Japan zet negatieve rente in om inflatie aan te jagen

Japan heeft vrijdag voor nieuwe onrust op de financiële markten gezorgd. De Bank of Japan maakte totaal onverwacht bekend de depositorente  het tarief waartegen banken hun reserves bij de centrale bank kunnen parkeren  te verlagen tot -0,1 procent.

Voorbijgangers passeren beeldschermen met aandelenkoersen in Tokyo. Beeld epa

Dat betekent dat ook in Japan, net als in de EUen Zwitserland, sprake zal zijn van een negatieve rente. Banken moeten geld toeleggen op hun deposito's. Doelen zijn de inflatie aan te wakkeren en de al jaren stagnerende economie van Japan weer aan de praat te krijgen. Banken zouden hierdoor meer moeten gaan uitlenen aan bedrijven.

Maar door analisten wordt het als een soort van kamikaze gezien. De Japanse centrale bank is al enige tijd bezig met grootschalige stimulering van de economie door het opkopen van jaarlijks 80 biljoen yen (610 miljard euro) aan obligaties van financiële instellingen als banken. Maar als zij rente moeten toeleggen op de liquiditeiten die ze voor de verkoop van obligaties zullen krijgen, kan niet meer worden verwacht dat de banken daar nog verder aan meewerken. De centrale bank zou zichzelf in de voet schieten. Dat neemt niet weg dat de Bank of Japan vrijdag benadrukte dat 'de rente nog verder zal worden verlaagd indien dat nodig mocht zijn'.

De persconferentie van de Bank of Japan. Beeld epa

Lage inflatie

De renteverlaging wordt internationaal ook als een soort van oorlogsverklaring opgevat. Japan zou een nieuwe slag in de valuta-oorlog ontketenen. De koers van de yen dook onmiddellijk omlaag na het bekend worden van het besluit. Eén dollar is nu 112 yen waard. Dit betekent dat Japanse producten goedkoper worden in Azië en de rest van de wereld. De vraag is hoe met name China en Zuid-Korea, de grote concurrenten van Japan, hierop zullen reageren. Nadat China begin deze maand de yuan devalueerde, is de yen 4 procent in waarde toegenomen. Er wordt nu rekening mee gehouden dat de Chinezen de yuan verder zullen devalueren.

Overigens werd het besluit genomen met de kleinst mogelijke meerderheid. Vijf van de negen leden van het monetaire comité van de Bank of Japan stemden voor, vier tegen. De voorstanders denken dat door het verder verlagen van de rente de yen daalt, waardoor inflatie kan worden 'geïmporteerd'. Net als in de eurozone lukt het in Japan niet de inflatie aan te wakkeren.

Léon Cornelissen, hoofd economische strategie van de Robeco Groep, denkt dat het besluit van Japan gevolgen zal hebben voor de andere centrale banken. 'Eigenlijk is het een nogal botte manier om de yen te laten dalen en de Nikkei-aandelenindex te laten stijgen', zegt hij. 'De feitelijke economische impact van deze maatregelen is beperkt, maar toch stegen de markten. De rentestap maakt het voor de ECB makkelijker om de depositorente in de volgende vergadering te verlagen. Maar hierdoor wordt het voor de Amerikaanse Fed moeilijker om de rente te verhogen. De Fed gaf afgelopen woensdag aan dat zij een pauze had ingelast, maar wel vasthoudt aan de doelstelling om de rente verder te verhogen. Het besluit van de Bank of Japan maakt dat allemaal wat lastiger.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.