Italiaanse maffia zet twee keer zo veel om als Fiat

De Italiaanse maffia zet jaarlijks 90 miljard euro om. Dat blijkt uit een nieuw rapport, getiteld SOS Business van de Italiaanse ondernemersorganisatie, Confesercenti....

Het beeld van de maffia dat uit het rapport opdoemt is een strak georganiseerde bedrijfstak, die even makkelijk regionaal als internationaal opereert, vooral in Zuid-Italië diep in de traditionele cultuur is verankerd, en sterke banden heeft met officiële beursgenoteerde bedrijven.

Italcementi, bijvoorbeeld, de op vier na grootste cementmaker van de wereld met 20 duizend werknemers in dienst, laat in de Zuid-Italiaanse regio Calabrië zijn oren hangen naar de lokale maffiaorganisatie ‘Ndrangheta. Het eveneens beursgenoteerde bouwbedrijf Impregilo heeft volgens openbare aanklagers maffiavriendjes in dienst om contracten binnen te kunnen slepen.

Het meeste geld verdienen de maffiabazen met woekerrentes, afpersing, de verkoop van namaakartikelen (vooral kleding en elektronica) en diefstal.

Volgens het rapport heeft de de Napolitaanse Camorra het vooral op de landbouw en voedingsmiddelenindustrie voorzien, met een voorliefde voor koffie, melk en brood. Zo kent Napels 2500 illegale broodbakkers, die zonder vergunning opereren en nog nooit een cent belasting hebben betaald. In de voorstad Barra worden ijsverkopers verder gedwongen een merk af te nemen waarin de maffiabazen belangen hebben. Bij veel restaurants in de omgeving gebeurt hetzelfde met de mozzarella.

De grote kaskraker van de Italiaanse maffia is evenwel de A3, de autosnelweg van de havenplaats Salerno naar het zuidelijke Reggio Calabria, in de teen van de laars. Die autosnelweg is door lokale clans van de Camorra en de ‘Ndrangheta keurig in partjes verdeeld, die ieder grote delen van het bouwbudget weten op te eisen. Aan de renovatie en verbreding van de snelweg wordt daardoor al decennia gewerkt, met tientallen kilometerslange files als gevolg wanneer Italië in augustus voor vakantie naar het zuiden afreist.

Het Italiaanse bedrijfsleven lijdt jaarlijks 30 miljard euro schade door de interventies van de maffia. In totaal worden volgens het onderzoek tussen de 500 duizend en een miljoen bedrijven getroffen door de maffia. 20 procent van alle Italiaanse bedrijven, oftewel 160 duizend ondernemers, betalen de pizzo, een maandelijks of jaarlijks bedrag in ruil waarvoor zij bescherming genieten van de lokale clan. Op het eiland Sicilië loopt dat cijfer op tot 80 procent.

De onderzoekers van Confesercenti schatten dat een ‘elegante winkel in het centrum van Napels’ voor 1000 euro per maand wordt afgeperst, en een stalletje op de markt voor 5 tot 10 euro per dag (daar komt nog eens een dikke euro bij aan verplichte schoonmaakkosten).

Nog eens 160 duizend ondernemers worden het slachtoffer van woekerrentes van zo’n 10 procent per maand. Voor veel bedrijven worden de rentelasten daardoor snel te hoog met faillissement als gevolg.

De angst voor de maffia is blijkbaar zo groot dat in het zuiden hooguit 10 procent van de ondernemers aangifte durft te doen als zij afgeperst worden, tegen bijna 50 procent in de rest van Italië. Confesercenti verwijt ondernemers liever een pact te sluiten met de maffia dan aan de bel te trekken.

Niettemin lijkt de bereidheid tot verzet te groeien. Een Siciliaanse ondernemersvereniging besloot onlangs leden te royeren als bekend wordt dat zij beschermingsgeld betalen. In het rapport wordt ook Vicenzo Novari, de baas van mobieletelefoniebedrijf 3 Italia, aangehaald die weigert beschermingsgeld te betalen. Maar zijn klanten in het zuiden merken dat rechtstreeks in de vorm van een slecht bereik. Novari: ‘In sommige delen van het zuiden heeft mijn bedrijf geen antennes kunnen neerzetten omdat de maffia daarvoor beschermingsgeld vraagt.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden