Kamp: boekwinkel mag ook drank verkopen

Om te overleven moeten winkels de mogelijkheid krijgen om meerdere activiteiten te combineren, vindt minister Kamp. Betrokkenen hebben de handen ineengeslagen met de Retailagenda.

Het horecadeel van boekhandel Heinen in het centrum van Den Bosch. Achterin het gedeelte met de boekenBeeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Eind 2012 opent de pas afgestudeerde Steffy Roos du Maine een winkeltje in Amsterdam-West: Books & Bubbles. Een boekwinkel plus, zoals ze het zelf noemt. Overdag een plek om te kopen, 's avonds goed voor een glas prosecco tijdens de schrijfcursus, of een glas wijn terwijl de dichter voorleest uit zijn nieuwste bundel.

Een verrijking van de buurt, vond de buurt, en de droom van Du Maine leek langzaam uit te komen. Maar tussen droom en daad stond een gemeenteambtenaar in de weg. Die liep op Valentijnsdag 2014 het pand in de Jan Pieter Heijestraat binnen en zei: 'U heeft geen vergunning voor het schenken van alcohol'. Dat Du Maine bij de gemeente nou juist had uitgelegd dat alcohol bij haar concept hoorde - haar winkel heette nota bene Books & Bubbles - en dat de gemeente had laten weten dat ze geen vergunning nodig had, deed daar niets aan af.

Een officiële horecavergunning aanvragen, zoals de Amsterdamse wethouder later voorstelde, bleek een brug te ver, want dan waren er twee aparte toiletten nodig in het kleine winkeltje, een hek tussen de boeken en de drinkers, enzovoorts. Er waren te veel regels, zegt Du Maine, die elkaar bovendien tegenspraken. Zonder de evenementen in de avond kon ze de 1.800 euro huur niet betalen en dus bracht ze haar boeken naar een kringloopwinkel en sloot haar deuren.

En dat is precies wat nu niet zou mogen gebeuren. Integendeel zelfs, vindt minister Henk Kamp van Economische Zaken. Juist vanwege de vele wetten die winkeliers zoals Du Maine de kop hebben gekost, presenteerde hij vandaag in Amsterdam de 'Retailagenda'. Een belofte om samen met winkeliers, ondernemers, verhuurders, banken, gemeenten en provincies de handen ineen te slaan om 'de belangrijkste sector van Nederland' te redden.

Problemen in winkelland

Want dat er problemen zijn in de winkelstraten, wordt met de dag duidelijker. De grote vijanden zijn het internet en de crisis. De slachtoffers hebben namen als Free Record Shop, Blokker, Polare, V&D, Halfords en Mexx. Sinds 2007 hebben in totaal 22 duizend winkels definitief hun deuren moeten sluiten en omdat de huren in de straten van voor de crisis zijn, maar de omzet van erna, staan er inmiddels 16.775 duizend panden leeg; 7,5 procent van alle Nederlandse winkels.

De Retailagenda is bedoeld om die leegstand tegen te gaan. In twaalf gemeenten, waaronder Zeist, Ede, Helmond, Zwolle en Rotterdam, begint binnenkort een proef met het snoeien van regels zodat winkeliers meer ruimte krijgen hun zaak met bijvoorbeeld horeca te combineren of op een andere manier te verrijken. Of, zoals Henk Kamp het verwoordt: 'consumenten verwachten meer gemak, service en beleving in winkelgebieden.'

In totaal zijn er twintig afspraken gemaakt om in vijftig gemeenten onder meer de belastingen voor winkeliers aan te passen en de te hoge huren te bestrijden. In plaats van die huren te baseren op historische prijzen, zoals nu gebruikelijk is, moeten ze meer marktconform worden. Wat dat precies inhoudt, is nog onbekend. De komende weken zullen vastgoedpartijen en leden van Detailhandel Nederland de afspraken per gemeente uitwerken.

Konijnen te koop in een vestiging van tuincentrum IntratuinBeeld Bert Spiertz

Omscholing

Verder zijn er plannen om de ongeveer 775 duizend werknemers in de retailbranche omscholing aan te bieden zodat ze straks, mocht dat nodig zijn, gemakkelijker werk kunnen vinden in bijvoorbeeld webshops.

Voor deze plannen is 9 ton beschikbaar, opgebracht door Economische Zaken, de retailsector en vastgoedpartijen. Ook is er een potje van 40 miljoen euro beschikbaar voor leningen aan het midden- en kleinbedrijf, allemaal bedoeld om te innoveren. Dit geld komt van het Pensioenfonds Detailhandel.

'Leuke plannen, maar er is vooral veel op aan te merken', zegt Cor Molenaar, bijzonder hoogleraar retail aan de Erasmus Universiteit. De extra stimulans voor innovatie en ondernemerschap vindt hij goed, 'maar absoluut niet voldoende om de hele sector te redden. De problemen zijn veel groter.' Zo schat marktonderzoeksbureau Locatus dat er tot wel 30 procent te veel winkeloppervlakte is in Nederland; veel te veel vierkante meters om allemaal op te vullen met pop-upstores, koffiebarretjes of andere nieuwe concepten.

'De Retailagenda lijkt vooral gemaakt voor en door bestaande partijen die hun positie willen beschermen', zegt Molenaar. 'De klant wordt bijna volledig gepasseerd. Ik lees niets over extra openingstijden of lagere parkeerkosten terwijl je in een stad als Boxtel het parkeren echt gratis moet maken, wil je het centrum redden. En ook de integratie van internet in winkels - toch wel de belangrijkste ontwikkeling van deze tijd - wordt grotendeels genegeerd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden