Italiaanse met Kerst gehuld in oude jurk

Normaal gesproken merkt de Italiaanse modesector weinig van een economische neergang. Maar de kredietcrisis is nu eenmaal niet normaal.

Van onze correspondent Eric Arends

Bij Gucci staan de verkopers met de handen op de rug bij de ingang. Bij Missoni staren ze werkloos naar de natgeregende treden van de Spaanse Trappen. De roerloze blonde verkoopsters van Roberto Cavalli vormen een soort living statue naast de toonbank. En bij Brioni rookt men buiten onder een afdakje maar even een sigaretje.

Geen klant
Tien dagen voor Kerstmis, maar geen klant in de winkel te bekennen – zelfs niet in de chique filialen van de beroemde designmodehuizen in Rome. Een wandeling door de duurste straten van de Italiaanse hoofdstad betekent een gang langs stilstaand personeel in blinkende maar uitgestorven zaken. Geen twijfel: ook in de exclusieve regionen van de economie laat de financiële crisis zijn sporen na – in de vorm van een oorverdovende stilte.

‘Ik verkoop hooguit nog horloges van onder de 500 euro’, klaagt Aldo Msellati, eigenaar van de kleine luxe juwelierszaak Msellati in Via Barberini. Zijn twee Russische verkoopsters halen bij gebrek aan klandizie nog maar eens een poetsdoekje langs de vitrine met onder meer handgemaakte manchetknopen.

Msellati rangschikt een collectie damesringen in een doos met fluwelen bodem. ‘Horloges in de prijsklasse tussen 500 en 4 duizend euro’, zegt hij, ‘die heb ik niet eens meer. Die hele reeks is gewoon uit de handel, want daar zijn nauwelijks nog klanten voor.’

Buitengewone categorie
Iets verderop serveert een verkoper in ’s werelds grootste filiaal van het klassieke modehuis Brioni een flesje bronwater vanaf een zilveren dienblad; in die buitengewone categorie zijn we.

In de etalage hangen herenkostuums van 5 duizend euro, naast een kasjmieren overjas (met een kraag van chinchilla-bont) van 39.400 euro en een damesjas (met een voering van marterbont) van 12.450 euro.

Binnen lopen vier, vijf medewerkers eenzame rondjes langs lange rijen mannentenues en deux-pièces.

‘Normaal gesproken’, zegt de verkoper, ‘merken we niet zoveel van een neerwaartse conjunctuur. Onze klanten bestaan voor het grootste deel uit politici en zakenlieden, en die hebben vaak voldoende te besteden. Maar deze keer merken we het wel degelijk. Wij zijn vooral veel Amerikaanse klanten kwijtgeraakt. Dat gat proberen we nu te dichten met nieuwe rijken uit Rusland.’

Voor de duidelijkheid: de problemen in het luxe segment zijn miniem vergeleken met de slachting die de rest van de Italiaanse middenstand ondergaat.

Crisis
Alleen al in Rome en omstreken verdwenen afgelopen zes maanden als gevolg van de crisis tweeduizend ondernemingen, en dat aantal zal het komende half jaar naar verwachting verdubbelen.

De Kamer van Koophandel in Milaan maakte eind november bekend dat 300 duizend familiebedrijven in Italië in de gevarenzone verkeren.

Dat neemt niet weg dat ook de onaantastbaar geachte wereld van de alta moda dit keer een forse tik van de economische misère meekrijgt. ‘Veel van onze klanten kochten tot voor kort vier paar schoenen in een keer’, zegt Bruno Bedetti van designschoenenkoning Luciano Padovan in Via Veneto, waar het assortiment (Prada, Tod’s, Padovan) vanaf 250 euro in prijs steil omhoog klimt. ‘Nu houdt men het bij één paar.’

Voorzitter Mario Boselli van de Nationale Kamer van Italiaanse Mode sloeg maandag na wekenlange stilte ineens alarm. Er is sprake van ‘ernstige crisissignalen’, verklaarde Boselli na een gesprek met de Italiaanse president Napolitano. De financiële crisis kan ‘vernietigende gevolgen’ hebben voor de textielindustrie.

Sparen of uitgeven
‘Gesteld voor de keuze tussen sparen of uitgeven, kiest men voor het eerste’, bevestigt Armando Branchini, hoogleraar marketing van luxegoederen en voorzitter van Altagamma, een belangenvereniging voor Italiaanse topmerken zoals Versace, Ferrari en Bulgari.

Consumenten stellen zich volgens Branchini in deze tijden meer dan anders de vraag: waarvoor dient een product en kan ik ook zonder? ‘Een mens heeft kleding nodig om zich te beschermen tegen de regen en de kou. Veel Italianen constateren dat ze die kleding al in de kast hebben hangen. Dus stellen ze aankopen uit.’

Van grote invloed op de luxe sector is bovendien het feit dat de rijke klasse zich volgens Branchini eveneens laat beïnvloeden door de geluiden over financiële onheilstijdingen. ‘Ook de bestuursvoorzitter van een groot bedrijf zal, vanuit een soort gevoeligheid voor economische ontwikkelingen, zijn vrouw dit jaar met Kerstmis eerder een doos chocolaatjes geven, dan dure juwelen. Dat heeft directe gevolgen voor de jaarbalans van chique merken als Gucci, Louis Vuitton en Chanel.’

Leedwezen
In de modestraat van Rome, deVia dei Condotti vlakbij de Spaanse Trappen, somt een ervaren Gucci-medewerker met leedwezen op wat hij op deze doordeweekse dag in de aanloop naar Kerst heeft verkocht: een paar schoenen, een riem, een bril en een sjaal.

Voor iemand die voorheen ‘zeventig paar schoenen op een dag’ verkocht, is dat nogal weinig. ‘Normaal gesproken zijn dit soort luxe winkels in deze periode afgeladen’, zegt de verkoper, die niet met zijn naam in de krant wil. ‘Er zijn jaren geweest dat wij ’s ochtends om vijf uur begonnen om kerstverzendingen klaar te maken. En als daarna de winkel om 9 uur openging, stond er een mensenvloed klaar om binnen te vallen. Die tijden zijn voorbij.’

De crisis leidt echter ook tot vreemde situaties. Want waar de vermogende middenklasse de hand op de knip houdt, blijft de glanzend gouden divisie van puissant rijken gewoon uitgeven. ‘Horloges van 2 duizend euro verkoop ik bijna niet meer’, zegt juwelier Msellati, ‘maar die van 13 duizend euro verkoop ik nog even veel als voorheen.’

Krokodillenleren schoenen
Schoenenzaak A. Testoni heeft dit jaar ‘evenveel krokodillenleren schoenen van 4.500 euro verkocht als schoenen van 500 euro’, zegt verkoopster Vanessa Ciucci. ‘Er bestaat een klasse die in alle omstandigheden kan blijven aankopen. Afgelopen zondag nog kocht een Arabische prins hier zeven of acht paar tegelijk.’

Natuurlijk denkt Ciucci dan weleens ‘mamma mia’. Zelf hult ze zich straks tijdens de feestdagen noodgedwongen in de outfit van vorig jaar. En cadeautjes koopt ze ook nauwelijks.

Maar het contrast met haar klanten doet haar weinig. Ciucci: ‘Ik kijk nauwelijks meer naar de prijs. Of ik nou schoenen verkoop van 500 of 8 duizend euro - voor mij zijn het gewoon schoenen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden