Kwestie Peter de Waard

Kan er nu al een volkstribunaal voor het Zuidasdok-debacle komen?

Op 15 december 2004 deed de Tijdelijke Commissie Infrastructuur, beter bekend als de commissie-Duivesteijn, verslag van haar onderzoek naar de enorme budgetoverschrijdingen bij de aanleg van de HSL en de Betuwelijn.

Iedereen kreeg er van langs, vooral het ministerie van Verkeer en Waterstaat dat een ‘partijdig ambtelijk bolwerk’ werd genoemd. In plaats van het landsbelang na te streven, was vooral gestreefd naar het laten gloriëren van de eigen ministers Jorritsma en Netelenbos. Het management liet ook ‘ernstig te wensen over’ en de Tweede Kamer zat te slapen.

Er kwamen adviezen hoe dit in de toekomst te voorkomen – een goede kosten-batenanalyse, betere informatie naar de Kamer – plus een oproep voor een ‘cultuuromslag’, wat dat ook zou moeten zijn.

Onderzoekscommissies worden opgericht voor waarheidsvinding en het trekken van lessen voor de toekomst. Maar die lessen zijn nooit eenduidig. De ene adviseur ziet te weinig marktwerking, de ander te veel. De een denkt dat de grote bouwbedrijven een oligopolie vormen, de andere stelt dat ze bij de aanbestedingen elkaar doodconcurreren. De een roept dat dit een gevolg is van het feit dat projecten telkens moeten worden stilgelegd als er een ‘hazelnootschilletje uit het stenen tijdperk wordt gevonden’. De ander roept dat er niet goed wordt gecalculeerd.

Marcel van Dam, die toen een column had in deze krant, schreef dat het gemakkelijk is om elke bouwblooper te wijten aan onwil, incompetentie en fraude. ‘Uit de verhoren blijkt dat grote projecten als de Betuwelijn of de HSL praktisch niet zijn te sturen omdat er duizenden mensen tegelijk aan duizenden sturen trekken, niet zelden in een tegengestelde richting. Maar voor zo’n analyse is geen markt. Het moet per se incompetentie, misleiding of fraude zijn. Met minder neemt niemand genoegen.’

De meeste onderzoekscommissies opereren als volkstribunaal. Maar na Duivesteijn kwamen er juist meer infrastructurele fiasco’s: de Noord-Zuidlijn, de zeesluizen bij IJmuiden, de A2 bij Maastricht en de A15 naar Rotterdam-Vaanplein. Tien jaar na de commissie-Duivesteijn kwam er een nieuwe commissie onder voorzitterschap van Madeleine van Toorenburg die het 11 miljard euro kostende Fyra-debacle onderzocht. Na 37 getuigenverhoren concludeerde ze dat opeenvolgende ministers hadden gefaald.

Vorige week meldde Het Parool dat een volgend fiasco dreigt. De Zuidasdok bij Amsterdam (het onder de grond brengen en verbreden van de A10 Zuid plus een nieuw treinstation) gaat nu al 100 miljoen euro meer kosten. Er is al een herijkingsfase ingelast waardoor de opleveringsdatum van 2028 onhaalbaar lijkt. En dit lijkt nog maar het begin van een nieuw rampdossier.

Het beste is om niet in 2030 maar nú als de bliksem een parlementaire onderzoekscommissie in te stellen voor waarheidsvinding en het trekken van lessen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden