Jumbo passeert vakbonden in cao-onderhandeling: kan dat zomaar?
© ANP

Jumbo passeert vakbonden in cao-onderhandeling: kan dat zomaar?

Vier vragen: Wat betekent dit voor de onderhandelingen?

Jumbo stapt uit de onderhandelingen met de vakbonden over de cao van zijn distributiemedewerkers. De supermarkt sluit liever een aparte regeling met de ondernemingsraad. Vijf vragen over hoe dat kan.

Wat is er aan de hand?

Jumbo wil niet langer met de vakbonden overleggen over de collectieve arbeidsovereenkomst (cao) voor medewerkers in de distributiecentra. De supermarkt heeft er geen vertrouwen in dat de onderhandelingen nog ergens toe leiden. In plaats van zaken te doen met de bonden wil het bedrijf uit Veghel nu een salaris- en arbeidsvoorwaardenregeling treffen met de centrale ondernemingsraad.

De cao-onderhandelingen voor de 3000 logistieke medewerkers van Jumbo zitten al een tijdje muurvast. Vakbonden FNV en CNV willen dat de werkdruk omlaag gaat, dat Jumbo meer vaste banen creëert en een loonsverhoging van 2,5 procent. Jumbo is bereid tot een salarisverhoging van 1,5 procent, maar wil niet verder gaan dan dat. Sinds twee weken staakt daarom een deel van het personeel. De oude cao is op 1 april verlopen.

Volgens Jumbo-topman Frits van Eerd waren de vakbonden FNV en CNV vanaf begin af aan op een conflict uit. 'Nog voordat de onderhandelingen goed en wel waren gestart, zijn FNV en CNV van tafel weggelopen om vervolgens niet meer terug te keren.' Van Eerd beweert dat de meeste medewerkers van de supermarkt niet achter de strategie van de vakbonden staan.

CNV en FNV zien dat uiteraard anders. CNV-bestuurder Pien Zijlstra vindt dat Jumbo de klok hiermee meer dan een eeuw terugzet en Debbie van Leiden van FNV Handel spreekt van een 'dictaat' van een topman die geen tegenspraak duldt.

2. Kan een werkgever de vakbonden zomaar aan de kant zetten bij het maken van cao's?

Als de werknemers niet piepen, dan is het goed

Evert Verhulp, hoogleraar arbeidsrecht

Ja. Voor onderhandelingen tussen werkgever en werknemers bestaan geen vaste regels. 'Het is mogelijk met iedereen een collectieve overeenkomst te sluiten', zegt Evert Verhulp, hoogleraar arbeidsrecht aan de UvA. De ondernemingsraad wordt in de wet niet expliciet genoemd als partij om een salarisakkoord mee te sluiten, maar dat hoeft ook niet. Verhulp: 'Als de werknemers niet piepen, dan is het goed.'

Dus staat het een werkgever die er niet uitkomt met de vakbond, vrij een andere, meer meegaande partij te zoeken om een akkoord mee te sluiten. 'Meestal worden de grote vakbonden dan vervangen door een kleinere vakbond', zegt Verhulp van de UvA. Het inschakelen van de ondernemingsraad is ongebruikelijk, maar dit komt vaker voor. Zo richtte de ondernemingsraad van Ikea in 1992 een eigen vakbond op om met de meubelmaker te kunnen onderhandelen.

3. Kan een ondernemingsraad ook echt een cao afsluiten?

Nee. De vakbonden onderhandelden over een cao. Met de ondernemingsraad kan dat niet. Als Jumbo er met de eigen ondernemingsraad (waar overigens ook vakbondsleden in zitten) wél uitkomt en afspraken maakt over salarissen en arbeidsvoorwaarden, heet die overeenkomst een arbeidsvoorwaardenreglement (avr).

Het verschil tussen een avr en een cao is dat een cao wettelijk bindend is en dus automatisch geldt voor alle werknemers van Jumbo in de distributiecentra. Een avr is niet bindend en moet in de individuele arbeidscontracten expliciet genoemd worden. In de horeca bijvoorbeeld is het gebruikelijk dat ondernemers in de contracten van hun nieuwe medewerkers laten opnemen dat de avr voor horeca van toepassing is.
Een ander verschil is dat een cao bedrijven en vakbonden meer vrijheid biedt om van wettelijke regels af te wijken. 'Bijvoorbeeld wat betreft het aantal tijdelijke contracten dat het bedrijf mag verstrekken. In een avr moet de werkgever altijd de wettelijke norm volgen', zegt Verhulp.

4. Hoe gaat het nu verder bij Jumbo?

De bonden kondigden maandag aan dat de acties voor meer loon en meer vaste banen in de distributiecentra gewoon doorgaan. FNV'er Van Leiden: 'Dat is waar we voor strijden en die strijd zetten we voort.' Jumbo gokt erop dat een meerderheid van het personeel tevreden is met de geboden loonsverhoging van 1,5 procent. De vakbonden moeten hun leden zien te mobiliseren om meer te eisen. Verhulp: 'Het is een krachtenspel. Als de vakbonden sterk staan zal er gestaakt blijven worden.'