Jumbo hijgt Albert Heijn in de nek. Waarom is juist Jumbo de één na grootste geworden?

Supermarktketen Jumbo neemt samen met branchegenoot Coop de 130 Emté-supermarkten over van groothandelsbedrijf Sligro. Voor het familiebedrijf Jumbo is dat al de zoveelste grote slag in korte tijd. De keten groeide van 100 winkels in 2007 naar ruim 600 nu.

De Emté-slogan 'gewoon de lekkerste' wordt ingeruild voor 'hallo Jumbo', de groene huiskleur moet plaatsmaken voor geel en zwart. Beeld Simon Lenskens

Nee, een gezellig Brabants familiebedrijfje was Jumbo in 2008 niet meer. Met een omzet van 1,5 miljard euro was de supermarktketen, eigendom van de Veghelse familie Van Eerd, ook toen al een redelijke speler in het Nederlandse supermarktlandschap. Toch deed Jumbo qua grootte onder voor concurrenten C1000, Super de Boer, Plus en Aldi. Boven iedereen uit torende Albert Heijn, dat een derde van de markt in handen had. Vergeleken met de Zaanse grootmacht was Jumbo maar nietig.

Tien jaar later kijkt Albert Heijn ongerust over zijn schouder naar de hemelbestormers uit Veghel. Maandag werd bekend dat Emté, een supermarktketen die vooral in Zuid- en Oost-Nederland actief is, ten prooi valt aan de onstilbare expansiedrift van de familie Van Eerd. Eerder nam Jumbo de macht over bij de veel grotere Super de Boer (in 2009, voor 550 miljoen euro) en C1000 (in 2011, voor 900 miljoen). Meer dan 20 procent van de markt is nu voor de Van Eerds. Daarmee is Jumbo in bliksemtempo uitgegroeid tot de tweede supermarktketen van het land - en de enige concurrent van Albert Heijn, dat een marktaandeel van ruim 35 procent heeft.

Bij de overname van Emté, dat eigendom is van de eveneens uit Veghel komende groothandel Sligro, werkt Jumbo samen met branchegenoot Coop. Van de 130 Emté-supermarkten gaat tweederde verder onder de vlag van Jumbo, terwijl Coop de controle krijgt over een derde van de winkels. Met de overname, die naast de supermarktvestigingen ook distributiecentra en een vleesverwerkingsfabriek omvat, is in totaal 410 miljoen euro gemoeid. Als onderdeel van de deal wordt Sligro leverancier van La Place, de horecaketen die in 2016 door het hongerige Jumbo uit de failliete V&D-boedel is geplukt.

Waarom is juist Jumbo uitgegroeid tot Albert Heijns grootste uitdager, en niet één van de ketens die tien jaar geleden groter waren? 'Het ondernemerschap van de familie Van Eerd maakt het verschil', zegt hoogleraar marketing Kitty Koelemeijer van de Nyenrode Business Universiteit. 'Bij Jumbo bestaat de wil om te groeien én er zit lef in de organisatie. Bij de overname van C1000 nam Jumbo grote financiële risico's. Dat kan verkeerd aflopen, maar ging fantastisch. Jumbo loste de overnameschuld van C1000 razendsnel af. Zo win je het vertrouwen van de banken die zulke overnames financieren.'

Aan de overname van Emté geeft de familie Van Eerd een stuk minder uit, maar het zijn wel weer honderden miljoenen euro's. Zelfs voor een grote supermarkt als Jumbo is dat geen klein bier. 'Wij zijn financieel kerngezond', stelt financieel topman Ton van Veen. De afgelopen jaren boekte Jumbo flinke winsten: 76 miljoen euro in 2015, 109 miljoen euro in 2016. De omzet van het bedrijf steeg het afgelopen jaar tot boven de 7 miljard. Van Veen: 'Wij kopen Emté aan zonder aanvullend krediet.'

Emté was interessant voor Jumbo omdat de vestigingslocaties elkaar nauwelijks overlapten, zegt de financieel topman. De Veghelse supermarktgigant staat open voor meer overnames van branchegenoten. Van Veen: 'Maar voor er een deal mogelijk is moet er, behalve een koper, ook een verkoper zijn. Het gebeurt niet vaak dat supermarkten te koop staan. Doet zich in de toekomst een mogelijkheid voor, dan zullen wij ernaar kijken. Daarmee zeg ik overigens niet dat we elke supermarktketen sowieso willen kopen. Groei is voor Jumbo geen doel op zich.'

Het ondernemerschap van de familie Van Eerd maakt het verschil', zegt hoogleraar marketing Kitty Koelemeijer van de Nyenrode Business Universiteit. 'Bij Jumbo bestaat de wil om te groeien én er zit lef in de organisatie. Beeld Simon Lenskens

'Een logische stap'

Het overnemen van Emté noemt Koelemeijer 'een logische stap'. 'De markt voor supermarkten is in Nederland zo goed als verzadigd. De enige manier waarop je nog kunt groeien is door andere ketens over te nemen.' Door de overname verliest de Superunie, een samenwerkingsverband van kleinere supermarkten die samen producten inkopen en waartoe Emté behoorde, aan slagkracht. Het is mogelijk dat Jumbo hierna de jacht opent op kleinere ketens binnen de Superunie, zegt Koelemeijer.

Toch vindt ze het lastig om een volgende prooi aan te wijzen. 'Supermarkten als Jan Linders in Limburg en Poiesz in Noord-Nederland zijn misschien klein, maar op hun manier wel succesvol. Het ligt er maar net aan of zo'n familiebedrijf overgenomen wil worden.' Op termijn zit er een plafond aan Jumbo's groei. Omdat de klant genoeg keuze moet overhouden, mag één keten niet te veel supermarkten bezitten - het is de reden dat Albert Heijn geen overnames meer kan doen in Nederland. Bij Jumbo is voorlopig nog ruimte voor overnames, zegt Koelemeijer. 'En het is duidelijk dat de familie Van Eerd daarop aast.'


'Als de indeling verandert, kunnen we de producten niet meer vinden'

Of ze het erg vinden dat hun Emté-supermarkt in Nieuwegein binnenkort wordt omgetoverd in Jumbo of Coop? Ja, zeggen Frits (81) en Hilde (77) van der Linden. 'Want dan verandert de indeling van de supermarkt en kunnen we de producten niet meer vinden', vertelt Frits terwijl hij zijn boodschappenkar vollaadt. Twee jaar geleden gebeurde dat al eens, toen het assortiment op de schop ging en de Emté volledig werd verbouwd. Als onderdeel van de vernieuwde supermarktformule kwam er bijvoorbeeld een centrale keuken in het midden van de winkel waar verse maaltijden, fruitsalades en lunches worden klaargemaakt.

Hartstikke mooi allemaal, zegt mevrouw Constans (80) die hier dagelijks haar boodschappen doet. 'De Emté heeft alles wat ik nodig heb, van vlees tot een krat bier. Maar de winkel is er na die verbouwing niet mooier op geworden en dat hoor ik ook van anderen.' Ze wijst naar het industrieel ogende plafond met stalen balken: 'Kijk, dit ziet er toch ongezellig uit. Daar mag de nieuwe eigenaar wel wat aan doen'.

'De Emté heeft alles wat ik nodig heb, van vlees tot een krat bier. Maar de winkel is er na die verbouwing niet mooier op geworden', zegt mevrouw Constans (80) die dagelijks haar boodschappen doet bij Emté. Beeld Simon Lenskens

Wie die nieuwe eigenaar wordt, is nog onduidelijk. Sligro, eigenaar van Emté, verkoopt de 130 supermarkten aan Jumbo en Coop. Jumbo, dat circa 86 Emté-winkels overneemt en Coop de rest, laat via een woordvoerder weten dat nog niet precies vastligt welke Emté-winkels naar Jumbo gaan. De Emté-vestigingen die straks verdergaan als Jumbo krijgen een metamorfose. De Emté-slogan 'gewoon de lekkerste' wordt ingeruild voor 'hallo Jumbo', de groene huiskleur moet plaatsmaken voor geel en zwart en de winkels komen er net zo uit te zien als bestaande Jumbo's. Zoals die in Hilversum, één van de grotere vestigingen. Boven de ruime gangpaden hangt een strak afgewerkt plafond en er is veel aandacht voor de reclame-uitingen van de keten.

De 84-jarige Fokko ('liever geen achternaam') is vaste klant van de Hilversumse Jumbo en zag de acquisitie van Emté 'al jaren geleden' aankomen. Volgens de kwieke en praatgrage man dankt Jumbo zijn succes onder meer aan een goede mix van A- en huismerken. Twee oudere mannen die op een bankje bij de koffieautomaat de dag doornemen, zijn verdeeld over Jumbo's expansiedrift. 'Jumbo is een prima super waar iedereen tevreden kan winkelen', zegt de een. De ander knikt maar waarschuwt: 'We moeten geen land krijgen met alleen maar Albert Heijns en Jumbo's. Er zijn de afgelopen jaren al veel supermarktketens verdwenen'.

Rens Blom

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden