Kan een outletcenter de koopjesjagers naar Zoetermeer lokken?

Tien miljoen mensen wonen op een uur rijden van Zoetermeer en vijf miljoen daarvan willen er best hun inkopen komen doen. Dat hoopt althans een deel van de inwoners. Anderen moeten het nog zien.

Leegstaande winkels op de Warande, in Zoetermeer. Beeld Raymond Rutting

Is dit de plek die over een paar jaar miljoenen koopjesjagers naar Zoetermeer moet lokken, vanuit Rotterdam, Utrecht en Den Haag en Amsterdam? Zetten Schipholtaxi's hier straks de Chinezen en Arabieren af die voor weinig geld een paar maatpakken en poloshirts uit de rekken komen trekken?

De gemeenteraad van Zoetermeer beslist vandaag over de komst van de Holland Outlet Mall en de belangstelling voor die stemming is overweldigend. In twee aparte ruimten kunnen inwoners de vergadering volgen op grote schermen - de publieke tribune biedt te weinig plaats voor alle toeloop.

Niets definitief

De verwachting is dat een meerderheid van de raad- onder voorwaarden - instemt met de komst van de mall. Daarmee zou de volgende ontwikkelingsfase in werking treden. Er is nog niets definitief, zegt de gemeente, en als het nodig is kan er nog 'aan de noodrem' worden getrokken. Maar tegenstanders twijfelen of er nog wel een weg terug is, nu er al 430 duizend euro aan gemeenschapsgeld is gestoken in haalbaarheidsonderzoeken naar de mall.

De HOM verdeelt de stad in twee kampen. Een petitie tegen de komst van het outletcenter is bijna duizend keer ondertekend. Omwonenden die vrezen dat klanten straks in hun toch al volle straten komen parkeren, hebben posters achter de ramen geplakt met de tekst: 'Doe niet zo mall.' Intussen vliegen voor- en tegenstanders elkaar in de haren met onderzoeken die de (on)haalbaarheid van het outletcenter zouden bewijzen.

Inretail, de brancheorganisatie met meer dan 15 duizend winkels achter zich, verwijt de gemeente en ontwikkelaar Provast 'een grote tunnelvisie' en begrijpt niet waarom het project 'per se in vijf weken door de raad gejaagd moet worden'. De gemeente noemt de contra-onderzoeken van Inretail gehaast uitgevoerd en vindt dat Zoetermeer deze 'unieke kans' niet mag laten liggen.

Nieuwe banen

Volgens wethouder Mariëtte van Leeuwen (economische zaken, Lijst Hilbrand Nawijn) staat de komst van de HOM garant voor 750 tot 800 banen. Ook zouden ondernemers in het stadscentrum meeprofiteren van de in potentie 10 miljoen inwoners voor wie deze 'totaalbeleving' binnen een uur te bereiken is.

Zoetermeer heeft een lange en tragische geschiedenis wat megaprojecten betreft. Er zou al eens een Chinees themapark verrijzen in de zelfbenoemde 'leisurestad', een indoorduikput, een amusementscentrum en een indoorgolfterrein. Geen van de plannen ging door. De kantoorkolos Hollandse Meester, met 165 meter het hoogste gebouw van Nederland, kwam evenmin van de grond.

Tot verdriet van de toen net aangetreden burgemeester Charlie Aptroot zette Provinciale Staten in 2012 een streep door een eerdere versie van het outletcenter. Aptroot zag de kans op 500 miljoen euro aan investeringen en 'duizenden nieuwe banen' verloren gaan.

'Mall of the Netherlands'

In een andere gedaante heeft het plan opnieuw een plaats op de agenda gekregen. Niet meer aan de rand van de stad, maar er middenin. Geen 20 duizend vierkante meter groot, maar 11 duizend meter extra. En wat vijf jaar geleden nog Bleizo heette, heeft een internationaal beter bekkende naam gekregen en een website die ook in het Engels is te raadplegen.

De initiatiefnemers willen er maar wat graag vaart achter zetten, om de concurrenten in de regio voor te blijven. Zo wordt winkelcentrum Leidsenhage in Leidschendam omgebouwd tot 'Mall of the Netherlands': een 116 duizend m² groot overdekt winkelgebied dat het Utrechtse Hoog Catharijne naar de kroon moet steken.

Deskundigen twijfelen of het zin heeft om nu nog met een outletcenter aan te komen, terwijl er steeds meer via internet wordt gewinkeld. De markt van de factory outlets is 'verzadigd', schreef vastgoedlector Cees-Jan Pen van de Fontys Hogescholen onlangs in een brief aan de Zoetermeerse gemeenteraad en Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland.

Behalve Zoetermeer denken ook Halfweg en Zevenaar aan een outletcenter. Daarnaast willen de bestaande malls in Lelystad, Roosendaal en Roermond uitbreiden. Ook zou Zoetermeer te hoog inzetten met 5 miljoen potentiële klanten per jaar. Roermond, de meest succesvolle mall in Nederland, trekt er een half miljoen meer. Maar dat zijn vooral Duitsers die grensoverschrijdend lekker goedkoop komen winkelen.

In het Stadshart zouden ze al die BMW's en Audi's graag verwelkomen. De crisis heeft zich er laten voelen, zegt Johan van Doorn, voorzitter van de winkeliersvereniging. Hij ondervond het einde van V&D aan den lijve: hij was bedrijfsleider van het Zoetermeerse filiaal toen de keten failliet ging.

Een groot deel van het V&D-pand in de overdekte Passage staat nog steeds leeg, zoals meer winkels in het Stadshart. 'De gemeente kan beter in het bestaande centrum investeren dan zich in dit project storten', zegt Bas van Koningsbruggen, eigenaar van de gelijknamige juwelierszaak. Zijn ouders behoorden in 1985 tot de pioniers die zich vestigden in het Stadshart.

Zijn vrouw rijdt weleens naar Roermond om te winkelen. 'Maar als ze in de outlet is geweest, gaat ze meteen weer terug naar huis. Waarom zou je nog eens in de stad gaan winkelen als je voor minder geld je tassen al hebt gevuld?'

Juwelier Bas van Koningsbruggen, voor zijn winkel in Zoetermeer. Beeld Raymond Rutting
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden