waaronder het ABP, een goed idee. Minister Koolmees laat het onderzoeken.

Kan ik echt niet alvast een deel van het geld krijgen, bijvoorbeeld voor de aflossing van mijn hypotheek?

Nee, dat mag nu niet, maar wellicht kan het in de toekomst wel. De belangenclub voor pensioenfondsen en ook ABP hebben er in het verleden voor gepleit dat werkenden al vóór hun pensionering een deel van hun opgebouwde pensioen kunnen opnemen. Dat zou dan maximaal 15 tot 20 procent mogen zijn van het ingelegde vermogen.

Onlangs heeft minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken toegezegd de wenselijkheid en praktische haalbaarheid van zo'n keuzemogelijkheid nader te onderzoeken.