Is vergrijzing, niet immigratie, het echte probleem?

Deze week meldde The Times dat veel Britse ouders liever een einde aan hun leven maken dan al aftakelend of dement de erfenis van hun kinderen op te eten in een verzorgings- of verpleeghuis. Meer dan een half miljoen ouderen hebben dat al notarieel laten vastleggen. 'Ze willen geen financiële last zijn voor hun familieleden', stelde een Britse notaris in de krant.

Vergrijzing hangt als een zwaard van Damocles boven de westerse maatschappij. Beeld anp

Het gaat daarbij vooral om ouderen die de pech hebben rijk genoeg te zijn - in Engeland ligt de grens bij een vermogen van 23.500 pond (28 duizend euro) - om zelf een deel van de kosten te betalen. Dat kan oplopen tot 1.000 pond per week, zodat iemand binnen twee jaar zijn vermogen van een ton totaal heeft opgesoupeerd.

Hieruit blijkt dat het echte probleem van deze tijd niet de immigratie is, zoals de PVV en andere populistische partijen roepen, maar de vergrijzing. Die hangt als een zwaard van Damocles boven de westerse maatschappij.

De pensioenfondsen blijken vorig jaar 19 miljard euro te hebben verdiend, terwijl hun verplichtingen met 70 miljard euro zijn toegenomen. Henk Krol c.s. roepen onder verwijzing naar de in het verleden behaalde rendementen dat het vanzelf goed komt. Maar iedereen weet dat in het verleden behaalde rendementen geen garantie zijn voor de toekomst. De rente kan ook een eeuw onder de 1 procent blijven.

Het speelt niet alleen in Nederland. Het is wereldwijd een gigantisch probleem. In 2040 zullen twee miljard aardbewoners ouder zijn dan 65. Terwijl in 1970 op iedere gepensioneerde tien mensen werkten, zullen dat er in 2040 maar vier zijn. In veel Europese landen daalt het zelfs onder de twee. De pensioenkassen mogen nu goed gevuld zijn, ze zullen in 2040 worden geplunderd.

De vergrijzing zal leiden tot verdere afname van de vruchtbaarheid. Omdat ouderen minder geld spenderen zal ook de economische dynamiek afnemen. Een relatief jong werknemersbestand is een voorwaarde voor groei, zoals de babyboomers hebben bewezen.

In de toekomst zal een groot deel van de bevolking afhankelijk zijn van voorzieningen. Overheden zullen de prioriteiten moeten verleggen van infrastructuur en onderwijs naar pensioenen en zorg. Dat zal enorme spanningen veroorzaken binnen de maatschappij.

Twee eeuwen geleden voorspelde Thomas Malthus dat de bevolkingsgroei een economische ramp zou veroorzaken. Nu dreigt het omgekeerde: de krimp van de bevolking dreigt tot een catastrofe te leiden.

Misschien moet de huidige generatie langer blijven doorwerken en meer vrijwilligerswerk gaan doen. En dan is er nog de mogelijkheid om via immigratie de bevolking te verjongen, maar daar is niet veel enthousiasme voor. Een veel drastischer methode is ouderen zelf de stekker eruit te laten trekken en het geld aan de kinderen te geven, zoals een half miljoen Britten al doen.

Het is een horrorscenario dat dreigt als partijen zoals 50Plus (op 11 zetels) zeggen: apres nous le déluge.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.