'Kabinet greep veel te laat in bij NS'

De oppositiepartijen in de Tweede Kamer verwijten minister Dijsselbloem (Financiën) en staatssecretaris Mansveld (Infrastructuur en Milieu) veel te laat te hebben opgetreden tegen de misstanden bij de NS. De twee bewindslieden verwerpen die kritiek vandaag in een Kamerdebat over de aanbesteding van openbaar vervoer in Limburg.

Minister Jeroen Dijsselbloem van Financien (R) en staatssecretaris Wilma Mansveld van Infrastructuur en Milieu tijdens het debat over de rol van de NS bij de aanbesteding van openbaar vervoer in Limburg. Beeld anp

Weliswaar won NS-dochterbedrijf Abellio die aanbesteding, maar het bedrijf bleek vuil spel te hebben gespeeld, compleet met bedrijfsspionage en valsheid in geschrifte. Volgens Dijsselbloem, enig aandeelhouder namens de Staat, heeft de top van de NS een 'zwak ontwikkeld normbesef en beoordelingsvermogen'. Hij dwong NS-topman Timo Huges uiteindelijk vorige week op 5 juni tot opstappen nadat bleek dat Huges betrokken was bij de fraude rond de Limburgse aanbesteding.

Het kabinetsoptreden was krachtdadig, erkenden CDA, D66, SP, GroenLinks en ChristenUnie. Maar Dijsselbloem en Mansveld hadden volgens de oppositie veel eerder kunnen ingrijpen, zelfs nog voordat Limburg een besluit over de gunning had genomen. Zo had Dijsselbloem als enige aandeelhouder van NS al in maart in actie moeten komen toen de eerste berichten over fraude naar buiten kwamen. 'Waarom deed de minister niks en geloofde hij Huges toen nog op zijn blauwe ogen?', vroeg D66-Kamerlid Stientje van Veldhoven.

Ook Mansveld kreeg een veeg uit de pan van D66: 'Ze hoorde op 12 maart: de NS overtreedt de wet, de NS-top weet ervan, maar ze dacht niet: misschien moet ik toch maar eens partijgenoot Dijsselbloem informeren. Of de NS-top op het matje roepen? Het kabinet bleef op zijn handen zitten.' Mansveld was 'oorverdovend stil'.

CDA'er Martijn van Helvert had het debat aangevraagd en had dezelfde klachten over Dijsselbloem en Mansveld. Een vernietigend rapport van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) over het gesjoemel van NS verdween volgens Van Helvert ook bij de bewindslieden maanden geleden in een diepe la. 'De NS heeft vals gespeeld en het kabinet wist ervan maar deed niets.' Waarom is de provincie Limburg hierover niet ingelicht, vroeg Van Helvert zich af.

Wat oppositiepartijen SP en PVV betreft komen alle problemen voort uit de marktwerking op het spoor. Die moet worden teruggedraaid en NS en ProRail, allebei staatsbedrijven, moeten weer één bedrijf worden, zoals voorheen.

Waar de oppositie de nadruk legde op 'wie wist wat wanneer' en daarbij het kabinet fel attaqueerde, probeerden coalitiepartijen VVD en PvdA vooral van het Limburgse aanbestedingsdebacle te leren. Zo wil PvdA-Kamerlid Duco Hoogland een onderzoek naar de 'dubbele pet' van de NS. Volgens Hoogland dingt het staatsspoorbedrijf mee naar regionale concessies, maar biedt de NS tegelijk aan de meedingende concurrenten ondersteunende diensten aan.

VVD-Kamerlid Betty de Boer vindt dat de NS afstand moet doen van de treinstations. Dat zorgt voor een eerlijkere concurrentiepositie voor andere vervoersbedrijven. De Boer meent dat NS zich schuldig heeft gemaakt aan machtsmisbruik en dat het bedrijf dit kon doordat het de stations in eigendom heeft. De Boer kreeg steun van D66.

Tegen beide wijzigingen, de stations losknippen van NS en het weer samenvoegen van NS en Prorail, verzetten Dijsselbloem en Mansveld zich fel. 'We moeten niet ad hoc het hele bedrijf weer uit elkaar halen en opknippen. Daar hebben we in het verleden geen goede ervaringen mee', zei Dijsselbloem voor het begin van het Kamerdebat tegen de NOS.

Bas Oosthoek, opstartmanager ProRail vanaf 2007, verschijnt voor de parlementaire enquetecommissie Fyra, afgelopen donderdag. De commissie onderzoekt onder meer het toezicht op de bouw van de Fyra en de toelating van de Fyra tot het Nederlandse spoor. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden