Kabinet is eruit: wettelijke bedenktijd moet kroonjuwelen beschermen tegen belagers

Het kabinet komt in actie om de Nederlandse kroonjuwelen te beschermen tegen buitenlandse belagers. Elk Nederlands bedrijf dat geconfronteerd wordt met een vijandige overname moet onder meer een wettelijke bedenktijd kunnen krijgen, zodat het op zoek kan naar alternatieven. Die bedenktijd wordt wellicht een jaar, maar daar gaat met experts en betrokkenen nog over gepraat worden. Dat schrijft minister Kamp van Economische Zaken zaterdag in een brief aan de Tweede Kamer.

Henk Kamp was aanvankelijk niet van plan om in actie te komen met maatregelen, omdat het een zaak zou zijn van de bedrijven zelf. Maar de VVD-minister is nu toch om.Beeld epa

De voorgestelde beschermingsmaatregelen van het kabinet komen op het moment dat verf- en chemieconcern AkzoNobel wordt belaagd door een ongevraagd miljardenbod van de Amerikaanse rivaal PPG. Eerder dit jaar kreeg Unilever al kortstondig het Amerikaanse KraftHeinz achter zich aan. 'Ondernemingen krijgen meer ruimte en tijd om een overname of wezenlijke aanpassing van strategie - voorgesteld door aandeelhouders - te beoordelen op de effecten voor alle stakeholders', aldus Kamp. Daarmee bedoelt de VVD-bewindsman dat er bij zo'n bod niet alleen aandacht moet zijn voor de aandeelhouders, maar ook voor bijvoorbeeld werknemers, klanten en toeleveranciers.

Met de voorstellen geeft het kabinet gehoor aan de druk van onder andere werkgeversvereniging VNO-NCW en enkele zwaargewichten uit het bedrijfsleven, die aandrongen op meer wettelijke bescherming, nu diverse vaderlandse kroonjuwelen buitenlandse interesse hebben gewekt.

Kamp was aanvankelijk niet van plan om in actie te komen met maatregelen, omdat het een zaak zou zijn van de bedrijven zelf. Maar de VVD-minister is nu toch om. Kamp wil verder grote institutionele beleggers als pensioenfondsen proberen zover te krijgen dat ze meer aandelen kopen in Nederlandse bedrijven, zodat die minder makkelijk een prooi worden voor buitenlandse partijen met diepe zakken. Bedrijven als Akzo en Unilever hebben nu in grote meerderheid buitenlandse, Angelsaksische aandeelhouders. Kamp wil met verzekeraars en pensioenfondsen praten 'om te kijken of zij barrières ervaren bij participaties in Nederlandse bedrijven, en zo ja, of en hoe die weg te nemen zijn.'

Het kabinet gaat ook haast maken met wetgeving om via een overnametoets door de overheid te voorkomen dat bedrijven die van vitaal belang zijn voor de nationale veiligheid in verkeerde handen vallen. De overheid moet dan toestemming geven voor de overname. 'Daarnaast gaat het kabinet prioriteit geven aan het afronden van analyses van de vitale sectoren die worden uitgevoerd door de NCTV en de vakdepartementen. Indien nodig worden aanvullende maatregelen voorgesteld om de nationale veiligheid te borgen', aldus het ministerie van Economische Zaken zaterdagochtend.

Overnamestrijd rond AkzoNobel. De Amerikaanse rivaal PPG Industries wil het Nederlandse verf- en chemieconcern al dan niet gedwongen overnemen.Beeld anp

Steun, maar ook kritiek

Voor het beschermen van bedrijven die vitaal zijn voor de nationale veiligheid kreeg Kamp eerder steun, maar zijn andere plannen krijgen kritiek. Hoogleraar corporate litigation aan de universiteit Groningen, Huub Willems, noemt de wettelijke bedenktijd van een jaar vandaag in het Financieele Dagblad 'onzin'.

Hij neemt afstand van het kabinetsplan, dat gebaseerd is op een initiatief van zwaargewichten als oud-ING-baas Jan Hommen, voormalig Shell-topman Jeroen van der Veer en oud-Ahold bestuurder Peter Wakkie. 'De argumentatie is intrinsiek ondeugdelijk. Het gaat om een privaatrechtelijk dispuut. Als je daar niet uitkomt, hoort dat thuis bij degene die in dit soort situaties in de privaatrechtelijke wereld de geschillen beslecht. En dat is de rechter', aldus Willems. Hij was eerder voorzitter van de Ondernemingskamer, die zich komende maandag buigt over de overnamestrijd rond Akzo. De Amerikaanse activistische aandeelhouder Elliott wil een extra vergadering om president-commissaris Antony Burgmans naar huis te kunnen sturen, omdat hij de overname door PPG zou tegenwerken.

Eumedion liet al eerder weten niets te zien in extra bescherming. Volgens deze belangenbehartiger van institutionele beleggers als de pensioenfondsen zijn Nederlandse bedrijven al voldoende beschermd, onder meer door beschermingsconstructies. Een bedenktijd van een jaar is ook strijdig zijn met Europese regelgeving. Bovendien zit een bedrijf, inclusief de aandeelhouders, werknemers en klanten, met de bedenktijd een jaar in onzekerheid over hoe het verder gaat. Dat is funest, zegt Eumedion.

De FNV steunt de maatregelen van het kabinet wel. 'Wij vinden het goed dat Kamp zich realiseert dat niet alles aan de markt kan worden overgelaten. Zoals de bescherming van werknemersrechten', zegt FNV-voorzitter Han Busker. 'Als op deze manier voorkomen kan worden dat onze ondernemingen in handen vallen van aandeelhouders die alleen maar oog hebben voor de kille winsten, is dat alleen maar goed. We willen geen wildwest-praktijken in Nederland.'

Lees verder

Nederlandse bedrijven zijn makkelijker over te nemen dan andere Europese ondernemingen. Dat is niet erg, stelt Jan Paternotte, kamerlid voor D66. 'De verf van Akzo of de pindakaas van Unilever zijn niet van levensbelang voor de nationale veiligheid.'

'Nederland is gebaat bij sterke ondernemingen. Daarom mogen onze beursgenoteerde bedrijven niet zomaar via vijandige biedingen in buitenlandse handen vallen', zegt topcommissaris Peter Wakkie (68). (+)

Vijf vragen over wettelijke bedenktijd: Haalt adempauze de angel uit overnames? Demissionair minister Kamp wil een verplichte wachttijd invoeren voor bedrijven die ten prooi dreigen te vallen aan een vijandelijke overname. Is dat een goed idee? (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden