INTERVIEW

'Jumbo is geen piramide, Jumbo is een frietzak'

Hij wil zijn supermarktketen de grootste maken van Nederland. En dan de grens over. Maar zichzelf op de borst kloppen wil hij niet. 'De directeur is er om de winkels te ondersteunen, niet andersom.'

Frits van Eerd in een van zijn supermarktfilialen in Veghel: 'Het maakt onze klant echt niet uit of Albert Heijn groter is. Die wil gewoon goed geholpen worden op de plek waar hij winkelt.' Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Hij wilde ooit prins carnaval worden van Kuussegat (Veghel). Check. Hij wilde oude sportauto's verzamelen. Check. Hij wilde ooit de Parijs-Dakar-rally rijden. Dubbelcheck. Hij wilde sporters als Sven Kramer, Steven Kruiswijk en Max Verstappen sponsoren. Check, check, check.

En hij wilde de grootste supermarktketen van Nederland worden. Toen Frits van Eerd (49) bij Jumbo begon, had het familiebedrijf nauwelijks supermarkten. Nu zijn dat er 580, vooral dankzij overnames van Super de Boer in 2009 en C1000 in 2012. Jarenlang zag hij daarom elke woensdag gele ballonnen, hield hij weer een openingstoespraak en kreeg hij wederom applaus. 'Honderden feestelijke lintjes heb ik al doorgeknipt. Fantastisch.'

Hij kwam dichtbij, maar toen was daar opeens het nieuws van Ahold, moederbedrijf van de grote concurrent Albert Heijn, over de fusie met de Belgische supermarktreus Delhaize, later deze zomer. Het gevolg: een megabedrijf met een omzet van 55 miljard euro, tegenover een - in vergelijking bijna schamele - 6 miljard euro van Jumbo.

U heeft vijf jaar lang lintjes doorgeknipt om het gat met Albert Heijn te dichten, en hop: de nummer één neemt een nieuwe, bijna onoverbrugbare voorsprong. Heeft u gevloekt?

'Nee, want wij worden ook elke dag groter. We hadden afgelopen maandag bijvoorbeeld de hoogste maandagomzet ooit - terwijl het helemaal geen Kerst of Pasen is. Het gaat echt iedere dag beter.'

De sporters die u sponsort - types als Verstappen en Kramer - zouden het verschrikkelijk vinden om tweede te zijn. U bent tweede. Dat moet steken.

'Helemaal niet, want wij zijn de beste. Niet de grootste, maar wel de beste. Kijk naar de klantbeoordelingen. Daar hebben we ongeveer alle bekers mee gewonnen die er bestaan. En dat al jaren op rij. En ja, je hebt gelijk: we hebben misschien een paar honderd winkels minder dan Albert Heijn. Maar dat komt wel. Denk jij bovendien dat het die klant in Groningen ook maar iets uitmaakt of Albert Heijn honderd zaken heeft, vijftig of duizend? Die wil gewoon goed geholpen worden op de plek waar hij winkelt. Je moet 'groot' en 'best' echt niet verwarren.'

Maar schaal is toch belangrijk in jullie tak van sport? Je kunt goedkoper inkopen, betere huismerken ontwikkelen, de prijs drukken voor klanten. Kunt u wel op tegen het nieuwe Ahold?

'Schaal is belangrijk, ja. En we willen ook groter worden, maar ik kan die schaalgrootte toch niet in een dag afdwingen? Kijk, iets wat succesvol is, zal altijd groeien. Dat kun je niet tegenhouden. Al zou je het willen. Wij zijn al twintig jaar aan het groeien, en dat stopt echt niet opeens in 2016. Zo wil ik op termijn heel graag de grens over. Dat lijkt mij een geweldige uitdaging. Maar hoe het allemaal precies gaat lopen, dat weet ik nu nog niet.'

Het meest recente wapenfeit van Jumbo was de overname van restaurantketen La Place uit de failliete inboedel van V&D, begin dit jaar. 'Jumbo en La Place zijn beide sterke merken en kunnen samen de markt van food verder gaan veroveren', schreef Van Eerd toen.

CV

1967 Geboren

1990-92 Studie bedrijfskunde aan de Dutch Delta University in Utrecht en Florida

1996 Kampioen Benelux Formule 3

1996 General manager Jumbo, samen met zijn vader Karel

2002 Algemeen directeur Jumbo

2006 Nederlands kampioen autorally

2008 Carnavalskraker Wij doen 't licht wel uit, met de Gebroeders Ko

2009 Topman van het jaar

Getrouwd, drie kinderen

Toen ik dat las, dacht ik: La Place is Jumbo's antwoord op de fusie van Ahold. Toch een klein sneertje richting Zaandam. Lekker.

'Nee, dat is echt niet waar. Ik ga geen bedrijf opbouwen en risico's lopen alleen om Albert Heijn een hak te zetten. La Place past gewoon heel erg goed bij ons. Dat vonden we altijd al. Dus toen de kans zich voordeed, hebben wij die gegrepen. Niet voor niets reageerde iedereen, ook mensen die buiten het bedrijf staan, heel erg enthousiast. De combinatie is gewoon goed.'

En de combinatie La Place-Hudson's Bay, de opvolger van V&D? Wordt dat ook een werkelijkheid?

'Ja, dat wordt waarschijnlijk wel een werkelijkheid. Er is nog niets concreets afgesproken, maar de gesprekken zijn al wel in een vergevorderd stadium. We moeten natuurlijk nog een beetje aan elkaar wennen. Zij zijn vooral georiënteerd op de Noord-Amerikaanse markt. Wij zijn alleen in Nederland actief. Maar zo gaat dat.'

Is de baan van supermarktbaas vergelijkbaar met die van een topsporter?

'Ik denk het wel. In mijn jonge jaren ben ik ook een topsporter geweest, en daar heb ik zakelijk veel van opgestoken. Ik heb daar leren winnen, en dat heeft mij enorm ver gebracht. Alles wat je doet, moet om dat ene doel draaien. Alles moet tot in de perfectie worden uitgevoerd. Toen ik in de zaak kwam, was hier een overlevingsmentaliteit. Ik heb daar een winnaarsmentaliteit van gemaakt. Die mentaliteit kun je perfect symboliseren met sport.'

Een sportzege is extra mooi als er strijd aan voorafgaat. De winst van Verstappen was glorieus dankzij het gevecht met Ferrari. Geldt dat principe ook in supermarktland?

'Ja. Het spel kan nooit gespeeld worden zonder concurrenten. Die maken je scherper, je moet continu verbeteren. En de concurrentie in Nederland is heel goed. Het is een enorme vechtmarkt met heel veel activiteiten. Dan heeft Albert Heijn weer smurfen, of groentetuintjes, waarvan er altijd weer mil-joe-nen doorheen gaan. Ik vind dat persoonlijk altijd een beetje gek. Ik denk: wat moet je dáár nu mee? En nu dan? Heb je nou een plantje? Heb je nou een smurf op je bureau?'

Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Ik kan precies hetzelfde zeggen van jullie Roy Donders-juichpak. Wat moet je daar nu mee?

'Klopt. Daarom doen wij dat ook alleen als we er echt een verschil mee kunnen maken, zoals tijdens een WK-voetbal. Maar over het algemeen hebben wij een no-nonsenseformule. Geen spaaracties, maar gewoon een lage prijs, een breed assortiment en de beste service.'

Uw concurrenten profileren zich allemaal op een bepaalde manier. Aldi is van de prijs, Plus claimt de groenste te zijn, Albert Heijn de grootste. Is Jumbo in dat kader een no-nonsensesupermarkt?

'Wij willen eigenlijk alles tegelijkertijd zijn. Je mag van mij het woord Jumbo doorstrepen en er vertrouwen voor in de plaats zetten. Al die supermarkten zeggen wel dat ze zus of zo zijn, maar zijn ze het ook echt? De garanties die wij geven, kloppen ook.'

Maar als ik zin heb in saucijzenbroodjes, dan wil ik saucijzenbroodjes, geen garanties. Wat heb ik als klant aan zoiets vaags als vertrouwen?

'Nou, ten eerste kun je erop vertrouwen dat er saucijzenbroodjes zijn. Ten tweede dat je er hier de laagste prijs voor betaalt en dat we hier ook nog eens de lekkerste saucijzenbroodjes verkopen die je kunt vinden. Dat is het, klaar. Geen aanbiedingsfolders of spaaracties. Geen fratsen, maar gewoon goede boodschappen voor een lage prijs. En ergens moet dat toch aanslaan. We groeien niet voor niets zo hard.'

Jumbo, opgericht in 1921 in het Brabantse Veghel, is altijd een familiebedrijf gebleven. Dat betekent dat alle aandelen zijn in handen van de familie Van Eerd: Karel en zijn drie kinderen, elk voor 25 procent eigenaar van de keten.

Waarom geeft uw familie eigenlijk zo weinig interviews? Dat is toch reclame voor uw winkel?

'Nou, juist daarom. Reclame voor het bedrijf is altijd goed. Maar zoals ik het zie en voel, maakt de gemiddelde geïnterviewde vooral reclame voor zichzelf. En dat wil ik bij Jumbo niet. Wij hebben onze organisatiestructuur niet voor niets omgedraaid. Het is geen piramide hier, met mij als puntje bovenaan. Jumbo is een frietzak. Ik, de directie, het hoofdkantoor, wij ondersteunen de winkels. Niet andersom.'

Dat klinkt mooi, maar is het geen valse bescheidenheid? Moeten we u niet juist in het rijtje Jaap Blokker en Anton Dreesmann plaatsen? Mannen die van hun familiebedrijf eigenhandig een miljardenconcern maakten?

'Natuurlijk, toen ik begon - wat trouwens precies twintig jaar geleden is deze maand, leuk hè? - maar toen ik begon, hadden we 37 winkels. Nu is onze frietzak zo groot dat er 60 duizend Jumborianen in passen. Dat betekent dat er heel veel veranderd is. We hebben andere systemen, nieuwe tussenlagen, bla, bla, bla. Ik zeg bla, bla, bla omdat er ook weer helemaal niets is veranderd. Het échte succes wordt namelijk gemaakt door de mensen in die winkels. Het is hun taak om van onze klant een fan te maken. Niet die van mij. Want laten we wel wezen: het interesseert die klant toch de rozen wie de topman is?'

Als ik krantenartikelen over u lees, komt één woord altijd terug. Weet u welk woord?

'Trots?'

Nee, keukentafel.

'Omdat we een familiebedrijf zijn? Nou, dat woord komt dan in elk geval niet uit mijn mond. Als mensen 'familiebedrijf' horen, denken ze altijd dat alles op zondag aan de keukentafel wordt beslist. Maar dat is natuurlijk niet zo. Ja, de familie heeft alles zelf bedacht, van de kleur van de winkels tot de opleiding van onze mensen. Maar ik heb toch echt collega's nodig om het allemaal waar te maken. Op het hoofdkantoor werken 900 mensen die ik heb ingehuurd om hun hersenen. Ik zou toch gek zijn niet van die hersenen gebruik te maken?

'De term familiebedrijf heeft voor een buitenstaander een zwaardere lading dan voor mijzelf. Ik weet niet beter dan dat het zo werkt. Ik ben bij Jumbo geboren en getogen. Er zitten natuurlijk wel voordelen aan een familieconstructie. Wij kunnen een duidelijke stip aan de horizon zetten en daar ook naartoe gaan. Wij hoeven niet van onze route af te wijken omdat er bij aandeelhouders andere belangen spelen. Het geeft rust.'

Blijft Jumbo wel een familiebedrijf?

'Ja. Zolang ik hier ben, blijft Jumbo een familiebedrijf. Het zou heel mooi zijn als er later kinderen en kleinkinderen in de directie terechtkomen. Dit past bij ons, en op deze manier kunnen wij groeien.'

Over die stip aan de horizon: wat gebeurt daar? Hebben jullie Plus dan overgenomen?

'In onze vijfjarenplannen komen zeker overnames voor, maar welke keten dat is? Geen idee. En eerlijk gezegd maakt mij dat ook niet zo gek veel uit. Als wij een keten overnemen, doen we dan niet vanwege de formule, maar puur en alleen vanwege de locaties. Verder zijn wij over vijf jaar onlinemarktleider, wil ik in iedere provincie een foodmarkt hebben en zal je ook steeds meer La Place gaan zien. Zowel in de binnensteden, als in de supermarkten.'

En hoeveel supermarkten wilt u er nog bij in Nederland?

'Met nog 250 supermarkten erbij zou ik tevreden zijn.'

'Van McDonalds en Starbucks kunnen wij nog veel leren'

'Wij halen de meeste inspiratie uit Amerika', zegt Van Eerd. 'Dat klinkt cliché, maar daar zijn ze toch echt het verst. De kleding klopt daar precies bij het interieur, de producten passen precies in de schappen, de etiketten passen weer precies bij de kleuren van de kleding; het gaat daar all the way.' Hier in Nederland, zegt Van Eerd, is het allemaal wat minder extreem. Ja, de kleding past bij de kleuren die je ook aan de buitenkant terugziet, maar toch zie je in elke supermarkt dezelfde rode etiketten van Coca-Cola en Douwe Egberts. 'Maar kijk nu eens naar een McDonald's of een Starbucks. Daar staat geen enkel product dat je ergens anders kunt kopen. Daar kunnen wij nog veel van leren. We zijn in Nederland nog te bang klanten te verliezen als we geen Coca-Cola verkopen. Maar het liefst zou ik daar van afstappen en een eigen fles cola neerzetten die precies bij onze winkel past. Het produceren van een eigen label is veel leuker, veel mooier, het maakt het allemaal veel echter. Bovendien is het marge-technisch verstandiger, heb je veel meer invloed op wat je verkoopt en je concurrenten hebben niet hetzelfde. Dat zou toch prachtig zijn?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden