Joviaal lobbyen voor wapentuig

Amerikanen, Arabieren en Israëli's lopen met hem weg. De joviale oud-staatssecretaris van Defensie J. Gmelich Meijling palmt ze in als hij wapens wil kopen of verkopen....

Van onze verslaggever Ewoud Nysingh

Na zijn staatssecretariaat op Defensie (1994-1998), wilde Gmelich Meijling in het tweede kabinet-Kok staatssecretaris van Buitenlandse Handel worden. Maar dat zag de VVD niet zitten. Want Gmelich was in opspraak geraakt door zijn losse manier van declareren als burgemeester van Den Helder. En hij had als staatssecretaris op kosten van Defensie een veel te duur attachékoffertje aangeschaft.

De VVD wilde ook van hem af omdat Gmelich Meijling niet is geïnteresseerd in politiek. Tijdens politiek beraad zou hij slechts hebben opgeschept over zijn vele buitenlandse reizen. Want hij 'fladderde' de halve wereld rond in de dure Gulfstream-zakenjet. Het vliegtuigje was derdehands, en stond verscheidene keren met pech aan de grond.

Na zijn vertrek uit de politiek richtte drs. Jan Christoffel Gmelich Meijling zijn eigen 'Christoffel bv' op. Hij verhuurt zich als lobbyist voor wapenfabrikanten, waaronder Hollandse Signaal Apparaten (HSA), de Koninklijke Schelde Groep, automatiseerder Baan en het Israëlische Rafael. Deze bedrijven maken dankbaar gebruik van de gedetailleerde kennis van Gmelich Meijling van het ministerie van Defensie, de wapendossiers en zijn enorme netwerk.

Omdat het niet mag, neemt de voormalige bewindsman nooit rechtstreeks contact op met zijn voormalige departement. Maar een telefoonnummer van een belangrijke ambtenaar is nooit weg. En tijdens congressen en buitenlandse wapenshows kan hij met op zijn krijtstreeppak het bordje 'voormalig onderminister van Defensie' lobbyen bij bevelhebbers, topambtenaren en Kamerleden.

Op die bijeenkomsten lopen ook tientallen oud-militairen rond. Op hun 55ste gaan ze met pensioen, en kunnen zich nog vele jaren verhuren als lobbyist. De ex-generaals en -kolonels stappen zelf naar de wapenfabrikanten. Hoe korter ze weg zijn bij Defensie, des te waardevoller hun informatie. Daar valt nog aardig wat mee te verdienen.

Maar niet elk bedrijf is overtuigd van hun nut. 'Ze denken dat ze nog steeds topmilitairen zijn, en weigeren simpel werk te doen. Ze hebben toegang tot de bevelhebbers, maar die schenken beleefd een kopje thee en vertellen weinig. Het is veel belangrijker om als lobbyist goede contacten te hebben op de werkvloer, met de lagere officieren die de eerste nota's schrijven', zegt een vertegenwoordiger van een fabrikant.

Kamerleden zeggen dat ze de lobbyisten hard nodig hebben, omdat de informatie van Defensie over wapens die de generaals niet willen kopen te summier is. Luie parlementariërs voorzien de door lobbyisten opgestelde vragenlijsten van hun handtekening, en sturen de stukken naar Defensie.

Maar de Kamerleden Timmermans (PvdA) en Harrewijn (GroenLinks) weigeren het spel helemaal mee te spelen. Zij beklagen zich over de agressieve lobby van oud-CDA-Kamerlid L. Duyn voor de Amerikaanse helikopterfabrikant Sikorsky. Zij eisen dat zijn pasje voor oud-Kamerleden, waarmee hij toegang heeft tot de werkkamers van zijn oud-collega's, wordt ingenomen.

En Gmelich Meijling is tegen de lamp gelopen omdat hij Timmermans benaderde namens het Israëlische bedrijf, waar hij als staatssecretaris al zaken mee deed. 'De ramen moeten open in deze wereld, anders worden we er zelf mee besmet', zegt Timmermans. 'Misschien denkt de industrie nu: we moeten oppassen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden