De Kwestie Peter de Waard

Kan een Plaza 2.0-akkoord zoals in 1985 uitkomst bieden in de handelsoorlog?

In 1985 was China nog een van de buitenwereld afgesloten agrarische natie. Het Maopak was het meest gebruikelijke kledingstuk. Deng Xiaoping had Mao weliswaar al opgevolgd als voorzitter van de Communistische partij, maar had nog niet onder de slogan ‘Het maakt niet uit of de kat wit of zwart is, als hij maar muizen vangt’ de keuze voor het staatskapitalisme gemaakt. China was een echt ontwikkelingsland.

Niettemin hadden de VS ook toen een economische vijand die het bloed onder de nagels vandaan haalde. Dat land heette Japan en werd continu beschuldigd van het optrekken van handelsbarrières, dumping en valutamanipulatie. Het neoliberale beleid van de toenmalige president Reagan had voor een groei-impuls gezorgd. Hierdoor steeg de waarde van de dollar en werden Amerikaanse bedrijven uit de markt geprijsd. Japanse exporteurs met hun auto’s (Nissan, Toyota en Mazda) en elektronica (de videorecorders van Panasonic, televisies van Sharp en walkmans van Sony) veroverden de Amerikaanse markt. Met het verdiende geld kochten ze Amerikaans vastgoed zoals wolkenkrabbers in New York en filmstudio’s in Hollywood op.

Japan kwam onder vuur te liggen en werd beschuldigd van alles waarvan nu China wordt beschuldigd. Het tekort op de Amerikaanse handelsbalans – in 1978 hadden de Amerikanen nog een positief saldo –  liep op tot 3,5 procent van het bbp. Protectionistische maatregelen dreigde. Nadat de dollar in vijf jaar meer dan 40 procent was gestegen ten opzichte van de yen (100 procent ten opzichte van de mark en 150 procent ten opzichte van de Franse franc) kwamen in september 1985 de ministers van Financiën van vijf grote industrielanden in het Plaza Hotel in New York bijeen.

Onder druk van de Amerikaanse minister James Baker werd een akkoord bereikt over grootschalige interventie in de valutamarkten. De koers van de dollar zou omlaag moeten om de Amerikaanse tekorten weg te werken. Dollars zouden worden verkocht in ruil voor yens en marken.

Al een week later was de koers van de yen met 10 procent gestegen. Twee jaar later was die zelfs verdubbeld ten opzichte van de dollar zonder dat overigens het Amerikaanse handelstekort veel was verminderd. Reden was dat de Japanse producten ook tegen een hogere prijs populair bleven, omdat ze gewoon beter waren.

Nu zou Trump een nieuw Plaza-akkoord willen sluiten, zij het zonder Europese bemoeienis in de vorm van een bilateraaltje zoals hij gewend is te doen. Al jaren beschuldigt hij China van valutamanipulatie, hoewel daar volgens het IMF geen greintje bewijs voor is. Binnen de G20 geldt de afspraak dat interventie op de valutamarkten onwenselijk is. Maar als oplossing voor de handelsoorlog met China, waarvan de hele wereld steeds meer last krijgt gelden geen taboes meer.

 Alles ligt op de tafel. Zelfs een Plaza 2.0.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden