Nieuws Modernisering pensioenstelsel

Kabinet: nieuwe pensioenwet dan maar zonder vakbeweging

Het kabinet gaat wetgeving voorbereiden om het pensioenstelsel te moderniseren. Dat heeft haast, benadrukt minister Koolmees van Sociale Zaken. Het voorbereiden van wetgeving is niet bedoeld om eenzijdig modernisering door te drukken, maar om ‘alles klaar te hebben staan’ als het tot een akkoord komt met de vakbeweging en werkgevers.

Minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (D66) vrijdagochtend op het Binnenhof voor de wekelijkse ministerraad. Beeld ANP - Robin Utrecht

Daarna moet het kabinet met oppositiepartijen spreken over nieuwe wetgeving, om verzekerd te zijn van een meerderheid in de Eerste Kamer.

De pensioenfondsen worden bestuurd door de sociale partners, terwijl de regering de spelregels vaststelt. Het overleg met de sociale partners mislukte in november. Sindsdien beraadde het kabinet zich op het vervolg.

Nu gaat het kabinet eenzijdig nieuwe spelregels voor pensioenfondsen voorbereiden. ‘Daarover waren we het ook vrijwel eens’, aldus Koolmees. ‘Het ging mis over aanvullend beleid, zoals de AOW-leeftijd.’

Het kabinet wil dat elke werknemer voortaan voor zijn eigen pensioenopbouw spaart. Nu komt de premie van de werknemer nog ten goede aan de collectieve pot. Omdat de pensioenaanspraken in het tweede deel van het werkzame leven veel sneller omhooggaan, subsidiëren jongeren binnen de fondsen indirect de pensioenuitkeringen van oudere collega’s.

Die ‘doorsneepremie’ wil Koolmees afschaffen. Hij werkt aan een ‘evenwichtige overgangsregeling’. Die is nodig omdat bij plompverloren afschaffing ouderen plots de subsidiëring van jongeren zouden missen en daardoor minder pensioen zouden opbouwen. De overgang kost, uitgesmeerd over jaren, vele miljarden. Het Centraal Planbureau raamde de kosten op zo’n 50 miljard euro.

In het mislukte overleg met de sociale partners stond een ‘nieuw pensioencontract’ centraal. Met zo’n nieuw contract zouden de kortingen op miljoenen pensioenen, die voor 2020 en 2021 dreigen, kunnen worden voorkomen. Minister Koolmees kondigt aan dat hij de wetgeving waarop dat nieuwe contract is gebaseerd wil verruimen, waardoor overstappen aantrekkelijker wordt. Hij wil de overgang naar zo’n contract met ‘persoonlijke pensioenvermogens’ zo makkelijk mogelijk maken. Hij kan overstappen niet afdwingen, omdat de sociale partners de fondsen besturen. Zij kiezen zelf het contract.

In zo’n nieuw contract wordt de hoogte van de uitkering afhankelijk van de financiën van het fonds. Nu spiegelen de pensioenfondsen de deelnemers – werkenden, gepensioneerden – een vast bedrag voor bij pensionering. Omdat dat een ‘harde’ toezegging is, worden de pensioenen al jaren niet verhoogd omdat de fondsen er slecht voor staan. Als de toezegging in een nieuw contract minder hard wordt, kunnen de pensioenen ook eerder worden verhoogd in tijden waarin het goed gaat met het fonds. In de praktijk gaan met name pensioenfondsen van bedrijven nu al over naar zo’n nieuw contract, zoals Shell, Akzo en De Persgroep.

Koolmees waarschuwt dat zo’n nieuw contract geen wondermiddel is. ‘Bij de zoektocht naar een ander pensioencontract is het van belang om te onderstrepen dat de huidige financiële problemen van pensioenfondsen niet zijn op te lossen met een ander type contract. Die problemen zijn een gevolg van de ontwikkelingen op financiële markten in de afgelopen jaren, met name de lage rentestanden, die ongunstig zijn voor ieder kapitaalgedekt stelsel.’

Koolmees kondigt ook meer keuzemogelijkheden aan voor werknemers bij hun pensionering. Zij kunnen dan maximaal 10 procent van hun pensioenopbouw ineens opnemen voor bijvoorbeeld de aflossing van de hypotheek of voor het ‘verduurzamen’ van hun huis. ‘Deelnemers kunnen het bedrag bijvoorbeeld gebruiken voor de aflossing van de eigenwoningschuld, waarmee de woonlasten gedurende pensionering worden verlaagd’, schrijft Koolmees de Tweede Kamer.

Pensioenopbouw door zelfstandigen wil Koolmees aantrekkelijker maken. Het kabinet wil voor hen geen pensioenplicht. ‘Het overgrote deel van deze zelfstandigen bouwt geen aanvullend pensioen op in traditionele zin. Een deel van hen bouwt wel vermogen op, bijvoorbeeld in hun onderneming of door het aflossen van hun hypotheek’, schrijft Koolmees. Wel wil hij het voor hen makkelijker maken bij een pensioenfonds te gaan sparen.

Het kabinet kondigt aan dat het Centraal Planbureau en het RIVM gaan kijken naar de verhoging van de AOW-leeftijd. Nu is de AOW-leeftijd gekoppeld aan de levensverwachting. Stijgt de levensverwachting een jaar dan gaat ook de AOW-leeftijd een jaar omhoog. De bureaus gaan ‘als eerste stap varianten voor de koppeling en de kosten daarvan in kaart te brengen’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.