Belangstellenden winkelen in de H&M voor de collectie van de Franse modeontwerpster Isabel Marant.
Belangstellenden winkelen in de H&M voor de collectie van de Franse modeontwerpster Isabel Marant. © ANP

Kabinet presenteert lijst met eerlijke kledingmerken

Zestig bedrijven hebben afspraken gemaakt met kabinet en organisaties over productie

Het kabinet en tien maatschappelijke organisaties presenteren vandaag een witte lijst van zestig bedrijven die 'eerlijke kleding' verkopen of dat binnen vijf jaar willen gaan doen. Met de ondernemers zijn afspraken gemaakt over het verbeteren van de arbeidsomstandigheden waaronder hun textiel wordt gemaakt en hoe het milieu en het klimaat worden gespaard tijdens het productieproces. Consumenten kunnen op de lijst zien waar ze wel en niet schone handen houden bij het winkelen.

Merken zoals G Star, Sissy Boy, Vanillia en WE Fashion kunnen voortaan met een gerust hart gekocht worden. Ook bij de Bijenkorf kan de bewuste consument gegarandeerd terecht, aldus het kabinet. Maar niet alleen het hogere segment biedt fairtrade kleding. Ook C&A, CoolCat, HEMA en zelfs Wehkamp verkopen tegenwoordig duurzaam textiel. Samen hebben de bedrijven een marktaandeel van 35 procent van de omzet in de Nederlandse mode- en kledingmarkt.

Bedrijven die zich niet aan de afspraken houden, vliegen eruit. En we maken elk jaar publiekelijk bekend wie er van de lijst is afgevallen

Lilianne Ploumen, minister van Buitenlandse Handel

'Een veelgehoorde klacht van consumenten is dat ze wel duurzame kleding willen kopen, maar niet weten waar ze die kunnen krijgen. Deze lijst gaat ze absoluut helpen', zegt minister Lilianne Ploumen van Buitenlandse Handel. 'Er zijn al meer lijstjes van bedrijven die eerlijke kleding maken. Maar het voordeel van deze lijst is dat er ook toekomstige afspraken aan verbonden zijn.'

De zestig kleding- textielbedrijven beloven vandaag in een 'textielconvenant' om binnen drie tot vijf jaar de arbeidsomstandigheden 'substantieel te verbeteren'. Dat betekent: een leefbaar loon voor arbeiders, een veilige en gezonde werkplek, geen kinderarbeid, geen gedwongen arbeid, geen discriminatie op de werkvloer en vrijheid van vakvereniging. Ook moeten ze het klimaat en het milieu sparen tijdens het productieproces. Dus watervervuiling minimaliseren, beperkt gebruikmaken van water, chemicaliën en energie, duurzaam grondstofgebruik en het tegengaan van dierenleed.

Analyse misstanden

Dit beloven de bedrijven op de witte lijst:

1. Geen discriminatie op de werkvloer
2. Geen kinderarbeid
3. Geen gedwongen arbeid
4. Een leefbaar loon vanaf het jaar 2020
5. Een veilige en gezonde werkplek
6. Vrijheid van vakvereniging
7. Duurzaam grondstofgebruik (recycling)
8. Minimale watervervuiling, beperkt gebruik van chemicaliën, water en energie
9. Tegengaan van dierenleed

De beloften zijn niet vrijblijvend. 'Een bedrijf moet echt iets doen om op de lijst te mogen staan', zegt Ploumen. Zo moet elk bedrijf eerst een analyse maken van de misstanden in zijn productieketen. Daarna volgt een plan van aanpak om de risico's te minimaliseren. Dat plan wordt beoordeeld door een stuurgroep van collega-bedrijven, vakbonden en hulporganisaties die zijn gespecialiseerd in misstanden in de kledingbranche.

'Bedrijven die zich niet aan de afspraken houden, vliegen eruit. En we maken elk jaar publiekelijk bekend wie er van de lijst is afgevallen', zegt Ploumen streng. Als na vijf jaar blijkt dat de verbeteringen in de kledingindustrie achterblijven bij de verwachtingen van het kabinet, volgt mogelijk 'wet- en regelgeving', staat in het convenant. Ploumen: 'Denk aan hogere tarieven of een importverbod voor kleding die is gemaakt met kinderarbeid.'

Na de ramp in 2013 in kledingfabriek Rana Plaza in Bangladesh, waarbij ruim 1.100 textielarbeiders om het leven kwamen, nam Ploumen het voortouw om 'foute kleding' uit Nederlandse winkels te krijgen. 'Een mission impossible', werd toen door criticasters gezegd. Maar 'een goede eerste stap' is nu toch gezet, erkent Tara Scally van de stichting Schone Kleren Campagne. 'Maar of het ook echt tot resultaat zal leiden, daar hebben wij twijfels over', aldus Scally.

Bedrijven hebben zelf soms niet eens goed zicht op wat er gebeurt in de fabrieken waar hun kleding wordt gemaakt

Tara Scally, stichting Schone Kleren Campagne

Belofte

Het tekenen van het convenant wil volgens haar niet zeggen dat de kleding nu al duurzaam is, maar dat bedrijven beloven dat ze een proces ingaan om dat te bereiken. 'We zien vaak dat bedrijven prachtige ambities opschrijven over kinderarbeid en een leefbaar loon. Maar dan ontbreekt het aan de uitvoering. Het is een papieren werkelijkheid.'

Dat is niet per se kwaadwillendheid, denkt Scally. 'Bedrijven hebben zelf soms niet eens goed zicht op wat er gebeurt in de fabrieken waar hun kleding wordt gemaakt. In Aziatische productielanden heb je lokale vakbonden en ngo's nodig die dat structureel controleren.' Ploumen is het daar van harte mee eens. 'Vandaar ook dat dit soort hulporganisaties deel uitmaakt van de stuurgroep die plannen van bedrijven beoordeelt.'

Ik wil alleen nog maar duurzame kleding kopen

  • 76% (5291)

    Eens

  • 24% (1640)

    Oneens

6931 stemmen

Hoe weet je of je eerlijke kleding koopt?

Duurzame webshops
Bezoek webshops die eerlijke kleding verkopen. Zoals: Geitenwollenwinkel.nl, Charliemary.com, Studiojux.com, Supergoods.be, Girlslove-eco.nl, Mhoom.com, Brandmission.nl.

Kijk naar de prijs
Eerlijke producten zijn per definitie iets duurder. 'Een T-shirt van 5 euro is zo goedkoop, dat het heel moeilijk is om van dat geld een fatsoenlijk loon te betalen', zegt Tara Scally van de Schone Kleren Campagne.

Check merken
Rank A Brand heeft een gratis app waarmee je kunt controleren hoe duurzaam een kledingmerk is. De score varieert van A (topmerk) tot E (niet kopen). De app van Talking Dress geeft tips waar je kunt winkelen voor eerlijke kleding.

Negeer het labeltje
'Made in Bangladesh of India' zegt niet per se meer wat. 'Wij zijn niet voor het boycotten van een land', zegt Scally. 'Het kan inmiddels best dat er een goede fabriek staat in Bangladesh of India. Of dat wij daaraan proberen te werken.'