Column De Kwestie

Kan een vrouwelijke touch het IMF vriendelijker maken?

Het Internationaal Monetair Fonds en de Wereldbank worden nogal eens vergeleken met monnikenkloosters.

Verschanst in twee tegenover elkaar liggende ivoren torens in de metropool Washington D.C. prediken zij wereldwijd het geloof in de vrijemarkteconomie. Eens in de drie jaar pakt iedereen zijn koffers voor een retraite in een ver vreemd land. Dit weekeinde komen de great & good van de financiële wereld bijeen in Nusa Dua op Bali.

Ondanks deze kostbare uitstapjes buiten de deur slijten oude dogma’s heel langzaam. Sinds de oprichting van de ordes in Bretton Woods in 1944, is de baas van de Wereldbank nog altijd een Amerikaan en die van het IMF een Europeaan. En net als in een kloosterorde gelden er strikte regels voor de besluitvorming, waar maar moeilijk aan is te schaven.

Landen die in grote schulden- of betalingsbalansproblemen raken krijgen een hardvochtig dictaat opgelegd. Zij kunnen alleen financiële steun krijgen als zij zich aan de tien geboden van de Washington-consensus houden. Net als die van het joodse volk op de berg Sinaï (niet stelen, geen onkuisheid begeren en de dag des heren heiligen) zijn die in stenen tafelen gehouwen.

Verboden zijn subsidiëring van levensmiddelen en nutsvoorzieningen, belastingverhogingen, concurrentiebeperkende maatregelen, rente- en valuta-interventies, nationalisaties, oplopende begrotingstekorten en het afsluiten van de markt voor buitenlandse investeerders. Hoewel de middelen (Azië-crisis, Mexico-crisis) vaak erger waren dan de kwaal, zijn de IMF en Wereldbank er niet vanaf te brengen.

Het zijn traditionele Amerikaanse vrijemarktprincipes (hoewel de huidige president er naar eigen goeddunken een loopje mee neemt), hetgeen niet zo vreemd is omdat de beide kloosterverblijven op een steenworp afstand liggen van het Witte Huis. Daarnaast zijn de principes door een Amerikaanse econoom (John Williamson) vastgelegd en worden ze door in de VS geschoolde economen bewaakt.

De enige personen binnen de orde die iets aan de oude dogma’s kunnen veranderen zijn de hoofd-economen die de intellectuele en filosofische afdeling van de beide instituties leiden.

De Franse keynesiaan Olivier Blanchard probeerde na de crisis zeven jaar lang de vrijemarktdoctrine bij het IMF te doorbreken om daarna als afvallige door een Amerikaan te worden vervangen.

Maar met de benoeming van de Indiase econome Gita Gopinath tot hoofdeconoom zou er echt iets kunnen veranderen. Samen met moeder-overste Christine Lagarde moet zij een vrouwelijke touch aan de Washington-consensus geven. Eerder dit jaar werd met Pinelopi Goldberg ook bij de Wereldbank een vrouw benoemd, waardoor drie van de vier toppers vrouw zijn.

Het is niet te verwachten dat zij van het monnikenklooster meteen een hippiecommune maken, maar wel een verlichte nonnenorde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.