'Kabinet stelt diep, diep teleur'

De werkgevers krijgen in het nieuwe zorgstelsel een extra last van een miljard euro voor hun kiezen. VNO-NCW is boos....

'In de plannen voor de nieuwe zorgverzekering zitten ernstigeweeffouten, die we het kabinet niet vergeven. We zijn diep, diepteleurgesteld. Temeer omdat wij bij uitstek de ondersteuner zijn van hetkabinetsbeleid.'

Bernhard Wientjes (62) is sinds 30 mei voorzitter van deondernemingsvereniging VNO-NCW, die de belangen behartigt van ruimhonderdduizend bedrijven. De voorafgaande 37 jaar leidde hij zijn eigenbedrijf, dat onder meer Ucosan-badkuipen maakt. In 1999 verkocht hij dataan de Duitse sanitairproducent Villeroy en Boch, waar hij in de raad vanbestuur kwam.

Voor de functie bij VNO-NCW is eerst Gerlach Cerfontaine gevraagd, detopman van Schiphol. Maar dat liep stuk op Cerfontaines financiële eisen.Opvolger van de gepensioneerde Shell-bestuurder Jacques Schraven wordt nueen selfmade ondernemer.

'Sommigen noemen me de tweede eerste keus', zegt Wientjes. 'Mij best.Over de kwestie rond Cerfontaine laat ik mij niet uit. Als VNO-NCW eensalariseis te gortig vindt, steun ik dat van harte. Niet dat de verenigingarmlastig is, maar omdat er grenzen zijn.'

U was ondernemer in Nederland en bij Villeroy en Boch in Duitsland.Welke arbeidsverhoudingen hebben uw voorkeur?

'De Nederlandse. Hier houden we elkaars belangen in de gaten. Toen ikover de CAO voor mijn eigen bedrijf onderhandelde, deed ik dat metvakbondsmensen die ik geregeld tegenkwam. In Duitsland zie je devakbondsman zelden: eens in de twee jaar bij de onderhandelingen. Dan ishet meteen oorlog.'

Sinds de verkiezingen van 2002 zijn de verhoudingen tussen kabinet,werkgevers en vakbeweging verscherpt. Is dat een breuk in het poldermodel?

'Dat model zit er bij ons ingebakken. Het is verguisd en bejubeld. Ikdenk dat we over tien jaar zien dat dit kabinet noodzakelijke ingrepenheeft gedaan; in de WAO, in de WW, in het vroegpensioen en misschien in dezorgverzekeringen. Maar in de laatstgenoemde plannen moet wel het een enander worden aangepast.'

In juli beloofde het kabinet lastenverlichting. U schortte inafwachting daarvan uw oordeel op over het kabinet. Bent u nu zover?

'Ik heb dus stevig de pest in. Met de lastenverlichting voor werkgeversgaat het niet goed. Neem de nieuwe zorgverzekering. Die zou kostenneutraalworden doorgevoerd. Dat was ons beloofd, met de hand op het hart. Maar nukomt de aap uit de mouw: werkgevers moeten een variabele premie betalen,die ons in 2006 een miljard euro extra kost. Het gevaar van het variabelekarakter is dat werkgevers zo jaar in jaar uit de tekorten in de zorgkassenmogen financieren. Dat gaat tegen alle afspraken in.'

U bent boos over de zorgverzekering. Wat doet u ertegen?

'Ik druk mij diplomatiek uit op zijn VNO-NCW's. We lobbyen op volletoeren: uitleggen dat het niet goed gaat, dat de arbeidskosten onnodigworden opgejaagd en dat dat slecht is voor de concurrentie met hetbuitenland en slecht voor de werkgelegenheid hier.'

Minister De Geus van Sociale Zaken zei dat in 2006 weer looneisen mogenworden gesteld. De FNV overweegt looneisen van 1,5 tot 2 procent. Wat wiltu?

'De sociale partners gaan vaak verstandiger om met loonstijgingen dankabinetsleden. Er is al een groot aantal CAO's afgesloten die gelden tot2007: in de bouw, de metaalindustrie, bij Akzo en in de metaalnijverheid,en allemaal met een gematigde loonstijging. Die zullen maatgevend zijn voorde CAO's die nog voor 2006 moeten afgesloten. Eén ding is zeker: deloonmatiging moet doorgaan. We zijn maar net begonnen met het inlopen vande achterstand in de concurrentiepositie.'

VNO-NCW was mordicus tegen de reparatie van VUT en prepensioen. Nugebeurt dat in vrijwel alle CAO's.

'Bij het conflict tussen kabinet en vakbeweging in 2004 stonden wij aande zijlijn. We steunden het kabinet, ja. Toen de vredespijp werd gerookt,namen we ook maar een trekje. De oplossing was gevonden door extra tesparen voor pensioen. Daarmee is een trendbreuk bereikt: 65 jaar is devertrekleeftijd. Als mensen eerder gaan, krijgen ze minder pensioen. Dehoogte van het pensioen is afhankelijk van het aantal gewerkte jaren. Datwas tot dusver bij VUT en prepensioen amper het geval. Ook voor delevensloopregeling moeten mensen gaan sparen. De vanzelfsprekendheid vanvroegpensioen is weg.'

VNO-NCW geldt als verdediger van topsalarissen. Vroeger bekritiseerdeu die nog.

'Ik keerde me tegen gratis opties die gigantische bedragen opleverden.Dat had geen relatie met presteren. Ik ben tegen exorbitante goudenhanddrukken. Daar zijn maatregelen tegen genomen.

'Het gaat om transparantie. Maak duidelijk waarom zo veel wordt betaald,leg verantwoording af aan de omgeving en aan aandeelhouders. Transparantieen verantwoordingsplicht moeten ook gelden voor de zorgsectoren. Daar moetvoorkomen worden dat in raden van toezicht een old boys- netwerk ontstaatwaarin elkaar de bal wordt toegespeeld, waarbij mensen over elkaars inkomenbeslissen en elkaar bevoordelen.

'Tegelijk is het belachelijk het toekomstige salaris van deminister-president tot morele maatstaf te verheffen. Uit politieke angstis dat salaris jarenlang niet verhoogd, al volgt na de volgende formatieeen terechte verhoging met 30 procent.

'Maar deze discussie mag niet met moraliteit worden vervuild. De bestemoet worden binnengehaald voor de laagste prijs. Beloning is een markt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden