Italië nationaliseert risico voor KLM

Drie jaar lang leek de alliantie van KLM met Alitalia uit te groeien tot een fusie. Maar de kwestie Malpensa werd slecht geregeld, en Alitalia is nog steeds staatsbedrijf....

De Italiaanse regering heeft tenminste één probleem dat de alliantie van KLM en Alitalia bedreigde, opgelost. De verhuizing naar het Milanese vliegveld Linate is vandaag een feit.

Dat was een dubbeltje op zijn kant, want twaalf grote concurrenten van Alitalia en KLM klaagden (met reden) bij Brussel dat ze in Italië zwaar worden gediscrimineerd. Europees commissaris De Palacio liet gisteren duidelijk merken dat de regelingen die de Italiaanse verkeersminister Bersani had bedacht voor Malpensa, van een bedenkelijk allooi zijn.

Maar hij kan er niets tegen doen. Hij adviseerde de Italianen de verhuizing nog maar even uit te stellen, en hij waarschuwde dat de concurrenten reden genoeg zullen hebben om met schadeclaims te komen. Meer kon hij niet.

De Italiaanse regering heeft alle bedenkingen naast zich neergelegd. In feite heeft Italië daarmee het risico dat KLM en Alitalia lopen met de weinig fraaie verhuizing naar Malpensa, genationaliseerd.

Nationaliseren. Dat brengt de aandacht meteen op een ander nog geheel onopgelost probleem: Alitalia is nog steeds een staatsonderneming. 53 Procent van de aandelen is in handen van de staat. Afgesproken was dat Italië voor eind juni Alitalia zou privatiseren. Dat was zelfs een voorwaarde voor de KLM.

Dat aan die voorwaarde niet wordt voldaan, is erg vervelend. KLM zou dolgraag verder willen met de samenwerking. Vorig jaar al zetten de twee ondernemingen joint ventures op voor vracht, voor passagiers, en zelfs een om de complete vloten in onder te brengen. Door vrijwel alles samen te gaan doen meende KLM maar liefst 860 miljoen gulden extra winst te kunnen boeken, deels dankzij meer omzet, deels dankzij minder kosten. Samen één hoofdkantoor: niets minder dan dat was het nagestreefde doel.

Maar zie nu. Door de onzekerheden stagneert de samenwerking. De joint ventures bestaan weliswaar, maar beide maatschappijen werken nog vrijwel geheel op de oude manier. De samenwerking kost zo alleen maar geld. KLM is doodsbang zijn eigen structuur op te geven en zich op te hangen aan een vat vol Italiaanse onzekerheden.

De breinen kraken in Amstelveen, dat is zeker. KLM bestudeert 'verschillende opties voor de toekomstige samenwerking met Alitalia', liet een woordvoerster deze week weten. 'Een fusie was één van die opties', voegde zij er aan toe. Eerder deze week meldde KLM al in gesprek te zijn met Alitalia over 'wijze en tijdstip van privatisering'. Van Alitalia, om duidelijk te zijn.

De vraag is of KLM en Alitalia nog wel van elkaar af kunnen. Juridisch kan het. KLM kan zich eenvoudig op het contract beroepen, waarin is geregeld dat Alitalia voor 30 juni dit jaar zou zijn geprivatiseerd, en kan uit de samenwerking stappen. Maar wat dan? Een leven zonder partner is geen optie. Alitalia was een gouden greep: een lucratieve markt, op de juiste afstand om geen concurrent te zijn, een vliegveld met groeimogelijkheden.

Wat kan KLM zonder Alitalia? Swissair is een maatschappij die in elke alliantie wil domineren. De Zwitsers willen een controlerend belang in hun vrienden, en wie dat niet wil, moet maar ophoepelen. Geen lokkend perspectief voor KLM. Iberia, ook ooit genoemd als alternatief, zit al in het web van British Airways en American Airlines. Alle andere Europese luchtvaartmaatschappijen zijn al aangesloten bij andere allianties. Voor KLM zou wel het meest bedroevende zijn om met hangende pootjes bij de machtsblokken van British Airways of van Lufthansa te moeten aankloppen. Nog afgezien van de schier-zekerheid dat de Europese Commissie dermate grote blokken niet zou accepteren.

Dat de samenwerking tegenvalt, is op zich niets nieuws in de wereld van luchtvaartallianties. De grootste alliantie, die van British Airways en American Airlines, heeft een prachtige naam: OneWorld. Maar meer dan een naam is het niet. Valt allemaal een beetje tegen.

KLM wil veel, veel verder gaan. Wil fuseren. Terecht, want dan kunnen er echte kostenvoordelen worden gehaald. Maar het zou niet echt slim zijn als KLM een samenwerking opbreekt omdat het niet snel genoeg gaat. Elders wachten alleen maar grotere tegenvallers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden