Column Peter de Waard

Kan China het ‘996-systeem’ een keer afzweren?

1 mei wordt wordt in het staatskapitalistische China niet gevierd met militaire parades, rode vlaggen, vaandels met hamers en sikkels en de uitverkiezing van helden van de arbeid. En al helemaal niet met rellen zoals in Europese hoofdsteden.

De Dag van de Arbeid is het begin van vier dagen vakantie. Maar die moet door de nijvere arbeiders dan wel voor de helft zelf worden verdiend door op de zondagen 28 april en 5 mei over te werken. De meeste Chinezen gaan daardoor uitgeput en tamelijk chagrijnig op pad. En het plezier wordt verder vergald, aldus de correspondent van deze krant aldaar, door ellenlange files omdat de wegen op deze vier dagen tolvrij zijn.

Officieel kent China een maximale werkweek van 44 uur per week. Maar in werkelijkheid is het eerder 72 uur. Officieus kent China namelijk het 996-systeem – zes dagen van negen uur ’s morgens tot negen uur ’s avonds. Liefst 90 procent van de Chinezen zegt meer dan 44 uur te werken. De officiële vakantie rond het Chinese Nieuwjaar bedraagt vijf tot vijftien dagen, afhankelijk van de duur van de betrekking. En voor de rest is er vrij op 11 officiële feestdagen, die deels moet worden gecompenseerd door overwerk. Vrije tijd is een schaars goed in China, hoewel de toeristenstroom naar Europa – maar dat zijn vooral mensen uit de gepensioneerde elite – soms anders doet vermoeden.

Een nieuwe generatie van millennials klaagt wel eens over de lange werkweken. En ze vinden een luisterend oor bij sommige economen van de regerende partij die denken dat meer vrije tijd leidt tot meer consumentenbestedingen. Het aanzwengelen van de binnenlandse vraag zou een effectievere manier zijn om de groei van 6 procent in stand te houden dan lange werkweken die vooral groei door hogere exporten creëren.

Vorige week kwamen echter de leiders van de Chinese multinationals hiertegen in opstand. Miljardair Jack Ma van Alibaba zei dat de 12-urige werkdag een zegen was voor het land. ‘Zonder dit systeem zal de economie geen nieuwe impuls meer krijgen en aan vitaliteit verliezen.’ Richard Liu, baas van een andere e-commercereus, JD.com, viel hem meteen bij. ‘Meer lanterfanten is slecht voor de economie en onze bedrijven.’

In democratieën als de westerse landen en Japan is toename van de welvaart altijd gepaard gegaan met meer vrije tijd: van 48 naar 40 en 36 uur. Na een crisis werd dat soms weer deels teruggedraaid.

Maar China houdt zich niet aan dit automatisme, hoewel het mogelijk veel ergernissen over de opkomst van het land zou wegnemen. Als Chinezen meer vrije tijd krijgen, zullen ze minder exporteren. Er zal over China ook dan worden geklaagd – bijvoorbeeld over diefstal van intellectueel eigendom – maar de handelsoorlogen zouden op een lager pitje komen te staan.

Misschien kan de partij toch beter naar de eigen economen luisteren dan naar de miljardairs Ma en Liu.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden